Hufiec ZHP Warszawa-Żoliborz – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
Organizacja harcerska | |
---|---|
Rodzaj jednostki | |
Jednostka nadrzędna | |
Jednostki podległe | |
Barwy | |
Komendant (przewodniczący) | hm. Michał Maciąg |
Adres siedziby | ul. Stanisława Przybyszewskiego 32/24 |
Położenie na mapie Warszawy ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa mazowieckiego ![]() | |
![]() | |
Strona internetowa |
Hufiec ZHP Warszawa-Żoliborz – jednostka terenowa Związku Harcerstwa Polskiego obejmująca swym zasięgiem dwie jednostki administracyjne: dzielnicę Żoliborz i dzielnicę Bielany w Warszawie.
Jest jednym z trzech największych hufców Chorągwi Stołecznej ZHP – liczy ponad 1000 członków[1].
Historia hufca
[edytuj | edytuj kod]Tę sekcję należy dopracować |
Hufiec ZHP Warszawa–Żoliborz jest jednym z najstarszych hufców ZHP w Polsce. Przez lata, instruktorzy w nim działający wychowali w duchu harcerstwa tysiące dzieci i młodzieży z Żoliborza i Bielan. Stworzyli markę rozpoznawalną w całym Związku Harcerstwa Polskiego.
Okres 1910-1939
[edytuj | edytuj kod]Początki harcerstwa datuje się na lata 1910 –1911. Nieznana jest dokładna data powstania hufca Warszawa-Żoliborz. Hufiec był podzielony według płci, działał hufiec męski oraz żeński.
Ostatnim przed II wojną światową komendantem hufca męskiego był Henryk Mittak[2].
Okres 1939-1945
[edytuj | edytuj kod]Po kampanii wrześniowej harcerze i instruktorzy z hufca już w październiku zawiązali konspirację. Pierwsze działania na tym polu były podjęte przez Ludwika Bergera i harcerzy z 71 WDH i 14 WDH. Założony przez nich oddział dał początek pułkowi Baszta, który w czasie powstania został skierowany do walk na Mokotowie. Piosenkę „Hej chłopcy, bagnet na broń!” Krystyna Krahelska „Danuta” napisała na osobiste zamówienie Bergera w jego mieszkaniu na ul. Czarnieckiego[potrzebny przypis].
W tym okresie hufiec brał udział w akcji „Dziś – Jutro – Pojutrze”.
Harcerze z hufca zasilili oddziały powstańcze walczące podczas Powstania Warszawskiego.
Okres 1945-1956
[edytuj | edytuj kod]W 1945 roku na terenie Żoliborza harcerki i harcerze wciąż działali jako dwa oddzielne hufce. Siedziba ich komend mieściła się na ulicy Pogonowskiego, w willi podarowanej harcerstwu jeszcze przed wojną. W 1945 roku komendantką hufca była Teodora Kamińska-Dąbrowska, pseudonim „Tośka”, a po niej komendę przejęła Jadwiga Łodyńska-Wąsowicz. Najprawdopodobniej funkcję tę pełniły wcześniej także Elżbieta Węgrzynowicz i Maria Kupczyńska, niestety nie wiadomo w jakich latach i w jakiej kolejności. Hufcem męskim kierowali w tamtym okresie Zygmunt Kaczyński, pseudonim „Wesoły” i Henryk Koński, ale w ich przypadku także trudno określić konkretne ramy czasowe. W 1948 roku harcerze i harcerki z Żoliborza zaczęli działać w jednym, połączonym hufcu. Funkcja komendanta pozostawała jednak nadal w rękach dwóch instruktorów. Harcerkami opiekowała się Bożenna Strzałkowska, a harcerzami – Andrzej Jaczewski. Harcerstwo coraz bardziej przeszkadzało ówczesnej władzy. W tamtym okresie wiele starszych harcerzy, a przede wszystkim instruktorów rezygnowało z pełnienia służby z powodów politycznych nacisków. Inni pomimo przeciwności decydowali nie przerywać swojego działania. Organizacji zaczęło brakować kadry. Na obozie letnim w 1948 roku, którego komendantką była Bożenna Strzałkowska, obecna była także wysłanniczka Związku Młodzieży Polskiej, jej zadaniem było informowanie władz o bieżącej działalności harcerstwa. W 1949 roku nie zezwolono już starszej kadrze na wyjazd z dziećmi na organizowane dla nich zimowisko. Młodymi harcerzami i harcerkami opiekowali się ludzie sprzyjający władzy, niewywodzących się z środowisk harcerskich. Na przełomie 1950 i 1951 roku hufiec przestał istnieć. Dotychczasową siedzibę przejął ZMP i uczynił z niej prywatne mieszkania dla swoich członków. Zamiast Hufca Warszawa-Żoliborz na terenie dzielnicy zaczęła działać Organizacja Harcerska Związku Młodzieży Polskiej. Jej komendantem został Józef Wojcieski. Na swoją siedzibę wyznaczyli lokal przy ulicy Kossaka.
