Samcche-Dżawachetia – Wikipedia, wolna encyklopedia
Region | |
![]() | |
Państwo | |
---|---|
Siedziba | |
Kod ISO 3166-2 | GE-SJ |
Powierzchnia | 6413 km² |
Populacja (2022) • liczba ludności |
|
Szczegółowy podział administracyjny | |
Liczba prowincji | 6 |
Położenie na mapie![]() | |
41°35′N 43°16′E/41,583333 43,266667 | |
Strona internetowa |
Samcche-Dżawachetia (gruz. სამცხე-ჯავახეთი, zwana też Meschetią) – region w południowej Gruzji, ze stolicą w Achalciche. Samcche-Dżawachetia obejmuje sześć prowincji: Achalciche, Adigeni, Aspindza, Bordżomi, Achalkalaki i Ninocminda. Region graniczy z Gurią i Imeretią od północy, Dolną Kartlią i Wewnętrzną Kartlią od północnego wschodu, Armenią i Turcją od południa, Adżarią od zachodu. Przez region przepływa rurociągiem ropa naftowa z Baku do Ceyhan oraz gaz ziemny z Azerbejdżanu do Turcji.
Geografia
[edytuj | edytuj kod]Prowincje Samcche-Dżawacheti, wraz z liczbą mieszkańców (2016)[2]:
- Achalciche – 18 000 (miasto), 20,800 (gmina)
- Adigeni – 16 500
- Aspindza – 10 400
- Achalkalaki – 45 200
- Bordżomi – 25 100
- Ninocminda – 24 500
W krajobrazie Samcche-Dżawachetii dominują wulkaniczne, głębokie wąwozy oraz niewysokie pasma górskie.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/Borjomi_mountains.jpg/300px-Borjomi_mountains.jpg)
Gruzini określają Dżawachetię mianem „gruzińskiej Syberii”. Taką ocenę zawdzięcza surowym zimom, kiedy to temperatura potrafi spaść poniżej -20 °C, za co odpowiada dość suchy, kontynentalny klimat i znaczne wyniesienie nad poziom morza[3].
W północnej części regionu niedaleko Bordżomi znajduje się Park Narodowy Bordżomi-Charagauli, jest on częścią Małego Kaukazu. Park jest jednym z największych w Europie, pokrywa on ponad 76 tys. ha pierwotnego lasu oraz górskich i wysokogórskich łąk.
Demografia
[edytuj | edytuj kod]Zgodnie ze spisem ludności z 2014 roku, region w większości zamieszkują Ormianie Dżawacheccy, którzy stanowią 50,5% ludności Samcche-Dżawachetia[4], a Gruzini 48,3% populacji. Pozostałe nacje to Osetyjczycy oraz Grecy pontyjscy. Ormianie są najsłabiej reprezentowaną społecznością w regionie[5]. Podobnie jak Abchazi czy Południowi Osetyjczycy domagają się oni autonomii, jednak ich „walka” o suwerenność w odróżnieniu od narodów z północy Gruzji, ma charakter niemal zupełnie bierny. Zamieszkują południowo-wschodnią część regionu i w znaczącej części są zatrudnieni w rosyjskich bazach wojskowych. Jednocześnie region ten wolny jest od targających innymi regionami Kaukazu konfliktów na tle etnicznym.
Region ten zamieszkiwali Turcy meschetyjscy zesłani przez Stalina w 1944 r. do Kotliny Fergańskiej, zarzucał im sprzyjanie armii niemieckiej. Ich miejsce zajęli sprowadzeni z innych regionów Gruzini. W czasach implozji ZSRR dawni mieszkańcy Meschetii, tj. Turcy meschetyjscy padli w Ferganie ofiarą pogromów. Tragiczne wydarzenia z początku ostatniej dekady XX wieku nasiliły ich dążenia do powrotu w rodzinne strony. Obecnie władze Gruzji oraz miejscowi Ormianie odmawiają Turkom meschetyjskim tego prawa[6].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2b/Vardzia_02.jpg/250px-Vardzia_02.jpg)
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]Główne zabytki Samcche-Dżawachetia to skalne miasto – Wardzia, położone niedaleko miasta Aspindza oraz twierdza Chertwisi – jedna z najstarszych fortyfikacji w południowej Gruzji. Inne, warte uwagi zabytki to kompleksy klasztorne Sapary i Zarzmy.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Demografic situation in Georgia 2021 [dostęp 2023-01-29]
- ↑ GeoStat.Ge [online], www.geostat.ge [dostęp 2017-02-23] .
- ↑ http://kaukaz.pl/gruzja/regiony/region_dzawachetia.php Dżawachetia na Kaukaz.pl
- ↑ census - Demographic and social characteristics [online], census.ge [dostęp 2017-02-23] .
- ↑ Georgia’s Armenian and Azeri Minorities. crisisgroup.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-08-06)]., 22 November 2006 (free registration needed to view the full report)
- ↑ http://kaukaz.pl/gruzja/regiony/region_meschetia.php Meschetia na Kaukaz.pl
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Samtskhe-Javakheti Regional Governmental Website
- Friends at Dinner, Foes at Politics (about socio-economic problems of the region)
- Obstacles Impending the Regional Integration of the Javalkheti Region. ecmi.de. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-09-02)]., an ECMI working paper (PDF format)
- Unemployment. investmentguide.ge. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-09-28)].
- Poverty. investmentguide.ge. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-09-28)].
- Crisis Group Report
- ICG Report