Waterstofjodide
Waterstofjodide | ||||
---|---|---|---|---|
Structuurformule en molecuulmodel | ||||
![]() | ||||
Structuurformule van waterstofjodide | ||||
![]() | ||||
Molecuulmodel van waterstofjodide | ||||
Algemeen | ||||
Molecuulformule | HI | |||
IUPAC-naam | waterstofjodide | |||
Andere namen | joodwaterstof | |||
Molmassa | 127,91 g/mol | |||
SMILES | I | |||
CAS-nummer | 10034-85-2 | |||
EG-nummer | 233-109-9 | |||
PubChem | 24841 | |||
Wikidata | Q2462 | |||
Beschrijving | Kleurloos gas met een prikkelende geur[1] | |||
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen | ||||
| ||||
H-zinnen | H314 - H335 | |||
EUH-zinnen | geen | |||
P-zinnen | P261 - P280 - P305+P351+P338 - P310 | |||
EG-Index-nummer | 053-002-00-9 | |||
VN-nummer | 2197 | |||
ADR-klasse | Gevarenklasse 2.3 | |||
Fysische eigenschappen | ||||
Aggregatietoestand | gasvormig | |||
Kleur | kleurloos | |||
Smeltpunt | −51[1] °C | |||
Kookpunt | −35,4[1] °C | |||
Oplosbaarheid in water | 425[1] g/L | |||
Goed oplosbaar in | water | |||
Evenwichtsconstante(n) | pKa = −11 | |||
Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar). | ||||
|
Waterstofjodide is een kleurloos gas, dat zeer goed in water oplost, waarbij een gele oplossing gevormd wordt. Het is een zeer sterk anorganisch zuur (de pKa bedraagt immers −11).
Synthese
[bewerken | brontekst bewerken]Industrieel wordt deze stof bereid door elektrolyse van de twee samenstellende enkelvoudige componenten in de gasfase, bij een temperatuur van 500 °C, in aanwezigheid van een platina-katalysator:
Soms wordt ook de reactie van jood en hydrazine gebruikt:
Door het borrelen van waterstofsulfide doorheen een geconcentreerde oplossing van di-jood wordt een oplossing van waterstofjodide gevormd:
Het gevormde waterstofjodide kan worden weggedestilleerd en het neergeslagen zwavel kan worden afgefiltreerd.
Daarnaast kan ook water en fosfortrijodide dit zuur vrijstellen:
Nog een alternatief is het verhitten van een mengsel van di-jood en colofonium.[2]
Eigenschappen en reacties
[bewerken | brontekst bewerken]Bij verwarmen ontleedt waterstofjodide in de enkelvoudige stoffen diwaterstof en di-jood:
De hoge oplosbaarheid van waterstofjodide in water (425 liter gas lost op in 1 liter water), kan worden verklaard door de zuur-basereactie die optreedt tussen beide componenten:
Water, dat met een pKa van 16 een veel minder sterk zuur is dan waterstofjodide, wordt geprotoneerd tot het hydroxonium-ion.
Waterstofjodide wordt aan de lucht spontaan geoxideerd tot waterstoftrijodide, dat een karakteristieke donkerbruine kleur bezit:[3]
Net zoals met waterstofbromide en waterstofchloride ondergaan alkenen een additie met waterstofjodide, waardoor het overeenkomstig joodalkaan wordt gevormd:
Toepassingen
[bewerken | brontekst bewerken]Waterstofjodide wordt in de industrie aangewend om kaliumjodide te bereiden:
Dit kaliumjodide wordt in kleine hoeveelheden toegevoegd aan keukenzout.
De ontleding van waterstofjodide wordt in de zwavel-jodiumcyclus gebruikt voor de productie van waterstofgas.
Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]- ↑ a b c d (en) Gegevens van waterstofjodide in de GESTIS-stoffendatabank van het IFA (geraadpleegd op 3 december 2009)
- ↑ Kastle & Bullock (1896), Am. Chem. J., 18, 105
- ↑ (en) E. Wiberg, N. Wiberg & A.F. Holleman (2001) - Inorganic chemistry, Academic Press, pp. 371, 432–433 - ISBN 0-12-352651-5