Papier czerpany – Wikipedia, wolna encyklopedia
Papier czerpany – rodzaj papieru wytwarzanego w procesie czerpania, na który składa się etap wyodrębnienia pojedynczych włókien z surowców roślinnych oraz etap formowania papieru z wodnej zawiesiny włókien, odwadnianej na sicie.
Historia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/Papetier.jpg/220px-Papetier.jpg)
Przyjmuje się, że papier, w formie papieru czerpanego, wynaleziono w Chinach w 105 r. W XI w. zaczęto produkcję papieru czerpanego w Europie (Półwysep Iberyjski, Sycylia). Od XV w., czyli zapoczątkowania druku w Europie, zwiększa się tutaj zapotrzebowanie na papier czerpany. Prowadziło to do pojawienia się nowych technik i maszyn służących przekształcaniu szmat w pulpę, m.in. stosowanego do dzisiaj cepa holenderskiego . XVIII-wieczne papiernictwo bogato opisali w latach 1751-1765 francuscy encyklopedyści[1]. W 1799 r. Luis Nicolas Robert wynalazł maszynę papierniczą, a w 1803 postawiono pierwszą maszynę papierniczą w Anglii, co sprawiło, że produkcja papieru czerpanego zaczęła stopniowo się zmniejszać. Powtórnie, pod koniec XX w. wzrosło zapotrzebowanie na papier czerpany z powodu jego walorów artystycznych. W krajach Dalekiego Wschodu produkcja papieru czerpanego trwa nieprzerwanie po czasy współczesne.
Surowce
[edytuj | edytuj kod]Początkowo do produkcji papieru czerpanego używano łyka krzewów i drzew morwowych i odpadów konopnych. Wraz ze wzrostem zapotrzebowania na papier czerpany zaczęto stosować inne surowce: len, słomę ryżową, łodygi bambusa itd. Do wyrobu papieru używano także rozdrobnionych szmat. Papier uzyskany z pulpy szmacianej jest szczególnie odporny na zniszczenia, a także na upływ czasu. Był on stosowany do produkcji najbardziej luksusowych druków od XV do XIX wieku. Współcześnie do produkcji papieru czerpanego korzysta się z bardzo szerokiej listy surowców. Papier czerpany algowy wykonuje się z zielonych alg weneckiej laguny. W Bawarii wykonuje się papier piwny z osadów browarnianych o różnych barwach i zapachach.
Proces produkcji
[edytuj | edytuj kod]- gotowanie masy roślinnej w wodzie z dodatkiem popiołu drzewnego lub mleka wapiennego
- płukanie masy
- miażdżenie
- rozprowadzenie masy w wodzie
- zlanie do kadzi
- czerpanie ramką z sitem
- przekładanie sitem formowym dla ograniczenia formatu i grubości arkusza
- odsączenie wody
- przełożenie arkuszy suknem wełnianym (co daje charakterystyczną dla papieru czerpanego fakturę)
- zaklejenie w celu uniknięcia przesiąkania atramentu (można też dodać kleju do pulpy)
- suszenie
- wygładzanie kamieniami
Metodę tę stosowano powszechnie do XIX wieku.
W Polsce najbardziej znanym ośrodkiem czerpania papieru jest Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju, gdzie od 1971 r. wznowiono produkcję.
W dawnej fabryce papieru czerpanego w Barlinku znajduje się muzeum.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ O XVIII wiecznym papiernictwie na podstawie m.in. encyklopedii Diderota i D'Alemberta: http://malarska-prawda-rzeczy.blogspot.com/2014/06/5-papiernictwo-w-xviii-wieku.html