Prypeć (miasto) – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |||
| |||
Państwo | |||
---|---|---|---|
Obwód | |||
Data założenia | 4 lutego 1970 | ||
Prawa miejskie | 1979 | ||
Populacja (2024) • liczba ludności |
| ||
Nr kierunkowy | +380 4499 | ||
Kod pocztowy | 255614 | ||
Tablice rejestracyjne | AI | ||
Położenie na mapie Kijowa i obwodu kijowskiego ![]() | |||
Położenie na mapie Ukrainy ![]() | |||
![]() | |||
Strona internetowa |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Prypiat_Pool.jpg/220px-Prypiat_Pool.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5b/Pripyat01.jpg/220px-Pripyat01.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/60/Pripyat%2C_Ukraine%2C_abandoned_city.jpg/220px-Pripyat%2C_Ukraine%2C_abandoned_city.jpg)
Prypeć (ukr. Прип'ять, Prypjať; ros. Припять, Pripiať) – wyludnione miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim, w rejonie wyszogrodzkim; leży na prawym brzegu Prypeci, na północny zachód od Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej; miasto zamknięte, założone w 1970, w 1986 ewakuowane po awarii w elektrowni jądrowej.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Miasto zostało założone 4 lutego 1970 r. jako osiedle dla pracowników Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej w odległości około czterech kilometrów od samej elektrowni. 27 kwietnia 1986 r., dzień po katastrofie w Czarnobylu, zapadła decyzja o (w pierwotnych zamiarach czasowej) ewakuacji miasta. Około 50 tysięcy mieszkańców do wieczora musiało opuścić swoje domy. Od godziny 14:00 do 16:30 przebiegła właściwa ewakuacja. Dwie godziny później oddziały milicji ponownie przeszukały miasto, odnajdując 20 osób, które miały zamiar uniknąć wyjazdu. Dla pracowników elektrowni i ich rodzin w latach 1986–1988 zbudowano nowe miasto Sławutycz.
Obecnie miasto Prypeć jest niemalże skansenem ostatnich lat epoki radzieckiej. W opuszczonych budynkach znaleźć można rzeczy pozostawione przez jego byłych mieszkańców. W niektórych miejscach zobaczyć można przygotowania do Święta Pracy, które miało być obchodzone 1 maja 1986 roku (cztery dni po ewakuacji miasta)[potrzebny przypis].
Od czasu ewakuacji miasto było regularnie plądrowane przez szabrowników. Obecnie stanowi ono atrakcję turystyczną. Prypeć ulega dewastacji zarówno z winy turystów, jak i poszukiwaczy złomu[1].
W kwietniu 2020 roku w okolicach miasta doszło do pożaru lasu[2][3].
Od 24 lutego do 31 marca 2022 roku wojska rosyjskie w trakcie działań wojennych na Ukrainie, zajmowały teren strefy, w tym miasto Prypeć[4][5].
Kontrowersje
[edytuj | edytuj kod]Dziś powszechnie uważa się, że niepotrzebnie przesiedlono na stałe ludność miasta i okolicznych wsi. Przeprowadzona w dzień po awarii reaktora pierwsza ewakuacja 49 360 osób z miasta Prypeć oraz 254 osób z pobliskiego Janowa miała uzasadnienie, gdyż w tym dniu istniała możliwość przebicia się stopionego rdzenia do dolnych pomieszczeń, w których mogła znajdować się woda, przez co wybuch pary wodnej mógł skazić miasto. Ówczesne władze nakazały ewakuować ludność z terenów skażonych cezem-137 na poziomie powyżej 37 kBq/m². Zalecenie to było niczym nieuzasadnione, gdyż takie skażenie generuje dawkę promieniowania 0,2 mSv/h, czyli ponad dziesięciokrotnie mniejszą niż średnia dawka pochodząca od naturalnych źródeł promieniowania. Jeszcze do końca lat 90.[6] na skutek decyzji polityczno-administracyjnych ewakuowano i przesiedlano ludność – często wbrew opiniom specjalistów[7]. 20 lat po katastrofie maksymalna moc dawki rejestrowana w Prypeci była mniejsza niż wartość tła naturalnego występującego w wielu miejscach na świecie, np. w wielu rejonach Iranu, Finlandii, Szwecji, Francji czy Hiszpanii[7].
