Stanisław Nowak (biskup) – Wikipedia, wolna encyklopedia
Stanisław Nowak (2007) | ||
| ||
Kraj działania | ||
---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 11 lipca 1935 | |
Data i miejsce śmierci | 12 grudnia 2021 | |
Miejsce pochówku | ||
Biskup diecezjalny częstochowski | ||
Okres sprawowania | 1984–2011 (od 1992 arcybiskup metropolita) | |
Wyznanie | ||
Kościół | ||
Prezbiterat | 22 czerwca 1958 | |
Nominacja biskupia | 8 września 1984 | |
Sakra biskupia | 25 listopada 1984 | |
![]() | ||
Odznaczenia | ||
![]() |
Data konsekracji | 25 listopada 1984 | ||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Konsekrator | |||||||||||||||||||||||||
Współkonsekratorzy | |||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||
|
Stanisław Nowak (ur. 11 lipca 1935 w Jeziorzanach, zm. 12 grudnia 2021 w Częstochowie) – polski duchowny rzymskokatolicki, doktor nauk teologicznych, rektor Wyższego Seminarium Duchownego Archidiecezji Krakowskiej w latach 1978–1984, biskup diecezjalny częstochowski w latach 1984–2011 (od 1992 arcybiskup metropolita częstochowski), od 2011 arcybiskup senior archidiecezji częstochowskiej.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się 11 lipca 1935 w Jeziorzanach[1]. Kształcił się w II Liceum Ogólnokształcącym im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie[2], uzyskując świadectwo dojrzałości[1]. W latach 1953–1958 studiował w Wyższym Seminarium Duchownym Archidiecezji Krakowskiej[1][2]. W tym samym czasie odbywał studia filozoficzno-teologiczne na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, a po jego usunięciu ze struktur uniwersytetu na Papieskim Wydziale Teologicznym w Krakowie. Święceń prezbiteratu udzielił mu 22 czerwca 1958 w bazylice archikatedralnej św. Stanisława i św. Wacława na Wawelu Eugeniusz Baziak, arcybiskup metropolita lwowski i administrator apostolski archidiecezji krakowskiej[1]. Od 1963 do 1967 kontynuował studia licencjackie na Papieskim Wydziale Teologicznym w Krakowie[3]. W latach 1967–1971 odbył studia w zakresie teologii życia wewnętrznego w Instytucie Katolickim w Paryżu, które ukończył z doktoratem na podstawie dysertacji Koncepcja kapłaństwa w szkole francuskiej w 1 poł. XVIII wieku[1].
Jako wikariusz pracował w latach 1958–1961 w parafii Narodzenia św. Jana Chrzciciela w Choczni, a w latach 1961–1962 w parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Ludźmierzu. W latach 1962–1963 kierował ekspozyturą parafialną w Rogoźniku Podhalańskim. W 1979 otrzymał godność kapelana honorowego Jego Świątobliwości, a w 1982 został ustanowiony kanonikiem gremialnym kapituły archikatedralnej w Krakowie[1]. Wszedł w skład rady kapłańskiej[4].
W Wyższym Seminarium Duchownym Archidiecezji Krakowskiej był w latach 1963–1967 drugim, a w latach 1971–1979 pierwszym ojcem duchownym[1][3]. W 1971 został wykładowcą teologii ascetycznej[1], a w latach 1978–1984 sprawował urząd rektora tego seminarium[5]. W 1971 podjął wykłady z teologii ascetycznej na Papieskim Wydziale Teologicznym w Krakowie (od 1981 Papieskiej Akademii Teologicznej). W latach 1971–1984 pełnił funkcję kierownika tamtejszego Studium Teologii Życia Wewnętrznego[1].
