Szczur malajski – Wikipedia, wolna encyklopedia
Rattus tiomanicus[1] | |||||
(G.S. Miller, 1900) | |||||
Systematyka | |||||
Domena | |||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | |||||
Typ | |||||
Podtyp | |||||
Gromada | |||||
Podgromada | |||||
Infragromada | |||||
Rząd | |||||
Podrząd | |||||
Infrarząd | |||||
Nadrodzina | |||||
Rodzina | |||||
Podrodzina | |||||
Plemię | |||||
Rodzaj | |||||
Gatunek | szczur malajski | ||||
| |||||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[38] | |||||
![]() |
Szczur malajski[39] (Rattus tiomanicus) – gatunek ssaka z podrodziny myszy (Murinae) w obrębie rodziny myszowatych (Muridae), występujący w Azji Południowo-Wschodniej[38][40].
Zasięg występowania
[edytuj | edytuj kod]Szczur malajski występuje na Półwyspie Malajskim, Sumatrze, Palawanie (i sąsiedniy wyspy Bancalan, Arena i Calauit), Borneo, Jawie, Bali, wielu mniejszych wysp przybrzeżnych (Tioman, Enggano, Maratua, Panjang, Rabu Rabu, Sangka Laki, Bilang Bilangan, Eraban i Miang Besar), i być może na Busuandze[41].
Taksonomia
[edytuj | edytuj kod]Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1900 roku amerykański zoolog Gerrit Smith Miller nadając mu nazwę Mus tiomanicus[2]. Holotyp pochodził z wyspy Tioman, w Pahangu, w Malezji[40].
Rattus tiomanicus należy do grupy gatunkowej rattus[41]. Okaz R. baluensis w niedawnym badaniu genetycznym został zgrupowany z R. tiomanicus, co może wskazywać, że R. baluensis powinien być włączony do R. tiomanicus[41]. Morfologicznie podobnymi gatunkami są R. mindorensis, R. burrus, R. adustus, R. simalurensis i R. lugens[40]. R. tiomanicus charakteryzuje się znacznym zróżnicowaniem geograficznym i może reprezentować wiele gatunków lub przynajmniej podgatunków[41]. Taksonomia podgatunkowa wymaga dokładniejszego zbadania[41]; do tego czasu autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World uznają ten takson za gatunek monotypowy[41].
Etymologia
[edytuj | edytuj kod]Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Długość ciała (bez ogona) 140–190 mm, długość ogona 150–200 mm, długość ucha 20,4 mm, długość tylnej stopy 28–35 mm; masa ciała 55–150 g[43]. Wierzch ciała jest blady oliwkowobrązowy, spód biały lub białawy. Ogon jest jednolicie brązowy. Dość szerokie stopy są przystosowane do wspinania; uszy są duże i słabo owłosione[44]. Kariotyp wynosi 2n = 42 i FN = 62 lub 64[43].
Ekologia
[edytuj | edytuj kod]Szczur malajski żyje w lasach wtórnych, na obszarach działalności rolniczej (w tym na polach ryżowych), plantacjach, w ogrodach, na terenach trawiastych i krzewiastych, w lasach mszystych, po strefę przejściową do lasów górskich[38]. Na górze Kinabalu w malezyjskiej prowincji Sabah spotykany do około 1700 m n.p.m.[40]
Prowadzi nocny tryb życia, Dobrze się wspina i spędza dużo czasu na drzewach. Jest wszystkożerny, jada także owoce palmy olejowej. Schronienie znajduje pod opadłymi liśćmi palm, konarami i w koronach palm[44].
Populacja
[edytuj | edytuj kod]Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznaje szczura malajskiego za gatunek najmniejszej troski. Nie są znane zagrożenia dla gatunku, jest on szeroko rozpowszechniony i pospolity. Ocenia się, że jego liczebność rośnie[38]. Bywa uznawany za szkodnika[44].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Rattus tiomanicus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b c Miller 1900 ↓, s. 209.
- ↑ Miller 1900 ↓, s. 210.
- ↑ Miller 1900 ↓, s. 212.
- ↑ G.S. Miller. Seventy new Malayan Mammals. „Smithsonian miscellaneous collections”. 45, s. 34, 1903. (ang.).
- ↑ J.L.J. Bonhote: Report on the mammals. W: N. Annandale & H.C. Robinson: Fasciculi Malayenses: anthropological and zoological results of an expedition to Perak and the Siamese Malay states, 1901–1902. Cz. 1: Zoology. London: The University Press of Liverpool by Longmans, Green, 1903, s. 28. (ang.).
- ↑ J.L.J. Bonhote. On a new species of Mus from Pulau Jarak. „Journal of the Federated Malay States Museums”. 1, s. 69, 1905. (ang.).
- ↑ O. Thomas & R.Ch. Wroughton. Diagnoses of new mammals collected by Mr. H.C. Robinson in the Malay Peninsula and Rhio Archipelago. „The Annals and Magazine of Natural History”. Eight series. 3, s. 441, 1909. (ang.).
- ↑ G.S. Miller. Descriptions of six new mammals from the Malay Archipelago. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 24, s. 26, 1911. (ang.).
- ↑ Lyon 1911 ↓, s. 99.
- ↑ Lyon 1911 ↓, s. 100.
