Smak (estetyka) – Wikipedia, wolna encyklopedia
Smak (gust) – poczucie piękna, zdolność lub umiejętność oceny wartości estetycznych, subiektywna tendencja do wyższego oceniania pewnych wartości[1].
Kategoria ta była szczególnie popularna w estetyce filozoficznej w XVIII i XIX wieku za sprawą Krytyki władzy sądzenia Immanuela Kanta. W ostatniej z trzech Krytyk Kant przedstawia smak jako warunek możliwości orzekania o pięknie i jego kontemplowania[2].
W drugiej połowie XIX w. i w wieku XX pojęcie smaku (gustu) zostało poddane krytyce, szczególnie przez myślicieli o poglądach lewicowych. Smak (gust) jest tutaj uważany za przywilej klas posiadających – po pierwsze, tylko przedstawiciele tych klas mają możliwość przyjmowania wobec rzeczywistości postawy kontemplacyjnej, zdystansowanego chłodnego oglądu; po drugie, kategoria smaku jest elementem światopoglądu klas panujących, narzucanego klasie pracującej[3]. Również w tradycji pragmatyzmu i neopragmatyzmu (np. Richard Shusterman Estetyka pragmatyczna. Żywe piękno i refleksja nad sztuką) smak zostaje poddany krytyce jako kategoria zbyt intelektualna, odcinająca człowieka od bezpośredniego, żywego doświadczenia piękna i sztuki[4].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ smak [online], (w znaczeniu 4. 5. i 6.), pwn.pl .
- ↑ Krzysztof Moraczewski , Kantowskie źródła idei muzyki autonomicznej, Uniwersytet Jagielloński, 2016, DOI: 10.19205/42.16.3 .
- ↑ Janusz Kuczyński: Pokolenie przełomu: Istota i wizje młodego człowieka. Uniwersytet Warszawski, 1991, s. 107.
- ↑ Charles Munitz: Review: Pragmatist Aesthetics: Living Beauty, Rethinking Art by Richard Shusterman. jstor.org, lipiec 1997. (ang.).