Rada Państwa (Portugalia) – Wikipedia, wolna encyklopedia
Rada Państwa (port. Conselho de Estado) – konstytucyjny organ doradczy Prezydenta Portugalii. Została utworzona na mocy pierwszej nowelizacji Konstytucji Portugalii w 1982 roku przejmując część kompetencji Rady Rewolucyjnej.
Kompetencje
[edytuj | edytuj kod]Zgodnie z Konstytucją Portugalii Rada Państwa jest politycznym organem doradczym Prezydenta[1]. Wyraża ona opinie w sprawie:
- rozwiązania Zgromadzenia Republiki lub Zgromadzenia Ustawodawczego regionu autonomicznego[2],
- odwołania Rządu z inicjatywy Prezydenta, gdy okazuje się to konieczne dla zapewnienia prawidłowego działania instytucji demokratycznych[3],
- wypowiadania wojny i zawierania pokoju[4].
Ponadto, gdy decyzje podejmuje osoba tymczasowo pełniąca obowiązki Prezydenta Rada Państwa wyraża opinię w sprawie:
- wyznaczania daty wyborów: Prezydenta Republiki, deputowanych do Zgromadzenia Republiki, deputowanych do Parlamentu Europejskiego oraz deputowanych do Zgromadzeń Ustawodawczych regionów autonomicznych[5],
- zwoływania Zgromadzenia Republiki w trybie nadzwyczajnym[5],
- powoływania Premiera[5],
- powoływania i odwoływania, na wniosek Rządu, przewodniczącego Trybunału Obrachunkowego i Prokuratura Generalnego[5],
- powoływanie i odwoływanie Szefa Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych, zastępcy szefa Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych oraz szefów sztabów trzech rodzajów Sił Zbrojnych[5],
- sprawowania funkcji Najwyższego Dowódcy Sił Zbrojnych[5],
- powoływania ambasadorów i specjalnych wysłanników oraz przyjmowania listów uwierzytelniających zagranicznych przedstawicieli dyplomatycznych[5].
Do kompetencji Rady Państwa należy również przyjęcie swojego regulaminu[6], a także doradzanie Prezydentowi Republiki, na jego wniosek, przy sprawowaniu przez niego swoich funkcji[7].
Do wprowadzenia 6 nowelizacji Konstytucji w 2004 roku Rada Państwa opiniowała również powołanie i odwołanie Ministrów Republiki[a]. Rada Stanu opiniowała również zmiany w Statucie Makau, dopóki terytorium to pozostawało pod administracją portugalską.
Organizacja
[edytuj | edytuj kod]Rada Państwa działa na podstawie Konstytucji Portugalii oraz przyjętego przez siebie Regulaminu. Zgodnie z Konstytucją Portugalii[8] Rada składa się z Prezydenta Portugalii oraz członków, którzy obejmują swój urząd przed Prezydentem. W jej skład z urzędu przez okres pełnienia swojej funkcji wchodzą: Przewodniczący Zgromadzenia Republiki, Premier, Przewodniczący Trybunału Konstytucyjnego, Rzecznik Sprawiedliwości oraz przewodniczący Rządów Regionalnych. Jej członkami są również: dożywotnio byli Prezydenci Republiki[b] oraz pięciu obywateli wyznaczonych przez Prezydenta Republiki na okres trwania jego kadencji[c] i pięciu obywateli wybranych przez Zgromadzenie Republiki zgodnie z zasadą proporcjonalności, na okres trwania kadencji parlamentu[c].
Radzie Państwa przewodniczy Prezydent Portugalii, który jako jedyny ma prawo zwoływać posiedzenia Rady, określać porządek obrad i je prowadzić[d][9]. Rada pracuje w formie posiedzeń plenarnych, które są co do zasady niejawne, a sporządzone protokoły pozostają tajne przez okres 30 lat liczonych od momentu zakończenia kadencji prezydenta, który zwołał dane posiedzenie[10]. Przyjęty regulamin oraz opinie jako załączniki do dekretów Prezydenta, których dotyczą publikowane są w Diário da República[11].
