Teofil Izdebski – Wikipedia, wolna encyklopedia
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 3 maja 1854 |
Przyczyna śmierci | gruźlica |
Zawód, zajęcie | żołnierz, działacz emigracyjny, zecer |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/Theophile_Izdebski_Macpela_Cemetery.jpg/220px-Theophile_Izdebski_Macpela_Cemetery.jpg)
Teofil Izdebski (ur. 1804 w Warszawie lub w Kielcach, lub w Półkoniach w pow. sandomierskim, zm. 3 maja 1854 na wyspie Jersey[1]) – żołnierz, powstaniec listopadowy, działacz emigracyjny.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Kariera wojskowa i powstanie listopadowe
[edytuj | edytuj kod]W 1824 roku wstąpił do 4 Pułku Strzelców Konnych, w którym służył w stopniu wachmistrza. Był słuchaczem Szkoły Podchorążych Jazdy[1].
W Noc Listopadową opowiedział się po stronie w.ks. Konstantego. 10 grudnia 1830 awansował do stopnia podporucznika. W powstaniu brał udział w wyprawie gen. Józefa Dwernickiego na Wołyń, bił się pod Boremlem (18–19 kwietnia 1831)[1]. W dniu 27 kwietnia, w obliczu upadku powstania na Wołyniu, przekroczył wraz z korpusem Dwernickiego granicę austriacką, po czym został internowany.
Uciekł w Żywcu w trakcie przemarszu kolumny do Czech. Drogą przez Morawy przedostał się do Europy Zachodniej[1].
Na emigracji
[edytuj | edytuj kod]W lutym 1832 dotarł do Francji; początkowo należał do zakładu emigracji w Besançon[1], gdzie złożył podpis pod zbiorowym Adresem tułaczów polskich we Francii do izby niższej Wielkiej Brytanii i Irlandii (29 maja 1832)[2], następnie został skierowany do Bergerac (marzec 1833) i Dax (1 maja 1833). W Dax podpisał akt potępiający politykę ks. Adama Jerzego Czartoryskiego[1].
5 grudnia 1835 wyjechał do Bajonny, gdzie pracował jako krawiec. Prawdopodobnie w roku 1837 przeniósł się do Londynu – tam przystąpił do Zjednoczenia Emigracji Polskiej[1]. Następnie osiadł dożywotnio w Saint Helier na wyspie Jersey, gdzie w dniu 11 sierpnia 1844 uznał przywództwo księcia Adama. W marcu 1848 został członkiem Towarzystwa Demokratycznego Polskiego. Współpracował, jako zecer, z drukarnią Zenona Świętosławskiego w Saint Helier. Zmagał się z ciężką chorobą (gruźlicą[3]), jednak zdołał tuż przed śmiercią przygotować do druku słynną kompilację archiwów emigracyjnych – Lud Polski w emigracji[4].
Śmierć i pogrzeb
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Theophile_izdebski.jpg/220px-Theophile_izdebski.jpg)
Teofil Izdebski zmarł 3 maja 1854 na Jersey, przeżywszy 50 lat. Został pochowany na cmentarzu Macpela w miejscowości Sion. Mowę pogrzebową, w języku francuskim, wygłosił Zenon Świętosławski. W ceremonii prawdopodobnie uczestniczył również Victor Hugo[5].
W roku 1870, tuż obok grobu Teofila Izdebskiego, pochowano Harro Harringa – duńskiego poetę, rewolucjonistę, obrońcę sprawy polskiej w dobie zaborów.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g Robert Bielecki , Słownik biograficzny oficerów powstania listopadowego, t. II, Warszawa 1996, s. 177 .
- ↑ Zdanie sprawy z czynności Komitetu Narodowego Polskiego od maja do końca września 1832, 1832 [dostęp 2020-04-19] (pol.).
- ↑ Peter Brock , Z dziejów Wielkiej Emigracji w Anglii, 1958, s. 86 .
- ↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2020-04-19] .
- ↑ The Channel Islands and The Great War [online], www.greatwarci.net [dostęp 2020-04-19] .