Roman Kaczmarek – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 8 sierpnia 1912 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 25 maja 1985 |
Zawód, zajęcie | archiwista, bibliotekarz, nauczyciel, polityk |
Alma Mater | |
Stanowisko | poseł na Sejm PRL IV i V kadencji (1965–1972) |
Partia | Stronnictwo Demokratyczne (1944–1985) |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Roman_Kaczmarek_1984_MZW_1.jpg/220px-Roman_Kaczmarek_1984_MZW_1.jpg)
Roman Kaczmarek (ur. 8 sierpnia 1912 w Łodzi, zm. 25 maja 1985 tamże) – polski archiwista, historyk, badacz i popularyzator przeszłości regionu łódzkiego, działacz polityczny i społeczny, nauczyciel, poseł na Sejm PRL IV i V kadencji.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Wykształcenie
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w rodzinie robotnika fabryki włókienniczej Stanisława i Bronisławy z Daszkowskich. W Łodzi skończył szkołę powszechną oraz gimnazjum humanistyczne Aleksego Zimowskiego. Po otrzymaniu świadectwa dojrzałości w 1932 wstąpił jako ochotnik do Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty w Łodzi. Po rocznym przeszkoleniu otrzymał stopień plutonowego podchorążego i przydział do 31 Pułku Strzelców Kaniowskich. Od roku akademickiego 1933/1934 studiował historię na Uniwersytecie Jagiellońskim pod kierunkiem prof. Władysława Semkowicza (był uczestnikiem seminarium nauk pomocniczych historii) i prof. Jana Dąbrowskiego (seminarium historii średniowiecznej). W 1937 uzyskał absolutorium. W latach 1935–1937 współpracował z Komisją Atlasu Historycznego Polski Polskiej Akademii Umiejętności. Studia kontynuował po wojnie na Uniwersytecie Łódzkim pod kierunkiem prof. Natalii Gąsiorowskiej.
Praca zawodowa
[edytuj | edytuj kod]W 1937 z uzyskanym absolutorium wrócił do Łodzi i podjął pracę w Archiwum Miejskim początkowo jako praktykant, a po roku jako referent aż do wybuchu II wojny światowej. W czasie okupacji niemieckiej był jednym z dwóch polskich pracowników, których okupant pozostawił w Archiwum. Opracowywał akta polskie, porządkował i ewidencjonował, ale także przejmował do Archiwum dokumenty polskich instytucji likwidowanych przez Niemców. Zapamiętał informacje o miejscu wywiezienia akt w 1944, co pozwoliło po wojnie odzyskać je szybko i całkowicie. W 1944 wywieziono go do kopania okopów. Do Łodzi wrócił prawie równocześnie z jej wyzwoleniem.
Tymczasowy prezydent Łodzi mianował Romana Kaczmarka kierownikiem Archiwum Miejskiego z zadaniem rewindykacji archiwaliów łódzkich wywiezionych pod koniec wojny. Po powrocie z obozu dyrektora Ludwika Waszkiewicza Roman Kaczmarek został kierownikiem Oddziału, a po odejściu na emeryturę Ludwika Waszkiewicza w 1949 został dyrektorem Archiwum Miejskiego.
Gdy w 1951 połączono Archiwum Miejskie i Państwowe, stanowisko dyrektora nowo utworzonego Wojewódzkiego Archiwum Państwowego w Łodzi powierzono Romanowi Kaczmarkowi. Pracował do maja 1961, do powołania na wiceprzewodniczącego prezydium Rady Narodowej m. Łodzi. Po odejściu z tej funkcji został w 1963 dyrektorem Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Ludwika Waryńskiego w Łodzi i pracował tam aż do przejścia na emeryturę w połowie września 1980. W bibliotece zorganizował pracownię zbiorów regionalnych. Jednocześnie z pracą w archiwum prowadził zajęcia dydaktyczne na łódzkich uczelniach. Na Uniwersytecie Łódzkim pracował od jego powstania w latach 1945–1964 początkowo jako asystent, a od 1955 jako zastępca profesora z nauk pomocniczych historii oraz dziejów Łodzi i regionu. Prowadził wtedy na Wydziale Historyczno-Filozoficznym ćwiczenia, wykład monograficzny i seminarium magisterskie. Tematyka seminarium koncentrowała się na dziejach administracji i kultury regionu łódzkiego w XIX i XX wieku. W latach 1948–1955 zatrudniony był także w Państwowej Wyższej Szkole Pedagogicznej w Łodzi.
W latach 1969–1972 był wykładowcą w Studium Kulturalno-Oświatowym w Łodzi. W latach 1973–1975 pracował w Państwowym Ośrodku Korespondencyjnego Kształcenia Bibliotekarzy – filia w Łodzi, w latach 1975–1979 w łódzkiej filii Centrum Ustawicznego Kształcenia Bibliotekarzy, a następnie na Wydziale Zaocznym Policealnego Studium Bibliotekarzy prowadził wykłady z podstaw nauki o kulturze.
Działalność społeczna i polityczna
[edytuj | edytuj kod]Należał do Polskiego Towarzystwa Historycznego, w którym pełnił kolejno funkcje sekretarza i wiceprezesa Oddziału Łódzkiego. Był także członkiem Stowarzyszenia Bibliotekarzy i Archiwistów (potem Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich – m.in. pełniąc funkcję wiceprezesa), członkiem rzeczywistym Łódzkiego Towarzystwa Naukowego oraz współzałożycielem Towarzystwa Przyjaciół Łodzi.