- ↑ H.C. Robinson & C.B. Kloss. On six new mammals from the Malay Peninsula and adjacent islands. „Journal of the Federated Malay States Museums”. 4 (2), s. 169, 1911. (ang.).
- ↑ a b Miller 1913 ↓, s. 9.
- ↑ a b Miller 1913 ↓, s. 10.
- ↑ Miller 1913 ↓, s. 12.
- ↑ a b Miller 1913 ↓, s. 13.
- ↑ H.C. Robinson. A collection of mammals and birds from Pulau Panjang or Pulau Mapor, Rhio-Lingga archipelago. „Journal of the Federated Malay States Museums”. 7, s. 66, 1916. (ang.).
- ↑ H.J.V. Sody. Naamlijst van de zoogdieren van Java (met korte beschrijvingen van twee nieuwe subspecies). „Natuurkundig Tijdschrift voor Nederlandsch-Indië”. 89, s. 163, 1929. (niderl.).
- ↑ Chasen i Kloss 1931 ↓, s. 77.
- ↑ Chasen i Kloss 1931 ↓, s. 78.
- ↑ Chasen i Kloss 1931 ↓, s. 79.
- ↑ C.B. Kloss. A contribution to the zoology of Mangalum Island, North-west Borneo. „Bulletin of Raffles Museum”. 5, s. 88, 1931. (ang.).
- ↑ F.N. Chasen & C.B. Kloss. On a Collection of Mammals from the Lowlands and Islands of North Borneo. „Bulletin of the Raffles Museum”. 6, s. 35, 1931. (ang.).
- ↑ F.N. Chasen. On a collection of mammals from the Natuna Islands, South China Sea. „Bulletin of Raffles Museum”. 10, s. 20, 1935. (ang.).
- ↑ Chasen 1940 ↓, s. 155.
- ↑ Chasen 1940 ↓, s. 156.
- ↑ H.J.V. Sody. On the mammals of Enggano. „Treubia”. 17 (4), s. 395, 1940. (ang.).
- ↑ Sody 1941 ↓, s. 273.
- ↑ a b c Sody 1941 ↓, s. 274.
- ↑ Hill 1960 ↓, s. 75.
- ↑ Hill 1960 ↓, s. 76.
- ↑ Hill 1960 ↓, s. 77.
- ↑ Hill 1960 ↓, s. 79.
- ↑ G. Gathorne-Hardy. Mammals of Borneo. Field keys and an annotated checklist. „Journal of the Malayan Branch of the Royal Asiatic Society”. 36 (3), s. 119, 1965. DOI: 10.2307/41505685. (ang.).
- ↑ Schwarz i Schwarz 1967 ↓, s. 130.
- ↑ Schwarz i Schwarz 1967 ↓, s. 132.
- ↑ H.-S. Yong. Rat from Pulau Tenggol, Trengganu. „Malayan Nature Journal”. 24, s. 89, 1971. (ang.).
- ↑ a b c d K. Aplin , Rattus tiomanicus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2021-3 [dostęp 2022-02-05] (ang.).
- ↑ Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 280. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ a b c d D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Rattus tiomanicus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2022-02-04].
- ↑ a b c d e f C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 782. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
- ↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 601, 1904. (ang.).
- ↑ a b Ch. Denys, P. Taylor & K. Aplin. Opisy gatunków Muridae: Ch. Denys, P. Taylor, C. Burgin, K. Aplin, P.-H. Fabre, R. Haslauer, J. Woinarski, B. Breed & J. Menzies: Family Muridae (True Mice and Rats, Gerbils and relatives). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 838. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).
- ↑ a b c Ch.M. Francis & P. Barrett: A Field Guide to the Mammals of South-East Asia. New Holland Publishers, 2008, s. 351. ISBN 978-1-84537-735-9. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- G.S. Miller. Mammals collected by Dr. W.L. Abbott on islands in the North China Sea. „Proceedings of the Washington Academy of Sciences”. 2, s. 203–246, 1900. (ang.).
- M.W. Lyon. Mammals collected by Dr. W.L. Abbott on Borneo and some of the small adjacent islands. „Proceedings of the United States National Museum”. 40 (1809), s. 53–146, 1911. (ang.).
- G.S. Miller. Fifty-one new Malayan mammals. „Smithsonian miscellaneous collections”. 61 (21), s. 1–30, 1913. (ang.).
- F.N. Chasen & C.B. Kloss. On "rattus" rats of the coasts and islands of Malacca Straits. „Bulletin of Raffles Museum”. 5, s. 76–79, 1931. (ang.).
- F.N. Chasen. A handlist of Malaysian mammals. A systematic list of the mammals of the Malay Peninsula, Sumatra, Borneo and Java, including the adjacent small islands. „Bulletin of Raffles Museum”. 15, s. 1–209, 1940. (ang.).
- H.J.V. Sody. On a collection of rats from the Indo-Malayan and Indo-Australian regions (with descriptions of 43 new genera, species and subspecies). „Treubia”. 18 (2), s. 255–325, 1941. (ang.).
- J.E. Hill. The Robinson Collection of Malaysian mammals. „Bulletin of the Raffles Museum”. 29, s. 1–112, 1960. (ang.).
- E. Schwarz & H.K. Schwarz. A monograph of the Rattus rattus group. „Anales de la Escuela Nacional de las Ciencias Biológicas”. 14, s. 79–178, 1967. (ang.).