Filarki – Wikipedia, wolna encyklopedia
Filarki – obrywające się do terasy Wisły pionowe skały, na których stoją mury Opactwa Benedyktynów w Tyńcu w Krakowie[1]. Pod względem geograficznym są to wschodnie zbocza Wzgórza Klasztornego na Pomoście Krakowskim w obrębie makroregionu Bramy Krakowskiej. Wzgórza te włączone zostały w obszar Bielańsko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego[2].
Filarki mają wysokość 20–30 m i podcięte zostały przez Wisłę. Stanowią prawe ograniczenie jej przełomu zwanego Bramą Tyniecką. Lewe ograniczenie tworzą Skałki Piekarskie, a szerokość terasy Wisły w tym miejscu jest nie większa niż 400 m.
Filarki zbudowane są z pochodzącego z górnej jury nieuławiconego wapienia skalistego bez krzemionki. Występują w nich wypukłe formacje skalne zwane filarami i wklęsłe szczeliny, które w wyniku zjawisk krasowych poszerzyły się tworząc oddzielne bloki skalne. W wyniku procesów krasowych i erozji skały mają nierówną powierzchnię, wyoblone kształty, liczne nisze i wgłębienia. Gromadzą się w nich skorupki ślimaków i szczątki drobnych bezkręgowców[3].
U podnóża Filarków znajdują się duże bloki skalne. Niektóre z nich leżą bezpośrednio u podnóża skał, inne nieco dalej, częściowo zanurzone w wodzie. Powstały w wyniku obrywu spowodowanego trzęsieniem ziemi w 1786 r. Oberwanych skał było tak wiele, że musiano je usuwać z koryta rzeki, by nie straciła spławności[3].
Na Filarkach dawniej uprawiano wspinaczkę skałkową. Wspinacze przeszli 16 dróg wspinaczkowych o trudności od V do VI.5+ w skali polskiej. Obecnie obowiązuje zakaz wspinaczki[4].
W Filarkach znajdują się dwa niewielkie schrony jaskiniowe: Szczelina pod Klasztorem i Szczelina nad Wisłą[5].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Geoportal. Mapa topograficzna i satelitarna [online] [dostęp 2017-04-13] .
- ↑ Jerzy Kondracki, Geografia regionalna Polski, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, ISBN 83-01-12479-2 .
- ↑ a b Tyniecka brama [online] [dostęp 2017-04-04] [zarchiwizowane z adresu 2016-04-24] .
- ↑ Baza topo portalu wspinaczkowego [online] [dostęp 2019-09-27] .
- ↑ Jaskinie Polski [online], Państwowy Instytut Geologiczny [dostęp 2019-04-28] .