Polityka kryminalna – Wikipedia, wolna encyklopedia
Polityka kryminalna – zbiór przepisów i działań podejmowanych przez państwo lub inne podmioty, skierowany na zwalczanie, zapobieganie, osłabianie oraz ograniczanie zjawiska przestępczości[1]. W szerokim rozumieniu, pod pojęciem kryją się działania związane z ustawodawstwem karnym, orzekaniem i egzekwowaniem sankcji oraz ze ściganiem przestępstw. To pomocnicza nauka prawa karnego[2], której zadaniem jest analiza działań państwa i społeczności. Obejmuje politykę prawa karnego, ścigania przestępstw oraz stosowania kar za ich dokonanie[3].
Nauki prawne związane z polityką kryminalną
[edytuj | edytuj kod]- Kryminologia
- Kryminalistyka
- Penitencjarystyka – dziedzina nauki, która zajmuje się problematyką pozbawienia wolności, funkcjonowania więzień oraz egzekwowaniem kar[4].
- Wiktymologia
- Penologia – zbiór nauk zajmujący się prawem karnym, systemami karnymi, ich genezą oraz organizacją więziennictwa[5].
Początki polityki kryminalnej w Europie
[edytuj | edytuj kod]Polityka kryminalna jako nauka prawna, narodziła się pod koniec XIX w. podczas trwania okresu dominacji socjologicznej szkoły prawa karnego. Za twórcę tej szkoły uznaje się Franza von Liszta, austriackiego prawnika i profesora prawa karnego oraz międzynarodowego[6]. To on w swoim "programie marburskim" zwrócił uwagę na problem skierowania kary wobec sprawcy, a nie wobec czynu: "Nie czyn, lecz sprawca zostaje ukarany". Z Programu marburskiego (1882), czyli programu odnowy prawa karnego oraz innych opracowań Franza von Liszta, wyłania się jego idea, w której to przerzucił winę za przestępstwo na przestępcę, a tym samym opisywał je jako szkodliwe i społecznie uwarunkowane. Kolejnym aspektem, na który zwrócił uwagę było rozpatrywanie prawa karnego przez badanie przestępczych zachowań za pomocą nauk z dziedziny kryminologii i penologii[7].
Polityka kryminalna współcześnie
[edytuj | edytuj kod]Przedmiotem polityki kryminalnej są działania mające na celu zapobieganie przestępczości. Obejmują one profilaktykę uprzedzającą oraz objawową. Profilaktyka uprzedzająca jest zespołem działań podjętych jeszcze przed wystąpieniem zdarzenia, prowadzącym do jego skutków, a profilaktyka objawowa koncentruje się na usuwaniu skutków lub przyczyn przestępstwa. Współcześnie, działania te są skierowane na realizację obu celów, począwszy od analizy przestępstwa z perspektywy społecznej, aż po zakończenie procesu resocjalizacji sprawcy. W celu zapewnienia bezpieczeństwa państwu, system penitencjarny mierzy się z szeregiem wyzwań. Podejmowane są różnego rodzaju działania, obok których pojawiają się analizy i badania związane zarówno ze wskazaniem nowych perspektyw badawczych oraz z nowoczesnymi możliwościami i technikami prowadzenia badań[8].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ I. Niewiadomska, Osobowościowe uwarunkowania skuteczności kary pozbawienia wolności, Wydawnictwo KUL, Lublin 2007.
- ↑ polityka kryminalna, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2023-01-02] .
- ↑ Polityka kryminalna [online], Profinfo [dostęp 2023-01-03] (pol.).
- ↑ M. Ciosek, Psychologia sądowa i penitencjarna, Wydawnictwo Prawnicze PWN, Warszawa 2001.
- ↑ J.Utrat-Milecki, Podstawy penologii. Teoria kary, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2006.
- ↑ Notatki Prawo Karne - PRAWO KARNE NA TLE INNYCH GAŁĘZI PRAWA I) Pojęcie prawa karnego. Prawo karne - Studocu [online], Studocu [dostęp 2023-01-03] (pol.).
- ↑ D. Janicka, (2015). Makarewicz a Liszt. Próba analizy porównawczej. Czasopismo Prawno-Historyczne, 67(1), s. 108–109.
- ↑ T. Przesławski, Służba więzienna w Polsce. Administracja i podstawy działania, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2012.