Krzyż „Golgota Wschodu” – Wikipedia, wolna encyklopedia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/17.09.2012_commemoration_in_church_of_Transifuration_in_Sanok_plaque_Golgota_Wschodu.jpg/240px-17.09.2012_commemoration_in_church_of_Transifuration_in_Sanok_plaque_Golgota_Wschodu.jpg)
Krzyż „Golgota Wschodu” – symboliczne miejsce upamiętniające ofiary zbrodni katyńskiej podczas II wojny światowej, a także zagraniczne odznaczenie przyznawane za działalność niepodległościową.
Krótka charakterystyka
[edytuj | edytuj kod]W Międzynarodowym Roku Katyńskim 1995 kapelan „Rodzin Katyńskich”, ks. Zdzisław Peszkowski (jeniec obozu w Kozielsku 1939-1940, który uniknął śmierci w Katyniu) był inicjatorem akcji pod nazwą „Golgota Wschodu – Polska pamięta”, w ramach której z okazji 55. rocznicy zbrodni katyńskiej z 1995 w 55 kościołach zaplanowano umieszczenie symbolicznego upamiętnienia w postaci tablicy o nazwie Krzyż „Golgota Wschodu”[1][2][3].
Krzyż w formie reliefu ma wymiary 210 × 120 cm[1][3]. W centrum krzyża został naniesiony wizerunek Matki Bożej Katyńskiej z rozchodzącymi się promieniami[3]. Nad krzyżem został umieszczony emblemat orła Wojska Polskiego II RP[3]. Poniżej orła znajduje się napis „Katyń”[3]. Krzyż jest przepasany szarfą z napisem „Pomóż przebaczyć 1940”, zaś u dołu krzyża wymieniono pozostałe miejscowości kaźni: „Kozielsk / Ostaszków / Starobielsk” oraz poniżej inskrypcję „Golgota Wschodu”[2][3].
Tablica z tym upamiętnieniem została umieszczona w następujących świątyniach:
- Kościół Przemienienia Pańskiego w Sanoku, odsłonięcie miało miejsce 18 listopada 1995, krzyż został umieszczony wewnątrz świątyni na prawym filarze z przodu nawy głównej świątyni[2][3][4][5]. W trakcie mszy świętej tego dnia ks. Peszkowski wygłosił homilię[2]. Fundatorem tablicy wykonanej w Grudziądzu był związek „NSZZ „Solidarność” Region Podkarpacie w Sanoku[1][2]. W tym kościele w 1918 Zdzisław Peszkowski, późniejszy ksiądz został ochrzczony[1].
- Sanktuarium Polskiej Golgoty Wschodu w Będzinie-Syberce (Parafia Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Będzinie)[6][7].
- Sanktuarium Golgoty Wschodu przy Kościele Najświętszej Maryi Panny Matki Pocieszenia we Wrocławiu; krzyż został pobłogosławiony 31 maja 1997 przez papieża św. Jana Pawła II podczas pielgrzymki do Polski[8].
- Kościół Przemienienia Pańskiego w Brzozowie (ściana zewnętrzna świątyni).
Odznaczenie
[edytuj | edytuj kod]Zostało ustanowione niepaństwowe odznaczenie pod nazwą Krzyż „Golgota Wschodu”, które przyznaje powołane Stowarzyszenie „Nasza Polonia”, działające w Australii z siedzibą w Sydney[9]. W ramach Stowarzyszenia działa Kapituła Krzyża „Golgota Wschodu”[9]. Wyróżnienie stanowi miniaturę upamiętnienia ustanowionego w 1995[10], a w swojej strukturze fizycznej zawiera grudki ziemi, pochodzącej z miejsc kaźni zbrodni katyńskiej[9]. Jest przyznawane obywatelom całego świata za działalność niepodległościową[9].
W 2012 Krzyż „Golgota Wschodu” otrzymali: Daniel Gromann, Jerzy Krajewski, Jadwiga Solka-Krajewska, Waldemar Niemotko, Regina Torpińska, Tadeusz Torpiński[11], abp Sławoj Leszek Głódź[12], ks. Tadeusz Rydzyk[13] i Ryszard Techmański (pośmiertnie)[14]. W 2016 Krzyżem zostali odznaczeni: Maria Jedlińska-Adamus, abp Mieczysław Mokrzycki, Alojzy Szablewski, Zbigniew Wysocki i Mariusz Błaszczak[9]. W 2018 wyróżnienie otrzymali Antoni Macierewicz, Marian Banaś, Waldemar Tomaszewski, ks. Paweł Bortkiewicz[15].
- Z tym tematem związana jest kategoria:
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d Bartosz Błażewicz. Pomóż przebaczyć. „Tygodnik Sanocki”. Nr 45 (209), s. 7, 10 listopada 1995.
- ↑ a b c d e Franciszek Oberc: Pomniki i tablice pamiątkowe Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna w Sanoku, 1998, s. 35-36. ISBN 83-909787-1-7.
- ↑ a b c d e f g Edward Zając: Obywatele Honorowi Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 2002, s. 107. ISBN 83-909787-8-4.
- ↑ Zbigniew Osenkowski. Kalendarium sanockie 1995-2000. „Rocznik Sanocki”, s. 325, 2001. Towarzystwo Przyjaciół Sanoka i Ziemi Sanockiej. ISSN 0557-2096.
- ↑ Halina Więcek: Kalendarium (1920-2004). W: Kapłan wielkiej odwagi. Jubileusz 60-lecia kapłaństwa księdza prałata Adama Sudoła. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2004, s. 267. ISBN 83-919305-6-4.
- ↑ Tomasz Zmarzły: Polska Golgota Wschodu. niedziela.pl, 2018. [dostęp 2018-06-30].
- ↑ Historia parafii. sanktuariumbedzin.pl, 2016-02-26. [dostęp 2018-06-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-17)].
- ↑ Sanktuarium Golgoty Wschodu przy Kościele Ojców Redemptorystów przy ul. Wittiga 10 we Wrocławiu. sybiracy.wroc.pl. [dostęp 2018-06-30].
- ↑ a b c d e Maria Adamus uhonorowana Krzyżem „Golgota Wschodu”. naszapolska.pl, 2016-04-28. [dostęp 2018-06-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-06-30)].
- ↑ Adam Gajkowski: Komunikaty „Naszej Polonii”. zrobtosam.com, 2012-03-23. [dostęp 2018-06-30].
- ↑ Marek Baterowicz: Golgota Wschodu. zrobtosam.com, 2012-05-02. [dostęp 2018-06-30].
- ↑ Animus et Semper Fidelis dla Adama Gajkowskiego. zrobtosam.com, 2013-02-11. [dostęp 2018-06-30].
- ↑ Katarzyna Cegielska: XVI Forum Polonijne. niedziela.pl, 2012. [dostęp 2018-06-30].
- ↑ Kolega śp.Ryszard Techmański. gazetawarszawska.eu, 2012-03-24. [dostęp 2018-06-30].
- ↑ Adam Gajkowski: Krótka wizyta w Ojczyźnie – relacja Adama Gajkowskiego. solidarni2010.pl, 2018-05-27. [dostęp 2018-06-30].