Wilec – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() Wilec purpurowy | |||||
Systematyka[1][2] | |||||
Domena | |||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | |||||
Podkrólestwo | |||||
Nadgromada | |||||
Gromada | |||||
Podgromada | |||||
Nadklasa | |||||
Klasa | |||||
Nadrząd | |||||
Rząd | |||||
Rodzina | |||||
Rodzaj | wilec | ||||
Nazwa systematyczna | |||||
Ipomoea L. Sp. Pl. 159. 1753 | |||||
Typ nomenklatoryczny | |||||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/Ipomoea_capillacea_Blanco2.315.png/220px-Ipomoea_capillacea_Blanco2.315.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e3/Ipomoea_setosa_MHNT.BOT.2021.17.17.jpg/220px-Ipomoea_setosa_MHNT.BOT.2021.17.17.jpg)
Wilec (Ipomoea L.) – rodzaj roślin zielnych (głównie pnączy) z rodziny powojowatych. Obejmuje ok. 650 gatunków. Występują one na różnych kontynentach, głównie jednak na obszarach gorących i ciepłych, przy czym 300 gatunków pochodzi z kontynentów amerykańskich. Do ważnych roślin użytkowych należy wilec ziemniaczany, batat (I. batatas). Jadalne pędy ma wilec wodny (I. aquatica). Liczne gatunki uprawiane są jako ozdobne (zwłaszcza wilec trójbarwny I. tricolor)[5]. W Polsce uprawiany jest zwłaszcza wilec purpurowy (I. purpurea)[6]. Rośliny z tego rodzaju bywają mylone z powojem i kielisznikiem.
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]- Pokrój
- Najczęściej pnącza o długości pędów do 15 m, rzadziej niewielkie drzewa do 5 m wysokości[5] i byliny o pędach wzniesionych, płożących lub pływających[7].
- Liście
- Skrętoległe[5], ogonkowe[7], całobrzegie, dłoniastodzielne lub pierzastodzielne[5].
- Kwiaty
- Duże lub małe, osadzone zazwyczaj pojedynczo w kątach liści, czasem w kwiatostanach wierzchotkowych lub groniastych kilku lub wielokwiatowych. Działki kielicha równe lub różnej wielkości, trwałe, powiększające się podczas owocowania. Płatki korony są lejkowato, dzwonkowato lub koliście zrośnięte, na brzegu koliste lub z niewielkimi 5 klapami, z wyraźnymi paskami biegnącymi wzdłuż środków płatków[7]. Korona ma barwę białą, niebieską, fioletową, czerwoną, pomarańczową, rzadko żółtą[5][7]. Pręcików jest 5, o nitkach często nierównej długości[7], przylegających do szyjki słupka[5]. Zalążnia górna, dwu- lub czterokomorowa, zawierającą po 1–2 zalążki w każdej z komór[5]. Słupek pojedynczy, nitkowaty, zwieńczony jest okazałym, główkowatym znamieniem[7][5].
- Owoce
- Kuliste lub jajowate torebki zawierające do czterech (rzadko do 6) nasion gładkich lub omszonych[7].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]Rodzaj z plemienia Ipomoeeae w podrodzinie Convolvuloideae. Dzieli się na trzy podrodzaje Eriospermum, Ipomoea i Quamoclit, te z kolei na liczne sekcje i serie[4].
- Wykaz gatunków
- Osobny artykuł:
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-14] (ang.).
- ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-05].
- ↑ a b Genus: Ipomoea L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2018-08-15].
- ↑ a b c d e f g h Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 219. ISBN 0-333-74890-5.
- ↑ Zbigniew Mirek i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 102, ISBN 978-83-62975-45-7 .
- ↑ a b c d e f g Ipomoea Linnaeus. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2018-08-15].