Senggi
Senggi Viid | ||||
---|---|---|---|---|
Gesproken in | Papoea, Indonesië | |||
Sprekers | 250 | |||
Taalfamilie |
| |||
Taalcodes | ||||
ISO 639-1 | - | |||
ISO 639-2 | - | |||
ISO 639-3 | snu | |||
|
Het Senggi (of Viid) is een Papoeataal in Papoea, Indonesië.[1] De sprekers van het Senggi wonen in het district Senggi, in het regentschap Keerom.[2]
De ISO 639-3-code luidt snu.
Classificatie
[bewerken | brontekst bewerken]De taal wordt beschouwd als deel van de Grenstalen ("Border" taalfamilie).[3]
Geografie
[bewerken | brontekst bewerken]Dorpjes:[1]
- Senggi
- Tómfor
- Oembĕkwei (of Ambĕkoi)
Het dorpje Oembĕkwei ligt op ongeveer een uur gaans te voet zuidwestelijk van het dubbeldorp Senggi-Tòmfór.
Voornaamwoorden
[bewerken | brontekst bewerken]Persoonlijke voornaamwoorden:[1]
Nederlands | Senggi-taal |
---|---|
ik | ká |
jij | rá |
hij | ĕk |
wij | doeká |
wij beiden | bĕrágĕ |
jullie | doerá |
jágá 'huis':
Nederlands | Senggi-taal |
---|---|
mijn huis | káná jágá |
jouw huis | árĕná jágá |
zijn huis | ágĕná jágá |
ons huis | doekana jágá |
jullie huis | doerana jágá |
koei 'casuaris':
Nederlands | Senggi-taal |
---|---|
mijn casuaris | káná koei |
jouw casuaris | árĕná koei |
zijn casuaris | ágĕná koei |
ons casuaris | doekana koei |
jullie casuaris | doekana koei |
Werkwoorden
[bewerken | brontekst bewerken]Werkwoordsvormen:[1]
Nederlands | Senggi-taal |
---|---|
ik eet | kán náp |
jij eet | rá sĕnau/náp |
hij eet | ágĕ neráp/náp |
wij eten | doeká náp |
wij beiden eten | bĕrágĕ-náp |
jullie eten | doerá sĕnau/náp |
Nederlands | Senggi-taal |
---|---|
ik slaap | kán nisĕrup |
jij slaapt | rá sĕroe |
hij slaapt | ágĕ-rup |
wij slapen | doeká nisĕrup |
wij beiden slapen | bĕrágĕ rup |
jullie slapen | doerá sĕroe |
Ontkenning:
- ká-mòn-ĕráp 'Ik eet niet.'
- ká-mòn-rĕrĕbĕrisĕrup 'Ik slaap niet.'
Verleden tijd:
- ká-fàn-bĕrinĕráp 'Ik heb gegeten.'
- kánisimá bĕrisĕrup 'Ik heb geslapen.'
Verwantschap
[bewerken | brontekst bewerken]Senggi | Nederlands |
---|---|
ájà | vader |
ápà | moeder, moeder's zuster, oudere broers echtgenoten |
ndándr | grootvader |
ásà | grootmoeder, zusters zoon's echtgenoten |
róàn | overgrootvader |
kóàn | overgrootmoeder |
ĕngèrsoem | betovergrootvader |
kwarsoem | betovergrootmoeder |
nándr | oudere broers |
tòtsòk | jongere broers, jongere broer's echtgenoten |
mòloe | oudere zusters |
tánĕmàndr | jongere zusters |
sòngà | oudere en jongere zusters' echtgenoten |
jĕmĕna | echtgenote |
(bo)ràktòt | zoon |
mátàr | dochter |
tòt | oudere broers' zoons |
tòtĕmátàr | oudere broers' dochters |
(bò)àndi | jongere broers' zoons |
(mà)àndi | jongere broers' dochters |
(bò)tĕsĕk | jongere zusters' zoons |
(mà)tĕsĕk | jongere zusters' dochters |
moanrándr | zoons' echtgenoten, oudere en jongere broers' zoons' echtgenoten |
pau | dochters' echtgenoten, oudere en jongere broers' dochters' echtgenoten, jongere zusters' dochter's echtgenoten |
nrándr | zoons' kinderen (m. en v.), oudere en jongere broers' zoons' kinderen (m. en v.) |
dĕmoem | dochters' kinderen (m. en v.) |
pi / pü | moeder's broers |
ngwándr | moeder's broers' echtgenoten |
manggau | moeder's broers' zoons |
kĕmai | moeder's broers' dochters, moeder's zusters' dochters |
- Persoonlijke namen
- Mannen
- Kòpòli
- Mánèrĕkou
- Rápàn
- Báp
- Màndá
- Kònai
- Pati
- Nesam
- Kwát
- Wálè
- Bár
- Jir, Jèr
- Woes
- Brauw
- Woi
- Mbòk
- Wènà
- Tembai
- Namai
- Wóni
- Gòm
- Wájàp
- Kòja
- Sauwi
- Mapai
- Kaifal ?
- Kwanabi ?