W 1944 włączył się w działalność konspiracyjnego Stronnictwa Demokratycznego, a od 1945 do śmierci był członkiem legalnego SD. W latach 1945–1948 należał jednocześnie do Związku Młodzieży Demokratycznej (od 1946 będąc jego wiceprezesem w Łodzi). Był wiceszefem dzielnicowych struktur SD. W latach 1958–1976 był przez pięć kadencji przewodniczącym Wojewódzkiego Komitetu partii w Łodzi, w 1976 wybrany na honorowego przewodniczącego. Od 1965 do 1976 zasiadał w Centralnym Komitecie SD.
W latach 1947–1961 był radnym Wojewódzkiej Rady Narodowej, a w latach 1961–1964 i 1972–1980 radnym Rady Narodowej m. Łodzi. Od 1965 do 1972 poseł IV i V kadencji Sejmu PRL z okręgów kolejno Sieradz i Pabianice. Był członkiem Sejmowej Komisji Kultury i Sztuki, w kwietniu 1968 na plenarnym posiedzeniu Sejmu referował przyjęty potem projekt ustawy o bibliotekach. Był też wiceprzewodniczącym Sejmowej Komisji Spraw Zagranicznych, uczestniczył w pracach Unii Parlamentarnej Sejmu.
Dorobek naukowy
[edytuj | edytuj kod]Zainteresowania naukowe Romana Kaczmarka skupiały się wokół dziejów Łodzi i regionu łódzkiego. Opublikował wiele drobnych prac o charakterze naukowym i popularnonaukowym[1], m.in.: Ród Drewnowiczów. Karta z dziejów mieszczaństwa łódzkiego (Rocznik Łódzki, tom 1: 1958), Województwo łódzkie [w:] Miasta polskie w tysiącleciu (t. II, 1967), Bunty czeladzi miast fabrycznych w okręgu łódzkim do 1830 roku (1954).
W jego dorobku są prace z zakresu archiwistyki i edycji źródeł do dziejów Łodzi i regionu. Był współautorem pracy Źródła do historii miast łódzkiego okręgu przemysłowego w XIX w. (Warszawa, 1958).
Był członkiem redakcji wznowionego w 1958 „Rocznika Łódzkiego” – wydawnictwa Łódzkiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego
Opublikował kilkanaście biogramów w Polskim słowniku biograficznym.
Popularyzacja regionu
[edytuj | edytuj kod]Popularyzował dzieje Łodzi i regionu łódzkiego na łamach prasy codziennej. Uprawiał turystykę i krajoznawstwo. Był długoletnim członkiem Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego i członkiem władz – wiceprezesem Zarządu Okręgu PTTK w Łodzi.
Był przewodnikiem po Łodzi i ziemi łódzkiej i oprowadzał, choć najczęściej małe grupy zaprzyjaźnionych krajoznawców. W PTTK, zwłaszcza łódzkim, dzielił się swoją wiedzą z uczestnikami prowadzonych przez siebie wycieczek, ale przede wszystkim z przewodnikami, którym podczas szkoleń przewodnickich i na kursach przekazywał swą wiedzę o Łodzi i regionie.
Śmierć
[edytuj | edytuj kod]Zmarł w Łodzi 25 maja 1985, został pochowany na cmentarzu na Radogoszczu w Łodzi.
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
- Złoty Krzyż Zasługi (2 lipca 1955)[2]
- Srebrny Krzyż Zasługi (8 maja 1946)[3]
- Medal 10-lecia Polski Ludowej (22 grudnia 1954)[4]
- Medal Komisji Edukacji Narodowej
- Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1966)[5]
- Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury”
- Honorowa Odznaka Miasta Łodzi
- Honorowa Odznaka Województwa Łódzkiego
Nagrody
[edytuj | edytuj kod]- Nagroda Upowszechnienia Kultury Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi
- Nagroda Miasta Łodzi za całokształt pracy zawodowej w dziedzinie kultury, bibliotekarstwa i społecznej w zakresie badań i popularyzacji dziejów Łodzi i regionu (1981)[6]
Upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]- W 1986 Rada Narodowa m. Łodzi nadała ulicy na Olechowie nazwę Romana Kaczmarka (od ul. Zakładowej, równolegle do al. Cezarego Józefiaka, ul. Krystyny Niewiarowskiej i ul. Bronisława Szwalma).
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Wykaz publikacji Romana Kaczmarka w katalogu Biblioteki Narodowej.
- ↑ M.P. z 1955 r. nr 86, poz. 1048 („w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w pracy zawodowej w dziedzinie służby archiwalnej”).
- ↑ M.P. z 1946 r. nr 93, poz. 175 („w uznaniu zasług położonych dla dobra demokratycznej Polski w dziele zabezpieczenia porzuconego przez okupanta mienia, odbudowy i uruchomienia miejskich zakładów pracy, jak również stworzenia życia gospodarczego i społecznego na terenie m. Łodzi”).
- ↑ M.P. z 1955 r. nr 14, poz. 148 – Uchwała Rady Państwa z dnia 22 grudnia 1954 r. nr 0/992, na wniosek Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych.
- ↑ Nadzwyczajna sesja Sejmu, „Trybuna Robotnicza”, nr 172, 22 lipca 1966, s. 1.
- ↑ Nagrody Miasta Łodzi [online], BIP miasta Łodzi .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Wasiak J., Roman Kaczmarek (1912–1985), „Rocznik Łódzki” 1986, R. XXXVI, s. 341–347 (zawiera bibliografię prac drukowanych).
- Wasiak J., Roman Kaczmarek (8 VIII 1912 – 25 V 1985). „Archeion” 1988, R. LXXXIV, s. 331–336.
- Kita J., Stobiecki R., Kaczmarek Roman [w:] Słownik biograficzny, Łódź 2000.