Rdestówka powojowata – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | |||
Klasa | |||
Nadrząd | |||
Rząd | |||
Rodzina | |||
Rodzaj | |||
Gatunek | rdestówka powojowata | ||
Nazwa systematyczna | |||
Fallopia convolvulus (L.) Á. Löve Taxon 19: 300. 1970 | |||
Synonimy | |||
|
Rdestówka powojowata, rdest powojowaty[3], rdest powojowy[4][5] (Fallopia convolvulus (L.) Á. Löve) – gatunek rośliny z rodziny rdestowatych. Występuje jako gatunek rodzimy w Europie, Azji i północnej Afryce. Jako gatunek introdukowany rośnie na Wyspach Brytyjskich, na obu kontynentach amerykańskich, we wschodniej i południowej Afryce, na Wyspach Japońskich i Tajwanie[6]. We florze Polski jest archeofitem, pospolicie występującym na całym obszarze[7][8].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]- Łodyga
- O wijącym się kanciastym żebrowaniu, szorstka w dotyku, długości ok. 1 m.
- Liście
- Pojedyncze, skrętoległe, całobrzegie, większe na początku pędu, pod koniec coraz węższe, zwłaszcza że mają tendencję do podwijania się na brzegach, osadzone na stosunkowo krótkich ogonkach. Dojrzałe liście są jajowatotrójkątne u nasady sercowatostrzałkowate.
- Kwiaty
- Niepozorne, zielone zebrane w luźne grona, wyrastające w pachwinach liści. Okwiat pięciokrotny, białozielony, gęsto ogruczolony[9]. Pręcików 8, słupek 1 o trzech znamionach. Poszczególne kwiatki siedzą na krótkich szypułkach z kolankiem.
- Owoc
- Matowy, trójkanciasty orzeszek o długości 4–5 mm[10], łatwo odpadający.
- Korzeń
- Palowy.
- Gatunki podobne
- Niekwitnące okazy rdestówki mogą być mylone z powojem polnym, który w czasie kwitnienia różni się wyraźnie okazałymi kwiatami. W stanie wegetatywnym odróżnić te gatunki można m.in. po dolnych klapach liści u powoju odchylonych na boki, a u rdestówki skierowanych do tyłu. Podobne kwiaty i liście ma rdestówka zaroślowa różniąca się obłą, nagą łodygą osiągającą do 2 m długości (czasem nawet 3 m) oraz wyraźnie oskrzydlonymi i mniejszymi owocami do 3 mm długości[10].
- Liść
- Kwiatostan
- Pojedynczy kwiat
- Owoce
- Nasiona
Biologia i ekologia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/61/Fallopia_convolvulus_2018-04-24_9267.jpg/220px-Fallopia_convolvulus_2018-04-24_9267.jpg)
Roślina jednoroczna. Kwitnie od czerwca do października, jest samopylna[11]. Rośnie na siedliskach ruderalnych, polach uprawnych i w zaroślach. Najłatwiej dostrzegalna jest w uprawach rolnych. Lubi miejsca słoneczne z żyzną glebą. Dokuczliwy, szybko rosnący i głęboko zakorzeniający się chwast polny[12][13]. Potrafi wykiełkować nawet z głębokości ok. 12 cm. Liścienie ma długie (do 20 mm), wąskie z lekko zaokrąglonym wierzchołkiem, nagie, górna strona blaszki zwykle zielona a dolna czerwonawa[12]. Jego pędy płożą się po ziemi lub pną owijając się wokół łodyg innych roślin. Wyrządza z tego względu duże szkody w uprawach lnu zanieczyszczając surowiec. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Cl. Stellarietea mediae[14].
Jest rośliną trującą – zawiera m.in. rutynę i saponiny.
Zastosowanie
[edytuj | edytuj kod]- Dawniej używana była do farbowania tkanin.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Caryophyllales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-10-07] (ang.).
- ↑ Zbigniew Mirek i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 81, ISBN 978-83-62975-45-7 .
- ↑ Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński, Bogumił Pawłowski: Rośliny polskie. Opisy i klucze do oznaczania wszystkich gatunków roślin naczyniowych rosnących w Polsce bądź dziko, bądź też zdziczałych lub częściej hodowanych.. Wyd. piąte. T. I. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1986, s. 96. ISBN 83-01-05287-2.
- ↑ Jakub Mowszowicz: Pospolite rośliny naczyniowe Polski. Wyd. czwarte. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979, s. 295. ISBN 83-01-00129-1.
- ↑ Fallopia convolvulus (L.) Á.Löve, [w:] Plants of the World Online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2024-06-13] .
- ↑ Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ Adam Zając, Maria Zając: Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 232. ISBN 83-915161-1-3.
- ↑ Bertram Münker: Kwiaty polne i leśne. Jadwiga Kozłowska (tłum.). Warszawa: Bertelsmann Publishing, 1998, s. 114, seria: Leksykon przyrodniczy. ISBN 83-7129-756-4. (pol.).
- ↑ a b Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004, s. 112. ISBN 83-0114342-8.
- ↑ Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
- ↑ a b Jerzy Lisek: Sadowniczy Atlas Chwastów. Skierniewice: Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa im. Szczepana Pieniążka, 1997, s. 129. ISBN 83-86772-80-8.
- ↑ Włodzimierz Tymrakiewicz: Atlas chwastów. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1976, s. 58.
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986. ISBN 83-02-00607-6.
- BioLib: 38819
- EoL: 586686
- EUNIS: 194736
- Flora of China: 242100055
- Flora of North America: 242100055
- FloraWeb: 2359
- GBIF: 6391461
- identyfikator iNaturalist: 77129, 337511
- IPNI: 103354-2
- ITIS: 513511
- NCBI: 76029
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2807634
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:103354-2
- Tela Botanica: 26474
- identyfikator Tropicos: 26001325
- CoL: 3DTR4