Skład
[edytuj | edytuj kod]Skład Rady Państwa według stanu na dzień 29 października 2021 roku:
Aktualny skład Rady Państwa | ||||
---|---|---|---|---|
Lp. | Funkcja | Imię i Nazwisko | Członkostwo | Kadencja |
1. | Prezydent | Marcelo Rebelo de Sousa | z urzędu | 2021-2026 |
2. | Przewodniczący Zgromadzenia Republiki | Eduardo Ferro Rodrigues | z urzędu | 2019-2023 |
3. | Premier | António Costa | z urzędu | 2019-2023 |
4. | Przewodniczący Trybunału Konstytucyjnego | João Pedro Barrosa Caupers | z urzędu | 2019-2023 |
5. | Rzecznik Sprawiedliwości | Maria Lúcia Amaral | z urzędu | 2017-2021 |
6. | Przewodniczący Rządu Regionalnego Azorów | José Manuel Bolieiro | z urzędu | 2020-2024 |
7. | Przewodniczący Rządu Regionalnego Madery | Miguel Albuquerque | z urzędu | 2019-2023 |
8. | Obywatele wyznaczeni przez Prezydenta | António Lobo Xavier | z nominacji | 2021-2026 |
9. | António Damásio | z nominacji | 2021-2026 | |
10. | Lídia Jorge | z nominacji | 2021-2026 | |
11. | Luís Marques Mendes | z nominacji | 2021-2026 | |
12. | Leonor Beleza | z nominacji | 2021-2026 | |
13. | Obywatele wybrani przez Zgromadzenie Republiki | Carlos César | z wyboru | 2019-2023 |
14. | Francisco Pinto Balsemão | z wyboru | 2019-2023 | |
15. | Francisco Louçã | z wyboru | 2019-2023 | |
16. | Rui Rio | z wyboru | 2019-2023 | |
17. | Domingos Abrantes | z wyboru | 2019-2023 | |
18. | byli Prezydenci Portugalii | António Ramalho Eanes | z urzędu | od 1986 dożywotnio |
19. | Aníbal Cavaco Silva | z urzędu | od 2016 dożywotnio |
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Ministrowie Republiki byli reprezentantami władz centralnych w regionach autonomicznych. Na mocy 6 nowelizacji Konstytucji zostali zastąpieni Przedstawicielami Republiki, których powołanie nie wymaga już opinii Rady Państwa.
- ↑ O ile zostali wybrani w okresie obowiązywania Konstytucji i nie zostali złożeni z urzędu.
- ↑ a b Członkami Rady są do chwili objęcia urzędu przez swojego następcę.
- ↑ Podczas przejściowej niemożności sprawowania urzędu Prezydenta lub opróżnienia urzędu prawa te przysługują osobie tymczasowo pełniącej obowiązki Prezydenta Republiki.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Art. 141 Konstytucji Portugalii.
- ↑ Art. 145 lit. a), art. 133 lit. e) i j) oraz art. 234 ust. 1. Konstytucji Portugalii.
- ↑ Art. 145 lit. b) i art. 195 ust. 2 Konstytucji Portugalii.
- ↑ Art. 145 lit. c) i art. 135 ust. 1. lit. c) Konstytucji Portugalii.
- ↑ a b c d e f g Art. 145 lit. d), art. 139 ust. 2 Konstytucji Portugalii.
- ↑ Art. 144 ust. 1. Konstytucji Portugalii.
- ↑ Art. 145 lit. e) Konstytucji Portugalii.
- ↑ Art. 142 i 143 Konstytucji Portugalii.
- ↑ Art. 142 Konstytucji Portugalii oraz art. 4 Regulaminu Rady Państwa.
- ↑ Art. 144 ust. 2. Konstytucji Portugalii oraz art. 13 i 15 Regulaminu Rady Państwa.
- ↑ Art. 119 ust. 1. lit. f), art. 146 Konstytucji Portugalii.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Agnieszka Wojtyczek-Bonnand (tłum.): Konstytucja Republiki Portugalskiej z dnia 2 kwietnia 1976 r.. Biblioteka Sejmowa. [dostęp 2021-10-26].
- Conselho de Estado. A Presidência da República. [dostęp 2021-10-26].