- Vrouwen
- Wòk
- Fĕrou
- Koerop
- Aikoei
- Faai
- Wakĕrai
- Kwoiná
- Bófòr
- Sòkai
- Aak
- Noad
- Woiti
- Rapai
- Ambrai
- Lanai
- Pooe
- Katoewai
- Jĕfa
- Jei
- Kèlau
- Nòk
- Bĕning
Woordenlijst
[bewerken | brontekst bewerken]Nederlands | Senggi-Taboe |
---|---|
aarde | pit |
ader | anini |
alang-alang | wósàmbá |
albino | mik-soemboe |
allemaal | nonóm |
as | tókòs |
bajam | sòmb |
baren | tátĕfĕgáb |
batatas | sókòrkai |
been, bot | ké |
berg | kèmbèrĕ |
billen | sombe |
bintangoer-vrucht | kòròfò |
blad, kladi | fòr |
blauw | ngòr |
bloed | nine |
boom | ti, djek |
borst | màndr |
bos | tijĕr |
branden | oerĕbi |
broodvrucht | tèng |
bruidsprijs | ròh |
buik | soak |
buikpijn | sásákárák |
buizerd | kòmbi |
cacao | sĕtèp |
casuaris | koei |
dag | mònggò-poelei? |
dansen | tànggálá |
dat, die | ámĕná |
dit, deze | áná |
djeroekboom | wábisau |
dood | moendr, moerk |
dorp | méjàm |
drinken, eten | sĕnaoe |
droog | sarlk |
echtgenoot | doeĕ |
echtgenote | jĕmĕná |
eet - verbod | mátábĕnaoe |
ei | toe |
elefantiasis | pòsòk |
eten | sĕnaoe, mandas |
fluit | pàn |
framboesia | sòkòròpòkr |
gaan liggen, slapen | sĕroe |
gaan zitten | nosoendoe |
gat, opening | nándr |
geadopteerde, wees | toentàt |
gedi | tòng |
geel | ás |
geven | djau |
goed | jĕnik |
groen | pòngnòng |
groot | foon |
grootouders (clan, lineage) | ndándrĕndoe |
hals | momkek |
hand | angla |
hemel | wòb |
hoest? | màmpĕpĕnák |
hoofd | ĕlpèk, rĕpèk |
hoofdpijn | rĕpèkkárák |
hond | wàndr |
horen | salo |
huid | kép |
huilen | wà, wandjik? |
huis | jágá |
huwelijks-verbod | mátábfĕgai |
karang | bĕli |
kasbi | oembĕtai |
kiespijn | ròkárák |
kladi, blad | fòr |
klapperpalm | sàmb |
klein | ták |
knie | koembloe |
komen | sĕpoko |
komkommer | pwàt |
koud (klimaat) | nener |
lang | koekitámau |
lange boon | gĕndr |
lichaam, vlees | nik |
lopen | selea |
luis | koe |
maan | wòs |
malaria | kárákpáp |
mannelijk | bòt |
medicijnman | sòngwà |
mens, man | doe |
menstruatie | kókánijágá? |
moeder | ápá |
mond | nambetep |
mondharp | bĕmb |
morgen, gisteren | sòm |
muskiet | kies |
nacht | sĕ |
nagel | noté |
neus | pĕngĕ |
neusvleugel | án |
niboeng-boom | tòm |
niet | mòn, moine |
nieuw | nim |
noorden | nĕgĕriĕb |
oebi-kajoe | mòr |
omheining | poer |
oog | nou |
oor | aten |
oorlog | ndoer |
oosten | rĕbĕk |
overmorgen, eergisteren | sòm-noemboe |
peniskalebas | tàm |
plantstok, tak | roeh |
pinangpalm | pànrá |
pisang | fò |
regen | fowek-fowek |
rond | nófau |
rood | soemboe? |
rook | toekoer |
rotan | wàs |
ruilen | ásĕp-ásĕp |
sago | nátièp |
sagopalm | ná |
sajoer gedi | tóng |
sajoer lilin | jĕsèpĕ |
schaduw, ziel | sòngwátei |
sirih | kai |
slang | djemok |
staan | sĕpoeloe |
staart | sok |
stam (mensen) | máná |
steen | kwondr, kwawek? |
ster, kleine | tĕmar |
ster, heldere | pói |
suikerriet | mi |
tabak | sábòkò |
tand | noenalk |
tong | ró |
trom | wòng |
trompet, houten | foef |
tuberculose? | fár |
tuin | tàkárá |
vandaag | sòr |
vader | ájà |
varken | sàr |
varken (wild) | nijènè |
varken (tam) | sàr méjàm |
veel | dándr |
veer | toa |
versiering, snijwerk | bĕrè |
verzadigd | sastoe |
vis | wàr |
vliegen | bobela |
vlieg | angbop |
vlinder | afaf |
voet, been | mongla |
vogel | djoewek? |
vrouwelijk | màt |
vuur | tou |
warm (klimaat) | pap |
wat? | mátei |
water, rivier, regen | pò |
weduwe | doeĕ-kòpòr |
weduwnaar | jĕmĕnàm-kòpòr |
wees | ájá-pátoem |
weg, pad | mona |
westen | woenoe |
wie? | áni |
wind | woer |
wit | jamba |
wolk | koe |
wond | fĕnèng |
wortel | sambĕla |
zaad, pit | ló, foe |
zand | sengger |
ziek | kárák |
ziel, schaduw | songwátei |
zien | sĕnefo |
zon | pòlá |
zuiden | sakariĕb |
zuigeling | ták |
zwanger | tàtzá |
zwart | si |
zwemmen | sĕtenao |
1 | mònggau |
2 | tàmblá |
3 | tàmblá-mimònggau |
Bronnen, noten en/of referenties
- ↑ a b c d e Galis, Klaas Wilhelm. 1956. Etnographische notities over het Senggi-gebied. Gouvernement van Nederlands Nieuw-Guinea, Kantoor voor Bevolkingszaken. 34pp. (No. 86).
- ↑ Indonesia languages. Ethnologue: Languages of the World. SIL International (2019).
- ↑ Foley, William A. (2018). The Languages and Linguistics of the New Guinea Area: A Comprehensive Guide. De Gruyter Mouton, Berlin, "The Languages of the Sepik-Ramu Basin and Environs", 197–432. ISBN 978-3-11-028642-7.