György Sándor – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Instrumenty | |
Zawód |
György Sándor (ur. 21 września 1912 w Budapeszcie, zm. 9 grudnia 2005 w Nowym Jorku[1]) – amerykański pianista i pedagog węgierskiego pochodzenia.
Studiował na Akademii im. Ferenca Liszta w Budapeszcie u Béli Bartóka i Zoltána Kodálya. W 1930 debiutował jako pianista, w latach 30. koncertował w wielu krajach. W 1939 wystąpił po raz pierwszy w Carnegie Hall w Nowym Jorku[2][1]. W Stanach Zjednoczonych pozostał na stałe, przyjmując w 1943 amerykańskie obywatelstwo[1].
Od czasu swoich studiów przyjaźnił się z Bartókiem. W 1945 był jednym z nielicznych uczestników pogrzebu kompozytora. Zyskał sławę jako wykonawca utworów Bartóka, m.in. światowej premiery trzeciego koncertu fortepianowego (1946). Po II wojnie światowej kontynuował koncerty, wykonując głównie utwory kompozytorów rosyjskich i węgierskich. Nagrał wszystkie utwory Bartóka, Kodálya i Siergieja Prokofjewa[2][1]. Znany był również z interpretacji dzieł Samuela Barbera, Lukasa Fossa i Leonarda Bernsteina[3].
Był wykładowcą w Southern Methodist University w Dallas (1956–1961), University of Michigan w Ann Arbor (1961–1981), a od 1982 w Juilliard School w Nowym Jorku[2][1]. Opublikował podręcznik On Piano Playing (1981), wydany w Polsce pod tytułem O grze na fortepianie (1994)[4]. Pracował także nad książką o Bartóku i jego muzyce.
Był żonaty z Christą Satzgár de Balvanyós, rozwiedzioną z arcyksięciem austriackim Karlem Piusem. Miał z tego związku (zawartego w 1950 i zakończonego rozwodem) syna Michaela.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e György Sándor w bazie AllMusic (ang.)
- ↑ a b c The New Grove Dictionary of Music and Musicians, vol. A. Oxford University Press, 2004-01-00. ISBN 978-0-19-517067-2.
- ↑ Gyorgy Sandor - Hungary. [w:] International Music Center [on-line]. 2002-15-19. [dostęp 2017-06-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-06-08)]. (ang.).
- ↑ Encyklopedia muzyki. Andrzej Chodkowski (red.). Warszawa: PWN, 1995, s. 456. ISBN 83-01-11390-1. (pol.).
- ISNI: 000000011071745X
- VIAF: 76501422
- LCCN: no88000756
- GND: 128428082
- NDL: 00986799
- LIBRIS: 31fhlg7m2gp08pf
- BnF: 13899381n
- SUDOC: 094224706
- NKC: xx0178074
- BNE: XX871244
- NTA: 069367612
- CiNii: DA09511213
- PLWABN: 9810668948705606
- NUKAT: n94004190
- J9U: 987007456371505171
- CONOR: 146206051
- KRNLK: KAC201836841
- NSZL: 594322