Osiedle A (Tychy) – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() Rzeźba robotnicy z kielnią na osiedlu A | |
Państwo | |
---|---|
Miejscowość | |
Adres | pl. św. Anny |
Styl architektoniczny | |
Architekt | |
Rozpoczęcie budowy | 1951 |
Ukończenie budowy | 1956 |
Położenie na mapie Tychów ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa śląskiego ![]() | |
![]() |
Osiedle A (zwane też Osiedlem Anna) – tyskie osiedle położone w dzielnicy Śródmieście, zrealizowane w latach 1951–1956. Jest przykładem architektury i urbanistyki socrealistycznej.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Osiedle A było pierwszą częścią projektowanego Nowego Miasta Tychy. Zgodnie z uchwałą Prezydium Rządu z 4 października 1950 r. rozpoczęcie budowy miało nastąpić już w 1951 r., dlatego też prace nad planem generalnym miasta (zatwierdzonym dopiero w 1953 r.) i pierwszego osiedla prowadzono jednocześnie. Osiedle A zostało zaprojektowane w pracowni NMT w „Miastoprojekcie” Gliwice, pod kierunkiem Tadeusza Teodorowicza-Todorowskiego. Pierwotna koncepcja zakładała modernistyczny prostopadły układ budynków do ulicy, jednakże plan ten został później zmieniony poprzez dostosowanie do obowiązującej wówczas ideologii socrealizmu. Projekt osiedla został ostatecznie zaakceptowany przez władze w marcu 1951 r. Osiedle zlokalizowano w sąsiedztwie dworca kolejowego oraz zespołu starotyskiego. Budowę Osiedla A ukończono w 1956 r.[1]
Architektura i urbanistyka
[edytuj | edytuj kod]Osiedle dla 6100 osób rozplanowano na powierzchni 18 ha wzdłuż osi Północ – Południe i Wschód – Zachód. Na skrzyżowaniu obu osi umiejscowiono plac centralny z domem kultury, którego relacja do placu była wzorowana na schemacie Piazza del Campidoglio w Rzymie projektu Michała Anioła. Znajdujący się na osiedlu pomnik młodej robotnicy z kielnią zaprojektował Stanisław Marcinów (uczeń Xawerego Dunikowskiego). W odróżnieniu od innych osiedli socrealistycznych osiedle A ma charakter kameralny, budynki nie są wysokie i posiadają zróżnicowany detal (gmerki).
Wzdłuż głównych osi budynki zwieńczono dachami płaskimi z attykami, zaś obrzeżne pokryte zostały dachówką (dachy spadziste). Na parcelach znajdujących się pomiędzy blokami zlokalizowano obiekty usługowe: przychodnię zdrowia, żłobek, przedszkole, szkołę. Osiedle stanowi jeden z niewielu w pełni skończonych przykładów architektury i urbanistyki okresu socrealizmu[1].
Galeria
[edytuj | edytuj kod]- Dom kultury
- Pomnik lampy górniczej
- Arkady
- Sgraffito na budynku mieszkalnym
- Stara wieża ciśnień
- Plac św. Anny
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b praca zbiorowa pod red. Marka S. Szczepańskiego,: Tychy 1939-1993 monografia miasta. Tychy: Zarząd oraz Rada Gminy Tychy, 1996, s. 147-148. ISBN 83-903316-0-8.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Tychy będą miały szlak od socrealizmu do postmodernizmukatowice.wyborcza.pl
- Osiedle A, moje życie katowice.wyborcza.pl
- Całkiem nowe miasto socjalistyczne katowice.wyborcza.pl