Həmərsin — Vikipediya
Həmərsin | ||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() | ||||||||||
Elmi təsnifat | ||||||||||
Domen: Klad: Ranqsız: Aləm: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Dəstə: Fəsilə: Yarımfəsilə: Triba: Cins: Növ: Həmərsin | ||||||||||
Beynəlxalq elmi adı | ||||||||||
|
Həmərsin (lat. Rosa canina) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin i̇tburnu cinsinə aid bitki növü.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/26/H%C9%99m%C9%99rsin_Kolu.jpg/220px-H%C9%99m%C9%99rsin_Kolu.jpg)
Hündürlüyü 1,5-2,5 m ə çatan koldur. Budaqları qövsşəkilli əyilən, bəzən demək olar ki, düz budaqlı koldur; tikanları bərkdir, oraqşəkilli əyilmişdir, əsas budaqlarda tikanlar demək olar ki, düzdür, uzərində çiçək formalaşan budaqlarda isə həmişə qarmaqşəkilli dartılmış formada olub, coxsaylıdır.[2]
Yarpaq
[redaktə | mənbəni redaktə et]Orta yarpaqların uzunluğu 7-9 sm olub, çılpaqdır, yalnız əsas ox boyunca bəzən qısa tükcüklər yerləşmişdir. Yalançı zoğlar çox zaman ensiz olur, kənarları vəzili-kirpikciklidir və sivri qulaqcıqlıdır. Yarpaqcıqları 7 ədəd, nadir hallarda 5 və ya 9 ədəd olur, hər iki tərəfdən həmişə çılpaq və hamardır, çox hallarda ellipsvari qısa sivriləşmiş uca malikdir, uzunluğu 2-2,5 sm, eni 1-1,5 sm-dir, ümumiyyətlə, iti-mişarvaridir, çox vaxt dişcikləri vəziciklə sonlanır.
Çiçək
[redaktə | mənbəni redaktə et]Çiçəkləri çiçək qrupunda 3-5 ədəd, bəzən isə tək olur, və ya çiçək qrupu çox çoxçiçəklidir; çiçək saplağı 12–18 mm uzunluqda olub, çox vaxt yetişmiş meyvənin ölçüsünə bərabər olur. Nadir hallarda isə ondan uzun və ya qısa olur, adətən tükcük və vəzilərdən məhrum olur. Ləçəkləri ağımtıl-çəhrayı rəngdə olur və kasa yarpaqlarından qısadır.
Meyvə
[redaktə | mənbəni redaktə et]Meyvələri iridir, yetişənə yaxın uzunluğu 15–26 mm olur, enli-oval, bəzən şarşəkilli formada olub, vəziciklərdən məhrum olmuşdur.
Çiçəkləməsi
[redaktə | mənbəni redaktə et]Çiçəkləmə prosesi may ayında baş verir.
Meyvə verməsi
[redaktə | mənbəni redaktə et]May-İyun (İyul)
Azərbaycanda yayılması
[redaktə | mənbəni redaktə et]Böyük Qafqazda Quba, Xəzəryanı, Qobustan, Kür-Araz ovalığı, Kiçik Qafqazın şimal, mərkəzi və cənubunda, Naxçıvan və Talış dağlarında, Lənkəran ovalığından orta dağ qurşağına qədər.
Yaşayış mühiti
[redaktə | mənbəni redaktə et]Meşəsiz kolaoxşar və otlu yamaclarda, çay sahillərində, meşənin ətrafında, yol boyunca, yaşayış məntəqələri boyunca rast gəlinir.
Təsərrüfat əhəmiyyəti
[redaktə | mənbəni redaktə et]Yaxşı aşılayıcıdır (kökü, gövdəsi, yarpağı). Xalq təbabətində yetişmiş meyvələrindən istifadə olunur.
Sinonimləri
[redaktə | mənbəni redaktə et]- Rosa acanthina D‚s‚gl. & Ozanon
- Rosa actinodroma Gand.
- Rosa adenocalyx Gren.
- Rosa amansii D‚s‚gl. & Ripart
- Rosa × ancarensis Pau & Merino
- Rosa × andegavensis var. agrestina (Cr‚p.) Boullu
- Rosa × andegavensis var. condensata (Puget) Boullu
- Rosa × andegavensis var. lemaitrei (Ripart ex Genev.) Boullu
- Rosa beatricis Burnat & Gremli
- Rosa belgradensis Pančić
- Rosa bourgeonensis Ozanon [Spelling variant]
- Rosa burnatii (H.Christ) Burnat & Gremli
- Rosa canina var. biserrata (M‚rat) Baker
- Rosa canina subsp. biserrata (M‚rat) Nyman
- Rosa canina subsp. dumalis (Bechst.) Arcang.,p.p.39
- Rosa canina subsp. dumetorum (Thuill.) R.Keller & Gams
- Rosa canina var. dumetorum (Thuill.) Baker
- Rosa canina var. glabra Desv.
