Khandhaka – Wikipedia, wolna encyklopedia
Khandhaka (pāḷi) – druga księga z Vinaya Pitaka szkoły therevady i zawiera następujące dwie sekcje (pāḷi: vagga):
Mahavagga w dziesięciu rozdziałach
[edytuj | edytuj kod]- Pierwszy rozdział nazywany jest po prostu Wielkim rozdziałem. Rozpoczyna się historią mającą miejsce zaraz po oświeceniu Buddy i opowiadającą o początku jego nauczania oraz o założeniu zakonu. W dalszej części zawiera ona reguły dotyczące ordynacji i tematy pokrewne.
- Drugi rozdział zajmuje się recytacją Patimokkha (reguł obowiązujących mnichów), która ma miejsce co pół miesiąca (w dzień nowiu i pełni księżyca) – tam, gdzie jest kworum czterech mnichów.
- Kolejny rozdział omawia zaprowiantowanie dla mnichów odbywających trzymiesięczne odosobnienie w porze deszczowej. Mnisi mają wtedy pozostawać w jednym miejscu. W niektórych sytuacjach mnich może odstąpić od tej reguły.
- Na końcu odosobnienia mnisi muszą poprosić swych towarzyszy o wyrażenie ewentualnej krytyki, dotyczącej ich zachowania w trakcie odosobnienia.
- Piąty rozdział nazywany jest Rozdziałem o tym, co zakryte i zajmuje się różnymi tematami.
- Następny rozdział dotyczy leków. Część pozwalająca na inhalację dymu przez rurkę jest wykorzystywany przez niektórych mnichów jako usprawiedliwienie dla palenia.
- Następny rozdział zwany kathina – proces szycia szat. W praktyce dotyczy on zwalniania mnichów z niektórych reguł związanych z szyciem szat.
- Dotyczy materiału, z którego robi się szaty.
- Dotyczy dysputy pomiędzy mnichami, która odbyła się w Campa.
- Dysputa w Kosambi.
Cullavagga w dwunastu rozdziałach
[edytuj | edytuj kod]- Pierwszy opisuje różne procedury, które trzeba stosować radząc sobie z niewłaściwie zachowującymi się mnichami
- Drugi zajmuje się nowicjatem przeznaczonym dla mnichów winnych naruszenia niektórych reguł (patrz: Suttavibhanga)
- Trzeci dotyczy przypadku, w którym mnich z nałożonym nowicjatem popełnia dalsze naruszenia reguł.
- Czwarty wyjaśnia siedem reguł dotyczących prowadzenia dysput (patrz: Suttavibhanga)
- Piąty opisuje sprawy małej wagi.
- Szósty dotyczy zakwaterowania.
- Siódmy dotyczy schizmy. Ten rozdział zaczyna się historią o Devadatcie, kuzynie Buddy. Devadatta poprosił wiekowego już Buddę o rezygnację z przewodnictwa duchowego i mianowanie na swoje miejsce właśnie Devadatty. Kiedy Budda odmówił, Devadatta trzy razy próbował go zamordować. Kiedy próby zabójstwa nie odniosły skutku, poprosił Buddę o nałożenie na mnichów ascetycznych praktyk, w tym wegetarianizmu. Kiedy i to nie poskutkowało, doprowadził do schizmy.
- Ósmy dotyczy reguł postępowania i różnych obowiązków.
- Dziewiąty mówi o tym, że mnich może zawiesić recytację Patimokkhy, jeżeli inny mnich nie wyznał naruszenia jakiś reguł zakonnych.
- Dziesiąty dotyczy mniszek. Budda po tym, jak został poproszony siedem razy, ostatecznie zgadza się ustanowić zakon dla mniszek, ale ostrzega że to osłabi nauki i przyczyni się do szybszego ich zaniku. Nakłada też ścisłe reguły podporządkowujące mniszki mnichom. W Kanonie palijskim można znaleźć nawet bardziej mizoginistyczny materiał, szczególnie w Kunala Jataka. Dla zapoznania się z tekstami prezentującymi przeciwny punkt widzenia, patrz: Therigratha (pol.: „Wiersze na temat Starszych Mniszek”;)(pāli: thera, pol.: „starsza” ; pāli: gatha, pol.: „wiersz”)
- Jedenasty mówi o pierwszym soborze buddyjskim. Krótko po śmierci Buddy, Kassapa zwołał Pierwszy Sobór. Upali odpowiada na pytania na temat Vinayi, a Ananda na temat Dharmy.
- Dwunasty mówi o Drugim Soborze Buddyjskim. Po upływie stulecia pojawiają się dyskusje na różne tematy, głównie dotyczące przyjmowania złota i srebra. Rozpoczyna się kolejny Sobór i, pod wpływem porad wiekowego ucznia Ānandy, zostaje uznane bardziej ścisłe podejście.
Tłumaczenia angielskie
[edytuj | edytuj kod]- Vinaya Texts, tłum. T. W. Rhys Davids & Hermann Oldenberg, Sacred Books of the East, tomy XIII, XVII & XX, Clarendon/Oxford, 1881-5; przedruk Motilal Banarsidass, Delhi (&? Dover, New York)
- The Book of the Discipline, tomy IV & V, tr I. B. Horner, 1951-2, Pali Text Society, Lancaster
Pochodzenie Khandhaka
[edytuj | edytuj kod]Zgodnie z tradycją, Khandhaka została skompilowana na Pierwszym Soborze. Zapisy o nim pojawiają się w tekście. Relacja z Pierwszego Soboru miała zostać dodana na Drugim Soborze, a relacja z Drugiego – na Trzecim. Badacze nie traktują tego dosłownie i różnią się tylko co do tego, jak bardzo się z tym nie zgadzają. Profesor Erich Frauwallner postulował w 1956 r., że oryginalna wersja tej księgi została skompilowana na Drugim Soborze. Ta teoria przez wielu badaczy nadal jest traktowana poważnie.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Mahavagga (selected texts) <http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/vin/mv/index.html>, na www.accesstoinsight.org.
- Cullavagga (selected texts) <http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/vin/cv/index.html>, na www.accesstoinsight.org.