8 września 1984 papież Jan Paweł II mianował go biskupem diecezjalnym diecezji częstochowskiej[1][6]. Prekonizacja miała miejsce 26 października 1984. Święcenia biskupie otrzymał 25 listopada 1984 w bazylice katedralnej Świętej Rodziny w Częstochowie[1]. Udzielił mu ich kardynał Józef Glemp, prymas Polski, z towarzyszeniem kardynała Franciszka Macharskiego, arcybiskupa metropolity krakowskiego, i biskupa Juliana Groblickiego[7]. Jako dewizę biskupią przyjął słowa „Iuxta crucem Tecum stare” (Chcę pod krzyżem stać przy Tobie)[8]. 26 listopada 1984 kanonicznie objął diecezję, a 8 grudnia 1984 odbył ingres do katedry częstochowskiej[1]. 25 marca 1992 w związku z reorganizacją podziału administracyjnego Kościoła katolickiego w Polsce i utworzeniem metropolii częstochowskiej został ustanowiony arcybiskupem metropolitą częstochowskim. Paliusz otrzymał 29 czerwca 1992 w bazylice św. Piotra w Rzymie[1]. Podczas sprawowania urzędu biskupa diecezji częstochowskiej doprowadził do końca w latach 1985–1986 prace II Synodu Częstochowskiego. W 1991 przeprowadził I Diecezjalny Kongres Trzeźwości, a w 2005 VIII Archidiecezjalny Kongres Eucharystyczny[9]. W 1991 przeniósł Częstochowskie Wyższe Seminarium Duchowne z Krakowa do Częstochowy[1]. W 1993 utworzył Archidiecezjalne Kolegium Teologiczne, a w 2000 Studium Duchowości Chrześcijańskiej i Studium Katolickiej Nauki Społecznej. W 1992 powołał Kolegiacką Kapitułę Zawierciańsko-Żarecką, a w 2000 Kolegiacką Kapitułę Radomszczańską. W 1990 ustanowił diecezjalny oddział Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży, a w 1996 Akcję Katolicką Archidiecezji Częstochowskiej. W 1990 zapoczątkowana została działalność Caritasu Diecezji Częstochowskiej. W 1989 otworzył Dom Samotnej Matki i Dziecka w Żarkach Mieście, zaś w 2002 powołał Arcybiskupi Komitet Wsparcia Bezrobotnych Archidiecezji Częstochowskiej. W 1992 utworzył pierwszą w Polsce katolicką rozgłośnię radiową – Radio Fiat, a w 1998 zostało otwarte Muzeum Archidiecezji Częstochowskiej im. Biskupa Teodora Kubiny. Erygował 90 parafii, przeprowadzał reorganizacje struktur dekanalnych, w 1992 teren archidiecezji podzielił na cztery regiony duszpasterskie: częstochowski, radomszczański, wieluński i zawierciański. W 2004 ustanowił pierwszą w Polsce personalną parafię akademicką[9]. W diecezji propagował kulty: Eucharystii, pasyjny i maryjny[10]. Czterokrotnie gościł w diecezji papieża Jana Pawła II (1987, 1991 na VI Światowych Dniach Młodzieży, 1997, 1999) i raz papieża Benedykta XVI (2006)[6]. W 1992 pełnił funkcję administratora diecezji sosnowieckiej[4]. 29 grudnia 2011 papież Benedykt XVI przyjął jego rezygnację z obowiązków arcybiskupa metropolity częstochowskiego i mianował jego następcą biskupa Wacława Depę[11][12].
W ramach prac Episkopatu Polski był w latach 1989–1996 przewodniczącym Komisji Maryjnej[1]. Ponadto został przewodniczącym Zespołu ds. Sanktuariów[3] i Zespołu ds. Kontaktów z Konferencją Episkopatu Francji[10] oraz wiceprzewodniczącym Komisji ds. Seminariów Duchownych[1]. Wszedł w skład Komisji ds. Duszpasterstwa Ogólnego, Komisji ds. Duchowieństwa i Komisji ds. Powołań Duchownych[1]. Został delegatem ds. Egzorcystów w Polsce[8]. Przewodniczył także Komisji Mieszanej Biskupów i Wyższych Przełożonych Zakonnych. W 1990 i 1994 brał udział w Synodach Biskupów w Rzymie[1]. W latach 1994–2001 był stałym współpracownikiem Sekretariatu Synodu Biskupów[1][10]. 24 czerwca 2004 papież Jan Paweł II ustanowił go drugim wiceprzewodniczącym Papieskiej Akademii Niepokalanej[13][6].
W 2000 konsekrował biskupa pomocniczego częstochowskiego Jana Wątrobę. Był współkonsekratorem podczas sakr 11 biskupów[14].
Zmarł 12 grudnia 2021[15] w Częstochowie[16]. 18 grudnia 2021 po mszy pogrzebowej w bazylice archikatedralnej Świętej Rodziny w Częstochowie został pochowany w znajdującej się w jej podziemiach krypcie biskupów częstochowskich[17].
