Çinar — Vikipediya
Bu məqaləni vikiləşdirmək lazımdır. |
Çinar | ||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() | ||||||||||||
Elmi təsnifat | ||||||||||||
XƏTA: parent və rang parametrlərini doldurmaq lazımdır. ???: Çinar | ||||||||||||
Beynəlxalq elmi adı | ||||||||||||
|
Çinar — Çinarkimiklər fəsiləsindən olan bitkidir. Latınca "Platanaus",[3] rus dilində "Платан", "Чинар" adlanır. Yüngül, möhkəm, gözəl cizgili oduncağından faner, parket və s. hazırlanır. Dekorativ ağac kimi yaşıllaşdırmada istifadə edilir. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki kimi Azərbaycanın "Qırmızı Kitab"na daxil edilmişdir. Azərbaycan florasında Barmaqyarpaq çinar növü vardır. Mərkəzi Nəbatat Bağınin Pokatan təcrübə sahəsində əkilib becərilir.
Bir çox növləri şəhər yaşıllaşdırmasında istifadə edilən qiymətli dekorativ bitkilərdir.
Yayılması və ekologiyası
[redaktə | mənbəni redaktə et]Bu bitkiyə Şimal yarımkürəsində, əsasən Aralıq Dənizində, Şimali Amerikada, Orta və Kiçik Asiya, həmçinin cənub-qərbi və Mərkəzi Avropada yayılmış təxminən on xəzan və həmişəyaşıl növ daxildir. Çinar ağaclarına Qafqazda, Krımda və Ukraynada ([[Zakarpa
Botanik təsviri
[redaktə | mənbəni redaktə et]Çinar ağacları sıx geniş kronaya malik iriyarpaqlı ağaclardır. Yaşıl-boz laylı qabıqla örtülü, silindrik formalı güclü gövdəyə (50 m-a qədər hündürlük, 18 m-a qədər dairəsi) malikdir.
Maraqlı faktlar
[redaktə | mənbəni redaktə et]Çinar ağacları çox uzun müddət yaşayır.Onlardan ən böyük və ən qədimi Türkiyədə Bosforda Böyükdərə vadisində böyüyür. Onun hündürlüyü 50 metr, gövdənin çevrəsi 42 m, gövdənin diametri 13,4 metr və yaşı 2300 ildən çoxdur.
Egey dənizində Kos adasında gövdənin çevrəsi 18 m və hündürlüyü 36 m olan unikal çinar ağacı bitir. Hesab edirlər ki, onun 2 min il yaşı var.
İstinadlar
[redaktə | mənbəni redaktə et]- ↑ Linney K. Genera plantarum eorumque characteres naturales, secundum numerum figuram, situm, & proportionem omnium fructificationis partium. 5 Stokholm: 1754. S. 433. doi:10.5962/BHL.TITLE.746
- ↑ Linnæi C. Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 2. S. 999.
- ↑ Sunset Western Garden Book . 1995. pp. 606–607.