Stokezja gładka – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | |||
Klasa | |||
Nadrząd | |||
Rząd | |||
Rodzina | |||
Podrodzina | |||
Rodzaj | stokezja | ||
Gatunek | stokezja gładka | ||
Nazwa systematyczna | |||
Stokesia laevis (Hill) Greene Erythea 1: 3 (1893)[3] | |||
Synonimy | |||
|
Stokezja gładka[4][5] (Stokesia laevis (Hill) Greene) – gatunek roślin z monotypowego rodzaju stokezja Stokesia z rodziny astrowatych. Rośliny te występują w południowo-zachodniej części Stanów Zjednoczonych od Florydy po Karolinę Północną na północy i Luizjanę na zachodzie[3]. Jako gatunek introdukowany rośnie w południowo-wschodniej Azji (na Cejlonie i Jawie)[3]. W naturze rośnie w miejscach wilgotnych na terenach otwartych oraz w lasach sosnowych[6].
Gatunek uprawiany jest jako roślina ozdobna, przy czym zwykle w postaci jednego z wielu kultywarów[7]. Odmiany ozdobne mają kwiatostany o różnej barwie – ciemnej lub jasnej, białej, różowej, purpurowej lub niebieskiej[6]. Gatunek opisywany jest także jako potencjalna roślina oleista[6][7].
Nazwa rodzajowa upamiętnia Jonathana Stokesa (1755–1831) – angielskiego lekarza i botanika[6][8].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]- Pokrój
- Bylina o prosto wzniesionym pędzie osiągającym do 60 cm wysokości[6][8].
- Liście
- Skrętoległe[6], odziomkowe ogonkowe i łodygowe, które w dolnej części pędu także mają ogonki, a w górnej są siedzące, nasadą obejmujące łodygę. Blaszka jest jajowata do lancetowato-równowąskiej[8], całobrzega, czasem kolczastoząbkowana u nasady[6][8], naga, gruczołowato punktowana[8].
- Kwiaty
- Zebrane w okazałe koszyczki osiągające do 10–12 cm średnicy[6][8], tworzące się pojedynczo na szczycie pędu lub po kilka, w formie luźnego baldachogrona. Okrywa jest półkulista, o średnicy od 2,5 do 4 cm. Listki okrywy w liczbie od 25 do kilkudziesięciu wyrastają w 5–7 szeregach. Szczytowe są liściopodobne i przynajmniej u nasady kolczasto ząbkowane. Kwiatów w koszyczku jest zwykle kilkadziesiąt. Ich korony w naturze mają barwę zwykle niebieskofioletową, rzadziej białą lub kremową. Brzeżne kwiaty w koszyczku mają koronę grzbiecistą z długim płatkiem (języczkiem) skierowanym na zewnątrz. Kwiaty wewnątrz koszyczka są rurkowate i promieniste, z 5 równymi łatkami[8].
- Owoce
- Niełupki walcowate, 3–4-kanciaste, nagie. Puch kielichowy w postaci 4–5 odpadających i wąskich łusek[6][8].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]- Pozycja systematyczna
Gatunek reprezentuje monotypowy rodzaj stokezja Stokesia z rodziny astrowatych Asteraceae. W obrębie rodziny należy do plemienia Vernonieae, które w tradycyjnym ujęciu włączane jest do podrodziny Cichorioideae[9], a po jej podziale do Vernonioideae[10].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2022-08-31] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2022-08-31] (ang.).
- ↑ a b c d Stokesia laevis (Hill) Greene. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-08-31].
- ↑ Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008, s. 173. ISBN 978-83-925110-5-2.
- ↑ Zbigniew Mirek i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 172, ISBN 978-83-62975-45-7 .
- ↑ a b c d e f g h i Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 337. ISBN 0-333-74890-5.
- ↑ a b David J. Mabberley , Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 886, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
- ↑ a b c d e f g h Stokesia L’Héritier. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2022-08-31].
- ↑ Genus Stokesia L’Héritier. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2022-08-31].
- ↑ Berkheya Ehrh.. [w:] Compositae. The Global Database [on-line]. The International Compositae Alliance. [dostęp 2022-07-09].
- EoL: 503458
- Flora of North America: 242414412
- GBIF: 5403935
- identyfikator iNaturalist: 155984
- IPNI: 246388-2
- ITIS: 38468
- NCBI: 13696
- Plant Finder: 277525
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): gcc-121074
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:246388-2
- identyfikator Tropicos: 2717809
- USDA PLANTS: STLA6
- CoL: 52T47