Okres 1956-1989
[edytuj | edytuj kod]W listopadzie 1956 roku udało się zorganizować spotkanie większości warszawskich instruktorów.
W grudniu Hufiec Warszawa-Żoliborz ponownie rozpoczął swoje działanie[3], jego komendantką, jak wcześniej, została Bożenna Strzałkowska. Siedzibę przejęto od OH ZMP. Harcerstwo na terenie Żoliborza i północnej części dzielnicy – Bielanach – zaczęło się szybko rozwijać. Komendę nad hufcem przejął Stanisław Klimek, a w następnej kadencji Zbyszek Jackowski. Po nim komendantami byli: Zbyszek Karpiński, Maria Kotusiewicz, a następnie Jadwiga Druś. Podczas jej kadencji hufiec napotkał na znaczne problemy, między innymi finansowe. Chorągiew Stołeczna postanowiła zareagować. W 1971 roku wyznaczyła druhnę Strzałkowską do pełnienia funkcji komendantki, jej zadaniem było w jak najkrótszym czasie poprawić sytuację[doprecyzuj!] panującą w hufcu. W tym okresie nastąpił duży przypływ nowych członków , powstawało wiele nowych drużyn. Hufiec przyjął imię batalionu Czwartaków. W latach 80. hufiec osiągnął swoje maksymalne rozmiary.
W 1989 roku część instruktorów z hufca wraz z drużynami przeszła do nowo powstałej organizacji Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej.
Okres po 1989
[edytuj | edytuj kod]W 1992 roku zjazd hufca (najwyższa władza) zadecydował o wykreśleniu z nazwy hufca imienia Czwartaków.
Od 1989 do początku lat 2000 hufiec przeżywał silne spadki liczbowe. W pierwszym dziesięcioleciu XXI wieku stan liczbowy ustabilizował się na stałym poziomie sięgających około 1200 harcerzy i instruktorów.
Komendanci Hufca ZHP Warszawa-Żoliborz
[edytuj | edytuj kod]komendant Hufca męskiego | Okres działania | komendantka Hufca żeńskiego | Okres działania |
---|---|---|---|
hm. Henryk Mitak | (?-1939) | Teodora Kamińska-Dąbrowska „Tośka” | (1944-?) |
Jadwiga Łodyńska-Wąsowicz | |||
Zygmunt Kaczyński „Wesoły” | |||
Elżbieta Węgrzynowicz | |||
Henryk Koński | (?-1948) | ||
Maria Kupczyńska | |||
Andrzej Jaczewski | (1948-1950) | ||
hm. Bożenna Strzałkowska | (1948-1950) | ||
okres rozbicia harcerstwa 1951-1956 |
hufiec po odrodzeniu oraz połączeniu strukturalnym harcerstwa męskiego i żeńskiego | |||
---|---|---|---|
komendant hufca | okres działania | ||
hm. Bożenna Strzałkowska | |||
Stanisław Klimek | |||
Zbyszek Jackowski | |||
Zbyszek Karpiński | |||
Maria Kotusiewicz | |||
Jadwiga Druś | |||
hm. Bożena Strzałkowska | 1971-1981 | ||
hm. Adam Godlewski | 1981-1989 | ||
hm. Andrzej Pery | 1989-1991 | ||
hm. Dariusz Brzuska | 1991-1995 | ||
hm. Paweł Weszpiński | 1995-1999 | ||
hm. Radosław Morek | 1999-2003 | ||
hm. Magdalena Gębura | 2003-2004 | ||
hm. Grzegorz Całek | 2004-2014 | ||
hm. Paweł Błasiak | 2014-2019 | ||
phm. Anna Rudzińska | 2019-2020 | ||
hm. Barbara Różalska | 2020-2023 | ||
hm. Michał Maciąg | 2023-(obecnie) |
Instruktorzy wywodzący się z hufca Żoliborz