Główne budynki miasta
[edytuj | edytuj kod]- Hotel Polesie, ul. Kurczatowa 8 (Готель Полісся, ул. Курчатова, д. 8)
- Centrum Kultury „Energetyk”, ul. Kurczatowa 10 (ДК „Энергетик”, ул. Курчатова, д. 10)
- Kawiarnia Prypeć, ul. Nadbrzeżna 7 (Кафе Припять, ул. Набережная, д. 7)
- Kino Prometeusz, ul. Kurczatowa 4 (Кінотеатер „Прометей”, ул. Курчатова, д. 4)
- Siedziba partii, ul. Kurczatowa 6 (ул. Курчатова, д. 6)
- Restauracje i centrum handlowe, ul. Łazariewa 2 (ул. Лазарева, д. 2)
- Basen „Lazurowy”, ul. Sportowa 24 (Бассейн „Лазурный”, ул. Спортивная, д. 24)
- Zakład „Jupiter”, ul. Fabryczna 11 (Завод „Юпитер”, ул. Заводская, д. 11)
- Stadion, ul. Hydroprojektowa 2 (ул. Гидропроектовская, д. 2)
- Szpital, ul. Przyjaźni Narodów 18 (ул. Дружбы Народов, д. 18)
Infrastruktura i statystyki
[edytuj | edytuj kod]- Populacja: ok. 50 tys. mieszkańców przed awarią reaktora.
- Średnia wieku mieszkańców: w 1986 roku wynosiła 26 lat.
- Całkowita przestrzeń mieszkalna: 1 706 025 metrów kwadratowych.
- Edukacja: 15 przedszkoli dla około 5000 dzieci, 5 szkół, 1 szkoła zawodowa
- Opieka zdrowotna: 1 nowoczesny szpital mogący pomieścić do 410 pacjentów, 3 poradnie.
- Handel: 25 sklepów i centrów handlowych, 27 obiektów gastronomicznych mogących obsłużyć 5535 osób.
- Kultura: 3 budynki. Pałac Kultury „Energetyk”, kino „Prometeusz”, szkoła muzyczna.
- Rekreacja: 1 park, 35 placów zabaw.
- Przemysł: 4 fabryki z całkowitym rocznym przychodem 477 000 000 rubli.
- Transport: linia kolejowa – stacja Janów, 167 autobusów miejskich oraz parking Czarnobylskiej Elektrowni na około 400 pojazdów.
- Telekomunikacja: 2926 lokalnych numerów telefonów zarządzanych przez miejscową centralę. Dodatkowo 1950 numerów telefonów obsługiwanych przez Czarnobylską Elektrownię Atomową, Zakłady Jupiter oraz Wydział Architektury i Rozwoju Miasta.
- Zieleń miejska: 18 136 drzew zasadzonych równo w alejkach, 249 247 krzewów, 33 000 krzewów róż.
Prypeć w kulturze masowej
[edytuj | edytuj kod]- Prypeć występuje w grach S.T.A.L.K.E.R.: Cień Czarnobyla, Warface i S.T.A.L.K.E.R.: Zew Prypeci jako jedna z najważniejszych lokacji, oraz w grze Call of Duty 4: Modern Warfare. Jest też miejscem akcji trylogii gier FPS "Czarnobyl": "Czarnobyl: Terrorist Attack"; "Czarnobyl 2: Powrót do Zony"; "Czarnobyl 3: Underground"
- Grupa hip-hopowa Projekt Nasłuch nagrała w Prypeci teledysk do utworu Memento Mori[8]
- W 2014 roku brytyjski rockowy zespół Pink Floyd nakręcił w Prypeci teledysk do instrumentalnego utworu „Marooned” pochodzącego z płyty The Division Bell wydanej w 1994 roku[9].
- W Prypeci nakręcono jeden z odcinków specjalnych motoryzacyjnego show Top Gear.
- Znaczna część akcji serialu Чернобыль. Зона отчуждения z 2014 i 2017 roku toczy się w Prypeci.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Postępująca dewastacja Prypeci [online], czarnobyl.pl [dostęp 2017-09-30] (pol.).
- ↑ Ogień dotarł do Prypeci i jest dwa kilometry od składów radioaktywnych odpadów. [dostęp 2022-03-01]. (pol.).
- ↑ Pożar wokół elektrowni w Czarnobylu dotarł do Prypeci.. [dostęp 2022-03-01]. (pol.).
- ↑ Wojska rosyjskie zdobyły elektrownię atomową w Czarnobylu.. [dostęp 2022-03-01]. (pol.).
- ↑ Rosjanie wycofują się z elektrowni w Czarnobylu i wracają na Białoruś [online], www.rmf24.pl [dostęp 2022-05-07] (pol.).
- ↑ W 1999 roku, jedną z ostatnich miejscowości objętych akcją przymusowej ewakuacji było Poliśke.
- ↑ a b W 20. rocznicę awarii Czarnobylskiej elektrowni jądrowej..
- ↑ Video Dnia: Projekt Nasłuch „Memento Mori” | Popkiller [online], www.popkiller.pl [dostęp 2019-04-25] (pol.).
- ↑ Pink Floyd – Marooned (Official Video). youtube.com. [dostęp 2014-08-23]. (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Wszystko o Prypeci (ros. • ang. • niem.)
- Zdjęcia z Prypeci
- Prypeć w Czarnobyl Wiki