Świętajno (powiat szczycieński) – Wikipedia, wolna encyklopedia
wieś | |
![]() Kościół św. Andrzeja Boboli | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (2021) | 1769[2] |
Strefa numeracyjna | 89 |
Kod pocztowy | 12-100, 12-140[3] |
Tablice rejestracyjne | NSZ |
SIMC | 0490145 |
Położenie na mapie gminy Świętajno ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu szczycieńskiego ![]() | |
![]() | |
Strona internetowa |
Świętajno (niem. Altkirchen[4][5], do 1938 r. Schwentainen[4]) – wieś w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Świętajno, której jest siedzibą.
W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego.
W miejscowości znajduje się m.in. kościół, wybudowany w 1908 roku, odbudowany w 1925 r. ze zniszczeń I wojny światowej.
Nazwa
[edytuj | edytuj kod]16 lipca 1938 r. w miejsce nazwy Schwentainen wprowadzono nazwę Altkirchen[4]. 12 listopada 1946 r. nadano miejscowości polską nazwę Świętajno[5].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Miejscowość lokowana w 1686 r. w ramach osadnictwa szkatułowego[6]. Wedle innych źródeł, miejscowość powstała w 1687 r. jako osada smolarzy[7]. Była to osada targowa z prawem do 4 jarmarków w ciągu roku.
W czasie I wojny światowej w Świętajnie spłonęło 140 domów oraz kościół. Po odbudowie miejscowość nabrała charakteru małomiasteczkowego.
W 1933 r.[8] w miejscowości mieszkało 1767 osób, a w 1939 r.[9] – 1661 osób[4].
Komunikacja
[edytuj | edytuj kod]Świętajno jest położone 2–3 km od drogi krajowej nr 53 i ok. 8–10 km od drogi krajowej nr 59.
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]- Budynki murowane z początku XX wieku (ul. Dworcowa, ul. Adama Mickiewicza, ul. Parkowa).
- Szkoła wybudowana po I wojnie światowej.
- Dawny kościół ewangelicki, wybudowany w latach 1918–1922 (w miejscu dawnego z 1908 roku, spalonego w 1914 roku).
- Kościół baptystyczny, wybudowany w 1908 roku, w zastępstwie starszej kaplicy z 1883 roku, znajdującej się w Piasutnie. Zbór czynny był do 1986 roku, obecnie jako filialny zboru w Szczytnie.
- Obelisk – fragment dawnego pomnika, poświęconego poległym w I wojnie światowej.
Ludzie związani ze Świętajnem
[edytuj | edytuj kod]- Tomasz Karwowski (1960–2018) – poseł na Sejm RP I i III kadencji, pochowany na miejscowym cmentarzu[10].
- August Reszka (ur. 1885 w Świętajnie, zm. 1957) – działacz plebiscytowy, współzałożyciel Mazurskiego Związku Ludowego.
- Marcin Zieliński (ur. 1694 w Świętajnie, zm. 1741) – pastor i wydawca polskich pieśni religijnych.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 138192
- ↑ Wieś Świętajno w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2021-07-11] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1288, 1289 [zarchiwizowane 2022-10-26] .
- ↑ a b c d Michael Rademacher: Deutsche Verwaltungsgeschichte Ostpreußen, Kreis Ortelsburg. 2006. [dostęp 2012-10-24]. (niem.).
- ↑ a b Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262).
- ↑ Iwona Liżewska, Wiktor Knercer: Przewodnik po historii i zabytkach Ziemi Szczycieńskiej. Olsztyn: Agencja Wydawnicza „Remix” s.c., 1998, s. 171. ISBN 83-87031-13-5.
- ↑ T. Darmochwał, M. J. Rumiński: Warmia Mazury, przewodnik. Białystok: Agencja TD, 1996.
- ↑ Stan na 16 czerwca.
- ↑ Stan na 17 maja.
- ↑ Śp. Tomasz Karwowski. zapalowski.edu. [dostęp 2018-05-19].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury, przewodnik. Białystok: Agencja TD, 1996.ISBN 83-902165-0-7 s. 95
- Liżewska Iwona, Knercer Wiktor Przewodnik po historii i zabytkach Ziemi Szczycieńskiej; Agencja Wydawnicza „Remix” s.c., Olsztyn 1998. ISBN 83-87031-13-5