[edytuj | edytuj kod]- phm. Ludwik Berger – założyciel konspiracyjnego oddziału przekształconego w pułk AK „Baszta”
- hm. Jan Rossman – inżynier, wykładowca Politechniki Warszawskiej, Łódzkiej i Uniwersytetu Narodowego w Kinszasie
- phm. Olgierd Annusewicz – doktor politologii Uniwersytetu Warszawskiego
- phm. Marek Kochan – prozaik, dramaturg, wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego w stopniu doktora
- hm. Andrzej Jaczewski – lekarz pediatra, seksuolog i pedagog, humanista, specjalista medycyny szkolnej, profesor doktor habilitowany medycyny i pedagogiki
Historyczne i obecne środowiska działające w poszczególnych szkołach na Żoliborzu i Bielanach[4]
[edytuj | edytuj kod]numer/nazwa szkoły | numer środowiska | okres(y) działania |
---|---|---|
ZS nr 53 im. Stefanii Sempołowskiej | 8 | współcześnie |
SP nr 65 | 128 | współcześnie |
SP nr 159 | 125 | współcześnie |
SP nr 273 | 315 | |
SP nr 187 | 292 | współcześnie |
SP nr 293 | 254 | 2001 – współcześnie |
ZS nr 21 | 124 | |
ZS nr 51 im. Ignacego Domeyki | 4 | do 1989 (następnie w ZHR) |
SP nr 80 | 123 | 2011 – współcześnie |
SP nr 79 | 307 | |
SP nr 77 | 253 (120 w latach 1997-2001) | współcześnie |
SP nr 92 | 77 | 2010 – 2021 |
Gimnazjum nr 73 (dawniej SP nr 106) | 305 | 1964 – współcześnie |
SP nr 133 | 120 | 1957-1975; 1977-współcześnie |
SP nr 214 | 119 | współcześnie |
Żłobek "Brzdące na łące" (dawniej Gimnazjum nr 72) | 127 | 1988-2009, 2011 – współcześnie |
SP nr 209 im. Hanki Ordonówny | 56 | 1975 – współcześnie |
SP nr 247 | 262 | |
SP nr 223 | 293 | współcześnie |
SP nr 267 | 368 | współcześnie |
SP nr 53 | 126 | współcześnie |
ZPSM nr 4 | 360 | 2009 – 2012 |
XLI LO im. Joachima Lelewela | 79 330 | do 2001 roku 2003 – współcześnie |
XXII LO im. José Martí | 122 | |
XXXIX LO im. Lotnictwa Polskiego | 39 | |
Dom Dziecka nr 1 im. Maryny Falskiej | 251 | |
SP nr 68 | 252 | współcześnie |
Sp nr 289 | 310 | 1972-1991 |
KSP nr 109 | 79 | 2018 – współcześnie |
Agendy hufcowe
[edytuj | edytuj kod]Aktualne władze hufca
[edytuj | edytuj kod]Komenda hufca
- hm. Michał Maciąg- komendant hufca
- hm. Rafał Zajączkowski- zastępca komendanta hufca, ds. organizacyjnych, pełnomocnik RODO
- phm. Magdalena Krzak- skarbniczka hufca
- phm. Małgorzata Brzuska- Jodko- członkini komendy, namiestniczka zuchowa
- phm. Anna Kozłowska- członkini komendy ds. pracy z kadrą
- phm. Weronika Pawlak- członkini komendy ds. programowych i promocji, namiestniczka wędrownicza
- phm. Kasia Zajączkowska-Maciąg- członkini komendy, namiestniczka harcerska i starszoharcerska
Komisja rewizyjna hufca
- pwd. Jerzy Kamiński – przewodniczący
- pwd. Michał Trochimiuk – wiceprzewodniczący
- hm. Dorota Brzuska-Kamoda – sekretarz
- phm. Maciej Pietraszczyk
- pwd. Julia Rupniewska
- pwd. Aleksandra Chojnacka
Sąd harcerski hufca
- hm. Piotr Buczek – przewodniczący
- hm. Dariusz Brzuska
- hm. Grzegorz Całek
- hm. Agnieszka Kalińska-Brzuska
- hm. Hanna Kocerka
