Ignaz Pleyel – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 18 czerwca 1757 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Gatunki | |
Zawód |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6a/P%C3%A8re-Lachaise_-_Ignace_Joseph_Pleyel_04.jpg/240px-P%C3%A8re-Lachaise_-_Ignace_Joseph_Pleyel_04.jpg)
Ignaz Josef Pleyel (także Ignace Joseph Pleyel) (ur. 18 czerwca 1757 w Ruppersthal w Dolnej Austrii, zm. 14 listopada 1831 w Paryżu) – francuski kompozytor, fabrykant i wydawca pochodzenia austriackiego.
Rodzina
[edytuj | edytuj kod]Urodził się jako 24 dziecko miejscowego ubogiego nauczyciela Martina Pleyela i jego żony Anny Teresy z domu Forster. Jego rodzeństwo liczyło 28 osób (29 z nim). Rodzeństwo przyrodnie (po innej matce) liczyło 9 osób. Rodzina Martina Pleyela liczyła 38 dzieci. Ożenił się w 1788 roku z Françoise-Gabrielle Lefebvre, córką miejscowego tkacza dywanów. Z małżeństwa urodziło się czworo dzieci, w tym m.in. Camille.
Lata nauki i podróże
[edytuj | edytuj kod]Będąc jeszcze młodym, prawdopodobnie uczył się u Johanna Baptista Vanhala, następnie od 1772 był uczniem m.in. Josepha Haydna w Eisenstadt. Uzyskał poparcie Władysława Erdődy, który mianował go na stanowisko swego kapelmistrza. Podróżując po Europie, zwiedził Włochy (1781–1783). W latach 1783–1795 pracował jako kapelmistrz w Katedrze w Strasburgu. W grudniu 1791 roku przyjął zaproszenie londyńskiego stowarzyszenia Proffesional Concerst Cramera. Po powrocie do Strasburga został zadenuncjowany i aresztowany pod zarzutem sympatii proaustriackich. Zrehabilitowany przez skomponowanie hymnu patriotycznego dla kraju. Uwolniony z więzienia wrócił do Alzacji. Mimo braku perspektyw życiowych i utraconych stanowisk po latach tułaczki udał się do Paryża i stworzył tam swoją oficynę wydawniczą (1796). W 1807 założył fabrykę fortepianów Pleyel pod Paryżem, którą później przejął jego syn Camille. Został pochowany na cmentarzu Père-Lachaise w Paryżu.
Twórczość
[edytuj | edytuj kod]Jego twórczość kompozytorska należy stylistycznie do klasycyzmu.
Muzyka instrumentalna
[edytuj | edytuj kod]- Symfonie
Skomponował m.in. 41 symfonii i 6 symfonii koncertujących:
- Ben111: na skrzypce, altówkę, wiolonczelę i obój, Es-dur (1786)
- Ben112: na skrzypce i altówkę B-dur (1791)
- Ben113: na dwoje skrzypiec, altówkę, wiolonczelę, flet, obój i fagot, F-dur (1792)
- Ben114: na dwoje skrzypiec (lub skrzypce i fortepian) A-dur (1792)
- Ben115: na flet, obój, róg i fagot (lub skrzypce), F-dur (1805)
- Ben115a: na flet, obój, róg i fagot (w skrzypcach), F-dur (1805)
- Ben116: na fortepian i skrzypce, F-dur (?)
- Koncerty
Jest autorem 9 koncertów, w tym jednego zaginionego:
- Ben101: na wiolonczelę, C-dur (1782-84)
- Ben102: na wiolonczelę, D-dur (1782-84, zagubiony)
- Ben103: na skrzypce, D-dur (1785-87)
- Ben103a: na skrzypce, D-dur (1788)
- Ben104: na wiolonczelę, C-dur (1788-89)
- Ben105: na altówkę lub wiolonczelę, D-dur (1790)
- Ben106: na klarnet lub flet lub wiolonczelę, C-dur (1797)
- Ben107: na fagot B-dur (?)
- Ben108: na wiolonczelę C-dur (?)
- Muzyka kameralna
Skomponował 17 kwintetów i 87 kwartetów, w tym 70 kwartetów smyczkowych:
- Op.1: Ben301 do 306 (1782-83), dedykowany hrabiemu Erdődy i podziwiany przez Wolfganga Amadeusza Mozarta w liście skierowanym do jego ojca Leopolda 24 kwietnia 1784.
- Op.2: Ben307 do 312 (1784), poświęcony Josephowi Haydnowi.
- Op. 3: Ben313 do 318 (1785)
- Op. 4: Ben319 do 324 (1786)
- Op 5: Ben325 do 326 (1786? Prawdopodobnie przed 1782)
- Ben327 do 330 (1786?)
- Ben 331 do 342 (1786), poświęcona Fryderykowi Wilhelmowi II z Prus.
- Ben343 do 345 (1788)
- Ben346 do 351 (1788), poświęcony księciu Walii, przyszły Jerzemu IV Hanowerskiemu, królowi Wielkiej Brytanii .
- Ben352 (1788)
- Ben353 358 (1791), poświęcony Ferdynandowi I, królowi Neapolu i Sycylii.
- Ben359 do 364 (1792)
- Ben365 do 367 (1803), dedykowany Luigiemu Boccheriniemu – włoskiemu kompozytorowi, który jest uważany za jednego z twórców kwartetów smyczkowych (obok Josepha Haydna).
- Ben368 do 370 (1810)
Twórca 48 kompozycji trzyosobowych (trio) i 64 dwuosobowych (duo). Napisał podręcznik szkolny do nauki gry na fortepianie (1797).
Muzyka wokalno-instrumentalna
[edytuj | edytuj kod]Stworzył dwie opery: „The Fairy Urgele”, opera dla marionetek w 4 aktach (1776), „Ifigenia w Aulidzie”, opera w 3 aktach (1785). W latach 1796–1797 skomponował Requiem, kompozycje mszalne wykonywane w Dzień Zaduszny lub podczas uroczystości żałobnych. Jest też autorem licznych pieśni.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Ignace Joseph Pleyel w bazie AllMusic (ang.)
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Ignaz Pleyel – nuty tego kompozytora dostępne w bibliotece cyfrowej International Music Score Library Project
- Fortepian w zbiorach polskich – Pleyel
- Encyklopedia Muzyczna PWN – Ignaz Joseph Pleyel
- Muzyka Ignacego Pleyela – YouTube
- Ignaz Pleyel – nuty w bibliotece Polona
- ISNI: 0000000109145079
- VIAF: 71657816
- LCCN: n79107743
- GND: 118792555
- NDL: 01220418
- BnF: 14785643q
- SUDOC: 080467334
- SBN: CUBV126461
- NLA: 36088485
- NKC: xx0023691
- BNE: XX1186980
- NTA: 07156490X
- BIBSYS: 90275439
- CiNii: DA06839978
- Open Library: OL4692148A
- PLWABN: 9810703355905606
- NUKAT: n98044368
- J9U: 987007266521205171
- PTBNP: 63180
- CANTIC: a11930056
- LNB: 000056693
- CONOR: 51371619
- RISM: people/24761