Kopyl – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() Centrum miasta | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Obwód | |||||
Populacja (2010) • liczba ludności |
| ||||
Nr kierunkowy | +375 1719 | ||||
Kod pocztowy | 223910, 223927 | ||||
Położenie na mapie obwodu mińskiego ![]() | |||||
Położenie na mapie Białorusi ![]() | |||||
![]() |
Kopyl (biał. Капыль, Kapyl) – miasto na Białorusi w obwodzie mińskim, centrum administracyjne rejonu kopylskiego; 9,9 tys. mieszkańców (2010).
Miasto magnackie położone było w końcu XVIII wieku w powiecie nowogródzkim województwa nowogródzkiego[2].
Historia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bf/Kapyl%2C_S%C5%82uckaja%2C_%C5%9Aviatych_Piatra_i_Pa%C5%AD%C5%82a._%D0%9A%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D0%BB%D1%8C%2C_%D0%A1%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F%2C_%D0%A1%D1%8C%D0%B2%D1%8F%D1%82%D1%8B%D1%85_%D0%9F%D1%8F%D1%82%D1%80%D0%B0_%D1%96_%D0%9F%D0%B0%D1%9E%D0%BB%D0%B0_%281914%29.jpg/145px-Kapyl%2C_S%C5%82uckaja%2C_%C5%9Aviatych_Piatra_i_Pa%C5%AD%C5%82a._%D0%9A%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D0%BB%D1%8C%2C_%D0%A1%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F%2C_%D0%A1%D1%8C%D0%B2%D1%8F%D1%82%D1%8B%D1%85_%D0%9F%D1%8F%D1%82%D1%80%D0%B0_%D1%96_%D0%9F%D0%B0%D1%9E%D0%BB%D0%B0_%281914%29.jpg)
W 1596 roku miejsce koncentracji szlachty powiatu nowogródzkiego na wyprawę przeciwko Kozakom Nalewajki, na którą to koncentrację stawiły się sotnie m.in. Augustyna Czarkowskiego, Hrehora Wnichowskiego, Adama Chreptowicza, Marina Okunia, Mikołaja Woyny[3].
Prawa miejskie magdeburskie nadał miejscowości król Polski Jan II Kazimierz Waza w 1652[4].
W latach 1919–1920 pod zarządem polskim, przynależał administracyjnie do powiatu słuckiego okręgu mińskiego Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich.
Do początku lat 20. XX wieku w Kopylu stał katolicki kościół św. Rocha. Po włączeniu miasta do Białoruskiej SRR bolszewicy zamknęli, a potem zburzyli kościół. Na początku lat 30. na jego miejscu został wzniesiony budynek rejonowego oddziału NKWD. Zdaniem historyków w jego piwnicach wykonywano wyroki śmierci. Ze względu na pograniczny charakter, w mieście dokonywano wysiedleń i represji ludności polskiej oraz szczególnie prześladowano przeciwników politycznych. Swoje apogeum represje osiągnęły na przełomie 1937 i 1938 roku. Według oficjalnych danych w tym okresie w Kopylu i jego otoczeniu rozstrzelano 83 osoby, jednak zdaniem historyków, liczba ta była większa. Budynek NKWD w Kopylu został zniszczony w czasie niemieckiej okupacji w latach 1941–1944 i już go nie odbudowano[5].
Podczas okupacji hitlerowskiej, w lipcu 1941 roku Niemcy utworzyli getto dla żydowskich mieszkańców. Przebywało w nim około 1500 osób. 23 lipca 1942 roku Niemcy zlikwidowali getto, a Żydów zamordowano. Sprawcami zbrodni byli Niemcy oraz białoruska policja i bałtyckie formacje SS[6].
Pomniki
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż ofiar represji lat 20.–80. – drewniany, sześciometrowy, sześcioramienny krzyż z napisem w języku białoruskim: Swiataja pamiać / achwiaram / represij / 20–80 hadou. / Udziacznyja / naszczadki (pol. Święta pamięć ofiarom represji lat 20.–80. Wdzęczni potomkowie). Znajduje się na placu Lenina, na miejscu dawnego budynku NKWD[5].
- Tablica pamiątkowa poświęcona Zmicierowi Żyłunowiczowi – znajduje się na ścianie domu, w którym się urodził, na ul. Żyłunowicza 39. Została umieszczona w 1995 roku z inicjatywy administracji rejonu kopylskiego. Znajduje się na niej napis w języku białoruskim: U hetym domie naradziusia wiadomy piśmiennik i hramadska-palityczny dziejacz, starszynia rewalucyjnaha rabocza-sialanskaha urada Biełarusi 1919 h. / Ciszka Hartny (Z. H. Żyłunowicz) 1887–1937 (pol. W tym domu urodził się znany pisarz i działacz społeczno-polityczny, przewodniczący rewolucyjnego robotniczo-chłopskiego rządu Białorusi 1919 r. / Ciszka Hartny (Z. H. Żyłunowicz) 1887–1937)[7].
Urodzeni w Kopylu
[edytuj | edytuj kod]- Zmicier Żyłunowicz – białoruski pisarz i poeta, działacz narodowy i komunistyczny.
- Dzmitryj Czarnuszewicz – białoruski językoznawca i działacz komunistyczny.
- Mendele Mojcher Sforim – najstarszy z klasyków nowoczesnej literatury jidysz, jeden z pionierów nowożytnej literatury hebrajskiej.
Galeria
[edytuj | edytuj kod]- Budynek w miejscu dawnego kościoła Apostołów Piotra i Pawła
- Współczesny kościół śś. Piotra i Pawła
- Lokalne muzeum krajoznawcze
- Gmach administracji
- Cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Численность населения по Республике Беларусь, областям и г. Минску (тысяч человек) на 1 января 2010 года. belstat.gov.by. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-09-18)]. (ros.).
- ↑ Вялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 100.
- ↑ Acta historica res gestas Kozacorum Ukrainensium illustrantia, tom I, Lwów 1908
- ↑ Kopyl, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IV: Kęs – Kutno, Warszawa 1883, s. 387 .
- ↑ a b Heidenreich 2011 ↓, s. 197–198.
- ↑ Geoffrey P. Megargee (red.), Encyclopedia of camps and ghettos, 1933-1945, t. II, part B, s. 1212 .
- ↑ Heidenreich 2011 ↓, s. 196–197.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Ronny Heidenreich , Miescy pamiaci achwiar kamunizmu ŭ rehijonach. Centralnaja Biełaruś. Minskaja wobłasć, [w:] Anna Kaminski (red.), Miescy pamiaci achwiarau kamunizmu u Biełarusi, Lipsk: Fundacja Badań nad Dyktaturą SED, 2011 [zarchiwizowane z adresu 2015-06-11] (biał.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Kopyl, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IV: Kęs – Kutno, Warszawa 1883, s. 386 .