Smólsk – Wikipedia, wolna encyklopedia
wieś | |
Pałacyk w Smólsku | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (III 2011) | 304[2] |
Strefa numeracyjna | 54 |
Kod pocztowy | 87-853[3] |
Tablice rejestracyjne | CWL |
SIMC | 0871953 |
Położenie na mapie gminy wiejskiej Włocławek ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu włocławskiego ![]() | |
![]() |
Smólsk – wieś w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie włocławskim, w gminie Włocławek.
Wieś duchowna, własność kapituły włocławskiej, położona była w II połowie XVI wieku w powiecie brzeskokujawskim województwa brzeskokujawskiego[4]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa włocławskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 304 mieszkańców[2]. Jest siódmą co do wielkości miejscowością gminy Włocławek.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Najstarsza pisana wzmianka o osadzie pojawiła się w dokumencie z 1250 roku. Pierwszym znanym właścicielem Smólska był Borsza herbu Pomian wzmiankowany w dokumentach z lat 1399–1409. Ród Pomianów należał do najbliższego otoczenia Władysława Łokietka i Kazimierza Wielkiego. Przed rokiem 1745 majątek stał się własnością rodziny Sokołowskich herbu Pomian. Prawdopodobnie około 1824 roku zrealizowali oni planowaną budowę nowego pałacu, o czym zaświadcza inwentarz dóbr smólskich. W 1842 Smólsk od Jana Kantego Sokołowskiego nabył Prot Pius Mielęcki, żonaty z córką Jana Kantego, Wandą. W 1859 dokonał on podziału dóbr – Smólsk wraz z folwarkami i przyległościami otrzymał jego starszy syn Jan. Przed 1881 dobra weszły w posiadanie Michaliny z Sokołowskich Morzyckiej, siostry Wandy Mielęckiej. W 1914 przejął je jej wnuk, Jan Woyda.
W czasie bitwy toczonej pod Włocławkiem 12-13 listopada 1914 roku w pałacu wybuchł pożar, który uszkodził zewnętrzne mury budowli. Po odnowieniu otrzymały one nowe otynkowania, znacznie skromniejsze niż pierwotne. W 1917 posiadłość kupili Stefan Zygmunt i Joanna Olszowscy. Pod koniec II wojny światowej folwark i pałac zostały obrabowane i zniszczone najpierw przez uciekających Niemców, a potem żołnierzy radzieckich. W 1945 pałac został przejęty przez Skarb Państwa. Od 1956 roku mieściła się w nim szkoła podstawowa. W 1985 roku pałac został wpisany do ogólnopolskiego rejestru zabytków. Od 2004 roku znajduje się w prywatnych rękach. Od tego czasu rozpoczęły się prace związane z odrestaurowaniem zespołu pałacowo-parkowego.
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]Według rejestru zabytków NID[5] na listę zabytków wpisany jest zespół pałacowy, 1 ćw. XIX w., k. XIX w., nr rej.: 165/A z 5.06.1985: pałac i park.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 125517
- ↑ a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1182 [zarchiwizowane 2022-10-26] .
- ↑ Zenon Guldon, Rozmieszczenie własności ziemskiej na Kujawach w II połowie XVI w., Toruń 1964, s. 55.
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo kujawsko-pomorskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024, s. 118 [dostęp 2016-02-28] .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Stanisław Kunikowski: Materiały do dziejów rezydencji w Polsce. T. 1: Kujawy wschodnie. Cz. 2. Włocławek: Włocławskie Towarzystwo Naukowe, 2001. ISBN 83-88115-35-9. (pol.).
- Marek Kujawa polskiezabytki.pl: Smólsk. www.polskiezabytki.pl/, 2011. [dostęp 2016-02-28].