Janowice (powiat tarnowski) – Wikipedia, wolna encyklopedia
wieś | |
![]() Pałac | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (2022) | 1071[2] |
Strefa numeracyjna | 14 |
Kod pocztowy | 33-115[3] |
Tablice rejestracyjne | KTA |
SIMC | 0826711 |
Położenie na mapie gminy Pleśna ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa małopolskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu tarnowskiego ![]() | |
![]() | |
Strona internetowa |
Janowice – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, w gminie Pleśna[4][5].
Położenie
[edytuj | edytuj kod]Wieś leży prawym brzegu Dunajca, w dolinie potoku Lubinka i na okolicznych wzniesieniach Pogórza Rożnowskiego[6]. Przez wieś przebiega lokalna droga z Zakliczyna do Tarnowa.
W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Janowice. W latach 1975–1998 wieś należała administracyjnie do województwa tarnowskiego.
Integralne części wsi
[edytuj | edytuj kod]SIMC | Nazwa | Rodzaj |
---|---|---|
0826728 | Działy | część wsi |
0826734 | Gierowa | część wsi |
0826740 | Janowice Dolne | część wsi |
0826757 | Janowice Górne | część wsi |
0826763 | Kopaliny | część wsi |
0826770 | Lipie | część wsi |
0826786 | Morawy | część wsi |
0826792 | Przedmieście | część wsi |
0826800 | Zadziele | część wsi |
Historia
[edytuj | edytuj kod]Miejscowość, lokowana wcześniej na prawie polskim, otrzymała w 1347 roku prawo magdeburskie. U Długosza wzmiankowany jest właściciel wsi, Grot z Janowic, który uczestniczył w wyprawie króla Władysława Jagiellończyka na Węgry w 1440 roku[7].
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[8].
- Kościół parafialny pw. Podwyższenia Krzyża Świętego;
- zespół dworski: dwór, park, folwark;
- cmentarz wojenny nr 190 – Janowice.
W zachodniej części wsi, na stoku wzniesienia łagodnie opadającego w kierunku południowo-zachodnim, ku dolinie Dunajca, znajduje się zespół pałacowo-parkowy. Murowany pałac został zbudowany w XIX wieku w stylu angielskiego neogotyku na miejscu istniejącego wcześniej dworu, z którego do dnia dzisiejszego zachowały się piwnice. Obok wybudowano wolnostojącą kwadratową wieżę połączoną z pałacem czteroprzęsłowym arkadowym przejściem. Park, otaczający pałac, o powierzchni 9,5 ha, rozwinięty jest z założenia tzw. ogrodu w stylu angielskim. Szata roślinna to dęby szypułkowe, klony, lipy, graby, jesiony, wierzby, topole, czeremchy. Wśród krzewów: jaśminy, leszczyny, głogi i inne. Ostatnim właścicielem był Aleksander Kobylański, majątek Janowice został odebrany dekretem PKWN. W 1967 roku pałac przejęła Politechnika Krakowska, która odnowiła i zagospodarowała budynek i otaczający park. Służył on jako ośrodek szkoleniowo-wypoczynkowy, a od 2008 roku jest dzierżawiony jako obiekt rekreacyjno – szkoleniowy przez prywatnego właściciela[9]. W 2013 roku pałac został zakupiony przez ZAiKS z myślą o stworzeniu w nim nowoczesnego Centrum Pracy Twórczej[10].
W obrębie cmentarza parafialnego znajduje się cmentarz wojenny nr 190 z I wojny światowej, na którym pochowanych jest 114 żołnierzy austro-węgierskich i 16 rosyjskich[11]. Na cmentarzu znajduje się też upamiętniona tablicą mogiła 11 żołnierzy polskich poległych w walce z Niemcami we wrześniu 1939 roku[12].
Od roku 1955 na terenie Janowic działa Filia Gminnej Biblioteki Publicznej w Pleśnej.
Turystyka
[edytuj | edytuj kod]- Wyciąg narciarski.
- Pałac w stylu angielskiego neogotyku z XIX w.
- Cmentarz wojenny nr 190 z I wojny światowej.
- Winnica Janowice[13].
- Na zboczach wzgórz opadających w kierunku doliny Dunajca położone są obszary leśne o łącznej powierzchni ok. 18 ha, znane jako „Uroczysko Janowice”. Jest to grąd o bogatym podszyciu, z okazami bluszczy pospolitego oplatającego pnie drzew[14].
Osoby związane z miejscowością
[edytuj | edytuj kod]- Karol Jarosz (1879–1958) – poseł na sejm II RP[15]
- Błażej Wójcicki ps. Jurand (1898–1999) – legionista[16], uczestnik bitwy pod Łowczówkiem, żołnierz armii gen. Hallera, porucznik Wojska Polskiego[17]
- Zygmunt Klimecki – legionista[16]
- Lucjan Kocik – profesor, socjolog, wykładowca na Uniwersytecie Jagiellońskim[16]
Galeria zdjęć
[edytuj | edytuj kod]- Cmentarz wojenny nr 190
- Szkoła
- Kościół
- Dunajec w Janowicach
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 44091
- ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-04] .
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 366 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
- ↑ a b TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-11-18].
- ↑ Pogórze Rożnowskie. Mapa 1:50 000. Kraków: Compass, 2014. ISBN 978-83-7605-322-6.
- ↑ Andrzej Matuszczyk , Pogórze Karpackie, Tarnów: Oddział PTTK [Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego] „Ziemi Tarnowskiej”, 1995, ISBN 83-903260-1-9, OCLC 891189204 .
- ↑ Wykaz obiektów wpisanych do Rejestru Zabytków Nieruchomych Województwa Małopolskiego z uwzględnieniem podziału na powiaty i gminy [online], wuoz.malopolska.pl [dostęp 2024-01-01] .
- ↑ Pałac Janowice [dostęp 18 października 2009].
- ↑ ZAiKS kupił sobie pałac. niezalezna.pl, 21 lipca 2014. [dostęp 2014-07-20].
- ↑ Cmentarze wojenne z I wojny światowej [dostęp 18 października 2009].
- ↑ Pomniki Pamięci Narodowej z dni walk i męczeństwa na terenie województwa tarnowskiego; Oprac.: R. Hycnar, A. Pietrzykowa, F. Turzański, St. Wróbel, K. Głomb; wydawcy: ZBoWiD Zarząd wojewódzki w Tarnowie, Tarnów 1984, s. 92
- ↑ Winnica Janowice – Winnica [online], www.winnicajanowice.pl [dostęp 2019-07-05] .
- ↑ Gmina Pleśna. plesna.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-09-23)]. [dostęp 18 października 2009]
- ↑ Parlamentarzyści – Pełny opis rekordu [online], bs.sejm.gov.pl [dostęp 2019-07-05] .
- ↑ a b c Plan Odnowy Miejscowości Janowice [online] [zarchiwizowane z adresu 2022-05-29] .
- ↑ Tarnów – kwatera zasłużonych [online], www.miejscapamiecinarodowej.pl [dostęp 2019-07-05] .