Jaskinia Jasna koło Smolenia – Wikipedia, wolna encyklopedia
Plan jaskini | |
![]() | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Położenie | |
Właściciel | prywatny |
Długość | 42,3 m |
Wysokość otworów | 470 m n.p.m. |
Wysokość otworów nad dnem doliny | 65 m |
Ekspozycja otworów | ku N, NW |
Data odkrycia | znana od dawna |
Ochrona i dostępność | dostępna |
Kod | J.Cz.IV-04.48 |
Położenie na mapie gminy Wolbrom ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa małopolskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu olkuskiego ![]() | |
![]() |
Jaskinia Jasna koło Smolenia – schron jaskiniowy (schronisko) w lewych zboczach Doliny Wodącej na wzniesieniu Zegarowych Skał na Wyżynie Częstochowskiej[1]. Pod względem administracyjnym znajduje się w obrębie miejscowości Strzegowa w województwie małopolskim, w powiecie olkuskim, w gminie Wolbrom, ale w pobliżu granicy z miejscowością Smoleń w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Pilica. Nazwano go koło Smolenia, gdyż w Strzegowej jest inna Jaskinia Jasna, dla odróżnienia nosząca nazwę Jaskinia Jasna w Strzegowej[2]. Pod względem geograficznym jest to obszar Wyżyny Ryczowskiej w obrębie Wyżyny Częstochowskiej[3].
Opis
[edytuj | edytuj kod]Schronisko znajduje się w najdalej na wschód wysuniętej skale wapiennej na samym szczycie wzniesienia. Skała zbudowana jest z wapieni z okresu późnej jury. Schronisko ma trzy otwory: główny północny i dwa północno-zachodnie. Wychodzą one na niewielką, zarastającą chaszczami polankę. Główny otwór jest tak duży, że dawniej był dobrze widoczny od strony zabudowań Smolenia, obecnie jednak przysłaniają go drzewa[1].
Schronisko ma postać dużej komory o wysokości do 6 m. Przedzielona jest trójramiennym filarem, który dzieli ją na dwie części: wysoką południową i niską północną. W ścianie północnej posiada duże okno skalne[1].
Historia poznania i eksploatacji
[edytuj | edytuj kod]Schronisko znane jest od bardzo dawna. Jest suche, przestronne i w całości oświetlone światłem słonecznym. Z tego względu często urządzano w nim biwaki. Po raz pierwszy jego plan sporządził Przesmycki w 1908 r. O jaskini wspominają także Stanisław Lencewicz w 1913, Regina Fleszarowa w 1933 i Sosnowski w 1949 r. W 1951 r. jaskinię opisał i powtórnie sporządził jej plan Kazimierz Kowalski[4]. Pomiary jaskini wykonali A. Polonius i S. Kornaś w listopadzie 1991 r.[1]
K. Kowalski na zewnątrz jaskini znalazł krzemienne odłupki. Spotyka się je jeszcze obecnie. We wrześniu 1998 r. prowadzono badania archeologiczne, w czasie których przekopano namulisko na głębokość 1 m. Stwierdzono, że namulisko było nienaruszone. Znaleziono w nim skamieniałe kości zwierzęce i nieliczne narzędzia krzemienne, a w najwyższej warstwie i na powierzchni wymieszany materiał pochodzący z okresu od paleolitu do średniowiecza. Przypuszcza się, że jaskinię okresowo zamieszkiwali ludzie już w epoce górnego paleolitu (około 40 000 lat temu)[1].
Wspinaczka skalna
[edytuj | edytuj kod]Skała, w której znajduje się jaskinia, jest obiektem wspinaczki skalnej. Ma wysokość do 12 m, jest połoga, pionowa lub przewieszona, są w niej filary i zacięcia. Jest na niej 17 dróg wspinaczkowych o trudności IV+ – Vi.7 w skali Kurtyki oraz 3 projekty. Mają wystawę północno-zachodnią, północną, północno-wschodnią, wschodnią i południowo-wschodnią. Drogi wspinaczkowe znajdują się na ścianach jaskini i jej stropie, oraz na wschodniej ścianie skały. Większość dróg (oprócz projektowanych) ma zamontowane stałe punkty asekuracyjne: ringi (r), stanowisko zjazdowe (st), ring zjazdowy (rz) lub dwa ringi zjazdowe (drz)[5].
- Jaskinia Jasna I
- Wszystko jasne; VI.1, 12 m
- Jasne cztery; IV+, 12 m
- Jasne pięć; V, 12 m
- Jasne sześć; VI, 12 m
- Szuflandia; 5r + st, VI.5+, 12 m
- Bariera wdzięku; 6r + st, VI.6+, 14 m
- Skazani na szaszłyk; 7r + st, VI.7, 14 m
- Megawat; 5r + st, VI.5+/6, 12 m
- Orła cień; 4r + st, VI.5, 12 m
- Przepióreczka; 3r + st, VI.2+, 12 m
- Jaskinia Jasna II
- Kontrbractwo; 7r, VI.3+, 12 m
- Bariera wdzięku; 3r, VI.6+, 14 m
- Projekt; 7r, 12 m
- Projekt; 1r + 1s, 9 m
- Preludium; 3r + drz, VI.1, 8 m
- Jaskinia Jasna III
- Headquater; 4r + rz, VI.5, 11 m
- Bractwo jaskiniowe; 5r, VI.3, 12 m
- Jaskinia Jasna, wschodnia ściana
- Projekt; 3r + st, 10 m
- Azja Tuchajbejowicz; 4r + st, VI.1, 10 m
- Projekt; 3r + st, 10 m[5].
W Zegarowych Skałach znajdują się jeszcze inne jaskinie: Schronisko za Majdanem, Schronisko Południowe, Schronisko w Cysternie, Schronisko w Zegarowych Skałach Pierwsze, Schronisko w Zegarowych Skałach Drugie, Dziura w Ścianie, Zegar[6].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e Adam Polonius , Jaskinia Jasna koło Smolenia, [w:] Jaskinie Polski [online], Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy [dostęp 2018-07-30] .
- ↑ Geoportal. Mapa topograficzna i lotnicza [online] [dostęp 2019-01-13] .
- ↑ Jerzy Kondracki, Geografia regionalna Polski, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, ISBN 83-01-12479-2 .
- ↑ Kazimierz Kowalski, Jaskinie Polski. Tom I, Warszawa: Państwowe Muzeum Archeologiczne, 1951 .
- ↑ a b Baza topo portalu wspinaczkowego [online] [dostęp 2019-01-13] .
- ↑ Jaskinie Polski [online], Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy [dostęp 2019-04-28] .