Odznaczenia i wyróżnienia
[edytuj | edytuj kod]W 2021 prezydent RP Andrzej Duda nadał mu pośmiertnie Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski[18].
W 2012 przyznano mu honorowe obywatelstwo gminy Włodowice[19].
W 1985 został przyjęty do konfraterni zakonu paulinów[1]. W 2005 otrzymał medal „Zasłużony dla Polskiego Towarzystwa Teologicznego”[20].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t K.R. Prokop: Biskupi Kościoła katolickiego w III Rzeczpospolitej. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 1998, s. 104–105. ISBN 83-7052-900-3.
- ↑ a b Nota biograficzna Stanisława Nowaka na stronie archidiecezji częstochowskiej. archiczest.pl. [dostęp 2020-03-08].
- ↑ a b c G. Polak: Kto jest kim w Kościele. Warszawa: Katolicka Agencja Informacyjna, 1999, s. 261. ISBN 83-911554-0-4.
- ↑ a b P. Nitecki: Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999. Słownik biograficzny. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 2000, kol. 310–311. ISBN 83-211-1311-7.
- ↑ Rektorzy Wyższego Seminarium Duchownego Archidiecezji Krakowskiej. seminarium-krakow.pl (arch.). [dostęp 2016-05-14].
- ↑ a b c Jutro 55. rocznica święceń kapłańskich abp. Stanisława Nowaka. ekai.pl, 2013-06-21. [dostęp 2014-06-22].
- ↑ M. Frukacz. Od ingresu do peregrynacji relikwii Krzyża Świętego : Dzieła abp. Stanisława Nowaka. „Niedziela”. Nr 4/2012 (edycja częstochowska). ISSN 0208-872X. [dostęp 2014-06-22].
- ↑ a b Stanisław Nowak na stronie Konferencji Episkopatu Polski. episkopat.pl. [dostęp 2016-10-07].
- ↑ a b P. Wolnicki: Historia archidiecezji częstochowskiej 1925–2011. kuriaczestochowa.pl (arch.). [dostęp 2021-10-27].
- ↑ a b c Bp Wacław Depo nowym metropolitą częstochowskim. episkopat.pl (arch.), 2011-12-29. [dostęp 2016-07-05].
- ↑ Rinuncia dell'Arcivescovo di Częstochowa (Polonia) e nomina del successore. press.vatican.va, 2011-12-29. [dostęp 2014-06-21]. (wł.).
- ↑ Komunikat: Nowy metropolita częstochowski. episkopat.pl (arch.), 2011-12-29. [dostęp 2014-06-21].
- ↑ Nomina del Secondo Vice Presidente della Pontificia Accademia dell'Immacolata. press.vatican.va, 2004-06-24. [dostęp 2014-06-22]. (wł.).
- ↑ Stanisław Nowak. catholic-hierarchy.org. [dostęp 2017-06-24]. (ang.).
- ↑ Zmarł Ksiądz Arcybiskup Stanisław Nowak. archiczest.pl. [dostęp 2021-12-12].
- ↑ M. Urban: Arcybiskup Stanisław Nowak nie żyje. Zmarł w Częstochowie podczas mszy. Miał 86 lat. dziennikzachodni.pl, 2021-12-13. [dostęp 2024-07-23].
- ↑ M. Frukacz: Abp Gądecki: śp. abp Stanisław Nowak był człowiekiem zakochanym w krzyżu, bez reszty oddanym Maryi. niedziela.pl, 2021-12-18. [dostęp 2021-12-18].
- ↑ M.P. z 2022 r. poz. 246 [dostęp 2022-02-17].
- ↑ Uchwała nr 171/XXIII/2012 Rady Gminy Włodowice. bip.wlodowice.pl, 2012-12-28. [dostęp 2024-07-23].
- ↑ Abp Nowak zasłużony dla Polskiego Towarzystwa Teologicznego. ekai.pl, 2005-02-16. [dostęp 2014-06-22].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Nota biograficzna Stanisława Nowaka na stronie archidiecezji częstochowskiej. [dostęp 2020-03-08].
- Stanisław Nowak na stronie Konferencji Episkopatu Polski [dostęp 2016-10-07].
- Stanisław Nowak [online], catholic-hierarchy.org [dostęp 2010-10-21] (ang.).