- hm. Paweł Weszpiński
Struktura hierarchii hufca
[edytuj | edytuj kod]Poniższy schemat przedstawia strukturę organizacyjną hufca w latach 2015-2019[5]:
Komendant hufca | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Zastępca komendanta ds. programowych | Zastępca komendanta ds. organizacyjnych | Skarbnik hufca | Członek ds. pracy z kadrą | Członek ds. kształcenia | Komisja Stopni Instruktorskich | Pełnomocnik ds. dzielnicy Bielany | Pełnomocnik ds. dzielnicy Żoliborz | Pełnomocnik HALiZ | Zespół Promocji | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Zespół metodyczny – namiestniczy (nieformalny) | Zespół programowy | Biuro Hufca | Drużyna Reprezentacyjna Hufca | Zespół pozyskiwania środków | Żoliborska Szkoła Kadry Instruktorskiej | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Namiestnictwo zuchowe | Instruktor ds. Zagajnika | Dział IT | Stażyści (Nieformalny) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Namiestnictwo harcerskie | Instruktor ds. specjalności | Specjalistka ds. ewidencji ZHP | Kwatermistrz hufca (wakat) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Namiestnictwo starszoharcerskie | Grafik hufca | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Namiestnictwo wędrownicze | Szef lokalu hufca | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Współpraca z podmiotami zewnętrznymi
[edytuj | edytuj kod]Współpraca z miesięcznikiem Wilsoniak
[edytuj | edytuj kod]Miesięcznik Wilsoniak współpracuje z żoliborską jednostką terytorialną ZHP w zakresie patronatu medialnego, w ramach którego w okresie 21.11.2015 – 25.11.2017 ukazały się na łamach Wilsoniaka następujące publikacje[6]:
- Siła żoliborskiego harcerstwa + mapka działań drużyn z Żoliborza
- Wstyd przyznać, ale u mnie bardzo dobrze – D. Rossman
- Grafika z 60-leciem + grafika wykorzystana później do plakatów
- 60 lat po odrodzeniu harcerstwa
- Zapomniany skarb społeczny
- W służbie żoliborskiej społeczności
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Dane z ewidencji ZHP w 2014 r.
- ↑ Krzysztof Dunin-Wąsowicz, Ludwik Berger – twórca pułku AK „Baszta”, s. 8, Lampa i Iskra Boża, Warszawa 2008.
- ↑ Leksykon harcerstwa, Warszawa 1988.
- ↑ Dokumentacja hufcowa.
- ↑ Błasiak i in. 2019 ↓, s. 3.
- ↑ Błasiak i in. 2017 ↓, s. 35.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Krzysztof Dunin-Wąsowicz , Ludwik Berger – twórca pułku AK „Baszta”, Warszawa: Lampa i Iskra Boża, 2008 .
- Paweł Błasiak i inni, Sprawozdanie Komendy Hufca ZHP Warszawa-Żoliborz za okres od 21 listopada 2015 r. do 25 listopada 2017 r. [online], Biuro Hufca ZHP Warszawa-Żoliborz, 11 listopada 2017, s. 35 [dostęp 2018-01-20] (pol.).
- Paweł Błasiak i inni, Sprawozdanie Komendy Hufca ZHP Warszawa-Żoliborz za okres od 21 listopada 2015/ 25 listopada 2017 r. do 20 czerwca 2019 v.1.0. [online], Biuro Hufca ZHP Warszawa-Żoliborz, 6 czerwca 2019 [dostęp 2020-05-06] (pol.).