Izokrates – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() Popiersie Izokratesa | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data śmierci | |
Zawód, zajęcie |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e0/Isokratous_Apanta.tif/lossy-page1-220px-Isokratous_Apanta.tif.jpg)
Izokrates (stgr. Ἰσοκράτης Isokrates; 436-338 p.n.e.) – mówca grecki, nauczyciel wymowy, twórca teorii klasycznej prozy attyckiej. Zaliczany do kanonu dziesięciu mówców. Jego zasługą jest, że dokonał klasyfikacji prozy attyckiej, wprowadzając podział na: języki poetyckie i języki prozy.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Izokrates urodził się w zamożnej rodzinie mieszczańskiej. Obcował z sofistami (m.in. z Gorgiaszem) oraz z Sokratesem, którego był uczniem. Mając słaby głos nie mógł występować publicznie. Kiedy wojna peloponeska zniszczyła jego majątek, postanowił podjąć działalność dydaktyczną. Około 390 p.n.e. założył szkołę retoryczną w Atenach, którą prowadził przez 50 lat.
Szkoła Izokratesa była pierwszą regularną szkołą dla kształcenia średniego. Nauka zaczynała się jesienią, kurs trwał 3-4 lata, a uczęszczała do niej młodzież od 14-15 roku życia. Nauka była płatna. O ile początkowo kształciła uczniów attyckich, to wraz z rosnącym rozgłosem zaczęła się uczyć w niej młodzież z całej diaspory greckiej, przede wszystkim synowie książęcych i arystokratycznych rodów. Szkoła była jednocześnie zakładem wychowawczym. Retoryka w ujęciu Izokratesa mieściła w sobie zarówno ćwiczenia gramatyczne i stylistyczne, jak i materiał z dziedzin: historii, prawa, religii i filozofii, przez co kształcenie językowe stawało się ośrodkiem kształcenia i wychowania.
Podstawą kształcenia była nauka wymowy – ćwiczenie pod kierunkiem nauczyciela takich składowych części wypowiedzi jak: opowiadanie, wstęp, dowodzenie, zakończenie oraz ozdoby mowy: dobór figur, przenośni, zapytań, zwrotów.
Izokrates oddzielił język poezji od języka prozy, dając jej tylko terminy języka codziennego, ale przez nacisk na konieczność wydobycia z prozy piękna za pomocą wyboru i ułożenia wyrazów stał się twórcą prozy artystycznej.
W swojej szkole starał się unikać kar, natomiast chętnie nagradzał. Wysoko cenił wychowawczą rolę pracy, zwłaszcza podjętej dobrowolnie. Stawiał też wysokie wymagania nauczycielom – od nauczyciela żądał wysokiego poziomu moralnego, twierdząc że tym łatwiej pokieruje młodzieżą im sam jest zacniejszy.
Zasady pedagogiczne przedstawił w pismach: Do Nikoklesa – w którym rozwijał ideał dobrego panującego; Nikokles – zawiera upomnienia władcy dla podwładnych; Euagoras – pochwałę władcy.
Najbardziej znana i najważniejsza jest jego mowa polityczna Panegiryk, w której Izokrates wzywa wszystkich Greków do zjednoczenia się przeciwko Persom.
Uczniami jego byli tacy mówcy jak: Demostenes, Ajschines, Hypereides, Likurg z Aten, Teopomp z Chios, Eforos.
Usiłował wpłynąć na politykę Grecji broszurami politycznymi „Panegirikos”, „Areiopagitikos”, „Panathenaikos”. Obok dziewięciu listów, w części nieautentycznych, dochowało się 21 mów.
Był rzecznikiem stronnictwa promacedońskiego w Atenach. Izokrates widział we wzrastającej potędze Macedonii oparcie dla Grecji przeciwko Persji. Po bitwie pod Cheroneą odmówił przyjmowania pokarmu, co doprowadziło do jego śmierci.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Aleksander Krawczuk , Groby Cheronei, Poznań: Wydaw. Poznańskie, 1988, ISBN 83-210-0765-1, OCLC 830086027 .
- ISNI: 0000000121280716
- VIAF: 36926979, 176158790635838852004, 288833302, 261336081, 3935159478051327990003, 7873152381804501950007, 433145858075323021844, 9597154387437730970000, 105145856870922920486, 401144647704510741453, 8332159478152027990002, 238167802706617770464, 378144647701849521543, 219167802706517770472, 5498168048998138410006
- ULAN: 500337014
- LCCN: n78080925
- GND: 118556010
- NDL: 00620865
- LIBRIS: 0xbd8v9j277vggs
- BnF: 11992002w
- SUDOC: 027995135
- SBN: CFIV061822
- NLA: 35862726
- NKC: jn19981001528
- BNE: XX869204
- NTA: 067667708
- BIBSYS: 90121320
- CiNii: DA03368933
- Open Library: OL6887815A
- PLWABN: 9810671693305606
- NUKAT: n95213305
- J9U: 987007291250705171
- PTBNP: 94147
- CANTIC: a10489290
- NSK: 000239085
- CONOR: 17743203
- BNC: 000167246
- ΕΒΕ: 19267
- BLBNB: 000170935
- KRNLK: KAC201521895
- LIH: LNB:V*321774;=BK