- Rosa canina var. glaucescens (Desv. ex M‚rat) Steud.
- Rosa canina subsp. keissleriana (Sennen) Sennen
- Rosa canina var. myrtilloides Tratt.
- Rosa canina subsp. senticosa (Ach.) Nyman
- Rosa canina subsp. spuria (Puget ex D‚s‚gl.) Heinr.Braun
- Rosa canina subsp. vulgaris (W.D.J.Koch) R.Keller & Gams
- Rosa caucasica Pall.
- Rosa caucasica var. lindleyana Ser.
- Rosa cinerascens Cariot
- Rosa cinerosa D‚s‚gl.
- Rosa cladoleia Ripart ex Cr‚p.
- Rosa communis subsp. canina (L.) Rouy
- Rosa condensata Puget
- Rosa curticola Puget ex D‚s‚gl.
- Rosa dilucida D‚s‚gl. & Ozanon
- Rosa dumetorum auct.
- Rosa × dumetorum subsp. dumetorum
- Rosa dumosa Salisb.
- Rosa edita D‚s‚gl.
- Rosa erythrantha Boreau
- Rosa firma Puget
- Rosa fissispina Wierzb. ex Heuff.
- Rosa flexibilis D‚s‚gl.
- Rosa flexuosa Raf.
- Rosa frivaldskyi Heinr.Braun
- Rosa frondosa Steven ex Spreng.
- Rosa glaucescens Desv. ex M‚rat
- Rosa heterostyla Chrshan.
- Rosa hispidula Ripart ex D‚s‚gl.
- Rosa inconspicua D‚s‚gl.
- Rosa insignis D‚s‚gl. & Ripart
- Rosa istriaca Degen [Spelling variant]
- Rosa istrica Degen
- Rosa kalmiussica Chrshan. & Lasebna
- Rosa keissleriana Sennen
- Rosa lioclada Boullu
- Rosa litigiosa Cr‚p.
- Rosa longituba Debeaux
- Rosa lutetiana L‚man
- Rosa lutetiana var. biserrata (M‚rat) Wolley-Dod
- Rosa lutetiana var. glaucescens (Desv. ex M‚rat) Boullu
- Rosa lutetiana var. nitens (Desv. ex M‚rat) Boullu
- Rosa lutetiana var. senticosa (Ach.) Boullu
- Rosa macroacantha Ripart ex D‚s‚gl.
- Rosa mallardiana Moutin [Spelling variant]
- Rosa mandonii D‚s‚gl.
- Rosa marisensis Simonk. & Heinr.Braun
- Rosa mollardiana Moutin
- Rosa montivaga D‚s‚gl.
- Rosa mucronulata D‚s‚gl. ex Godet
- Rosa nemophila D‚s‚gl. & Ozanon
- Rosa nitens Vuk.
- Rosa nitens Desv. ex M‚rat
- Rosa oblonga D‚s‚gl. & Ripart
- Rosa oblongata Opiz
- Rosa oreades Cottet & Castella
- Rosa platyphylla A.Rau
- Rosa podolica Tratt.
- Rosa polyodon Gand.
- Rosa pratincola Heinr.Braun
- Rosa prutensis Chrshan.
- Rosa psilophylla A.Rau
- Rosa pubens D‚s‚gl. & Ozanon
- Rosa ramosissima D‚s‚gl.
- Rosa rougeonensis Ozanon
- Rosa rubescens Ripart ex D‚s‚gl.
- Rosa sarmentacea Woods,p.p.39
- Rosa sarmentacea Sw.
- Rosa sarmentosa Woods [Spelling variant]
- Rosa senticosa Ach.
- Rosa separabilis D‚s‚gl.
- Rosa silvularum Ripart ex D‚s‚gl. [Spelling variant]
- Rosa sphaerica Gren.
- Rosa sphaeroidea Ripart ex D‚s‚gl.
- Rosa spherica Gren. [Spelling variant]
- Rosa spinetorum D‚s‚gl. & Ozanon
- Rosa spuria Puget ex D‚s‚gl.
- Rosa squarrosa auct. angl.
- Rosa stipularis M‚rat
- Rosa sylvularum Ripart ex D‚s‚gl.
- Rosa syntrichostyla Ripart ex D‚s‚gl.
- Rosa timbaliana Debeaux
- Rosa touranginiana D‚s‚gl. & Ripart
- Rosa × trichoneura Ripart ex Cr‚p.
- Rosa × urbica var. trichoneura (Ripart ex Cr‚p.) Boullu
- Rosa venosa Sw.
- Rosa willibaldii Chrshan.
İstinadlar
[redaktə | mənbəni redaktə et]- ↑ Linnaeus C. Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 1. S. 491.
- ↑ Eldar Şükürov.İsmayıllı rayonu meşə bitkilərinin bələdçi kitabı. Bakı 2016