Stanisław Zagajewski – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() Popiersie Stanisława Zagajewskiego, CK Browar B we Włocławku | |
Data urodzenia | ok. 1927 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Zawód, zajęcie | |
Miejsce zamieszkania | |
Narodowość | |
Odznaczenia | |
![]() |
Stanisław Zagajewski (ur. ok. 1927, zm. 4 kwietnia 2008 we Włocławku) – polski rzeźbiarz samouk, artysta z nurtu Art Brut, sztuki prymitywnej, surowej, intuicyjnej. Przez włocławian nazywany Stasiu Śrubka lub Włocławski Nikifor[1].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/W%C5%82oc%C5%82awek-Zagajewski%27s_sculpture_on_exhibition_Nikifor_vs_Zagajewski.jpg/220px-W%C5%82oc%C5%82awek-Zagajewski%27s_sculpture_on_exhibition_Nikifor_vs_Zagajewski.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/80/Nagrobek_Stanis%C5%82awa_Zagajewskiego_na_cmentarzu_komunalnym_we_W%C5%82oc%C5%82awku.jpg/220px-Nagrobek_Stanis%C5%82awa_Zagajewskiego_na_cmentarzu_komunalnym_we_W%C5%82oc%C5%82awku.jpg)
Data i miejsce jego urodzin są nieznane. Został znaleziony zimą 1929 roku na stopniach kościoła św. Barbary w Warszawie. Znalezionemu dziecku przypisano imię i nazwisko i wpisano fikcyjną datę i miejsce urodzenia: (Warszawa, 27 września 1927). Dzieciństwo spędził w zakonnych zakładach opiekuńczych w Ciechocinku i Grabiu pod Toruniem. Zarabiał na życie wykonując wiele różnych zawodów: kucharza, ogrodnika, introligatora, krawca, był także stróżem nocnym i konwojentem. Wykonywał też sztukaterie na warszawskiej Starówce, pracował przy budowie MDM-u w Warszawie i Trasie W-Z.
Rzeźbienie w glinie było od najmłodszych lat jego wielką pasją i namiętnością. Jego zdolności zostały odkryte dość wcześnie, jednak do średniej szkoły plastycznej nie mógł zostać przyjęty, gdyż nie ukończył szkoły podstawowej, a do szkoły budowlanej – z powodu zbyt wątłego zdrowia.
Sztuki wypalania glinianych form nauczono go w „Cepelii” dla której robił gliniane ptaszki. Dzięki osobistym staraniom prof. Aleksandra Jackowskiego z Instytutu Sztuki PAN[potrzebny przypis], otrzymał we Włocławku niewielki domek, gdzie żył i pracował do końca życia.
![Rzeźby Stanisława Zagajewskiego na wystawie w Collection de l’art brut w Lozannie](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/40/20170811_067_lausanne.jpg/220px-20170811_067_lausanne.jpg)
Najpełniejszy zbiór (stała ekspozycja – ponad 120 rzeźb; w tym kilka ołtarzy) jest własnością Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku. Rzeźby Zagajewskiego mają także w swojej kolekcji m.in. Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie, Muzeum Śląskie w Katowicach, Muzeum Etnograficzne w Toruniu i Collection de l’Art Brut w Lozannie. Jego prace są pokazywane na wszystkich ważnych wystawach twórców z kręgu tzw. Art Brut.
1 października 2005 r. otrzymał z rąk ministra kultury Waldemara Dąbrowskiego największe swoje wyróżnienie Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[2]. Medal w krótkim czasie został mu ukradziony.
21 września 2007 r. z okazji 80 urodzin, w czasie uroczystości jubileuszowej otrzymał Nagrodę Specjalną Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Został również odznaczony Medalem Honorowym Senatu RP przez senatora Andrzeja Persona.
Zmarł 4 kwietnia 2008 roku około godziny 16:00 w szpitalu, w którym był hospitalizowany od trzech tygodni. Przyczyną śmierci były prawdopodobnie komplikacje związane z zapaleniem płuc i wylewem[3]. Jego grób znajduje się na cmentarzu we Włocławku.
Jego nazwiskiem została nazwana jedna z ulic Włocławka[4].
Filmografia o Stanisławie Zagajewskim
[edytuj | edytuj kod]- Stanisław Zagajewski – Ars mea, lux mea, reżyseria Andrzej Papuziński, 1978
- Powołanie czy obłęd, reżyseria Krzysztof Iwanowski, 1983
- Inny, realizacja Urszula Guźlecka, 1998
- Stanisław Zagajewski. Portret wybitnego artysty rzeźbiarza zaliczanego do kręgu l’Art Brut, odc. I serii: Sztuka ludowa i naiwna, Polskie Wydawnictwo Audiowizualne, 2006[5]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Adam Luks: Sztukmistrz z Włocławka. Nowości Toruńskie. [dostęp 2014-11-29].
- ↑ Bydgoszcz muzyczną stolicą Polski północnej. Znaki dobrego czasu, kujawsko-pomorskie.pl, 1 października 2005 [dostęp 2013-01-10] [zarchiwizowane 2015-05-25] .
- ↑ Zmarł rzeźbiarz Stanisław Zagajewski [online], onet.pl, 7 kwietnia 2008 [dostęp 2016-06-17] [zarchiwizowane z adresu 2015-05-02] .
- ↑ ulica St. Zagajewskiego – Włocławek. Targeo. [dostęp 2016-06-17].
- ↑ film o St. Zagajewskim. ninateka.pl. [dostęp 2016-06-17].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Stanisław Zagajewski, Bogucki Janusz, katalog wystawy Galerii Widza i Artysty w Warszawie, Warszawa 1963
- Stanisław Zagajewski. Rzeźba ceramiczna, Liszka Elżbieta, Warszawa 1983
- Stanisław Zagajewski i jego ołtarze, praca magisterska, Budnik Grzegorz, promotor prof. dr hab. Tadeusz Chrzanowski, KUL Instytut Historii Sztuki, Lublin 1992
- Przerażenie i ukojenie, Państwowa Galeria Sztuki w Płocku, Płock, kwiecień 1993
- Stanisław Zagajewski, album, opr. K. Kotula, P. Nowakowski, G. Budnik, Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku, Włocławek 1997
- Stanisław Zagajewski – Rzeźba album, opr. K. Kotula, K. Cieślak, Studio Wena we Włocławku, Włocławek 2004
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Filmografia o Stanisławie Zagajewskim
- Rzeźby Stanisława Zagajewskiego
- Reportaż o Stanisławie Zagajewskim. archiwum.radiopik.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].