Wilhelm Busch – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 9 stycznia 1908 |
Narodowość | niemiecka |
Język | niemiecki |
Alma Mater | Akademia Sztuki w Monachium |
Dziedzina sztuki | literatura, satyra, rysunek, grafika |
Gatunek | humoreski, obrazkowe historyjki |
Muzeum artysty | Muzeum Wilhelma Buscha w Wiedensahl |
Ważne dzieła | |
Max und Moritz | |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d2/Wilhelm_Busch%2C_Portrait_by_Franz_von_Lenbach.jpg/220px-Wilhelm_Busch%2C_Portrait_by_Franz_von_Lenbach.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/MaxMoritz.jpg/220px-MaxMoritz.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5b/Max_und_Moritz_%28Busch%29_029.png/220px-Max_und_Moritz_%28Busch%29_029.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Max_und_Moritz_%28Busch%29_051.png/220px-Max_und_Moritz_%28Busch%29_051.png)
Wilhelm Busch (ur. 15 kwietnia 1832 w Wiedensahl koło Hanoweru, zm. 9 stycznia 1908 w Mechtshausen[1]) – niemiecki autor satyrycznych wierszowanych opowiadań kreskowych, uważany za praojca komiksu[2].
Życiorys i twórczość
[edytuj | edytuj kod]Wilhelm Busch do szkoły uczęszczał w rodzinnym mieście. W 1847 roku rozpoczął studia inżynierskie w Hanowerze, które przerwał w 1851 roku. Następnie studiował na akademiach sztuki w Düsseldorfie, Antwerpii i Monachium. Po ukończeniu studiów w 1859 roku tworzył obrazkowe humorystyczne teksty do Fliegende Blätter i Münchener Bilderbogen. W roku 1865 ukazała się historyjka Max und Moritz, która przyniosła mu dużą popularność. Do 1910 ukazało się w Niemczech ponad pół miliona kopii tego utworu[2].
Inne humorystyczne ilustrowane utwory Wilhelma Buscha: Der heilige Antonius von Padua, Die fromme Helene, Hans Huckebein, Dideldum!, Herr und Frau Knopp. Jego prace zostały przetłumaczone na wiele języków. W swoich satyrycznych tekstach pokazywał takie cechy ludzi lub grup społecznych jak podwójna moralność, pozorna pobożność, samozadowolenie[2]. Niektóre z jego dwuwierszy stały się skrzydlatymi słowami, np.: Vater werden ist nicht schwer, Vater sein dagegen sehr (Nie jest trudno zostać ojcem, ale trudno jest być ojcem) albo: Dieses war der erste Streich, doch der zweite folgt sogleich (To był pierwszy figiel, wkrótce będzie następny)[2][3].
Wilhelm Busch był też rysownikiem, malarzem, a również autorem poważniejszych utworów poetyckich i prozatorskich, jednak nie osiągnęły one popularności jego historyjek obrazkowych.
Dzieła
[edytuj | edytuj kod]- 1859 Die kleinen Honigdiebe [2]
- 1864 Bilderpossen
- 1865 Max und Moritz
- 1865 Die gestörte und wiedergefundene Nachtruhe oder: Der Floh [3]
- 1865 Der Virtuos [4]
- 1866 Schnaken und Schnurren
- 1867 Hans Huckebein der Unglücksrabe
- 1868 Schnaken und Schnurren, część II
- 1869 Schnurrdiburr oder die Bienen Braun
- 1870 Der heilige Antonius von Padua
- 1872 Schnaken und Schnurren, część III
- 1872 Die fromme Helene
- 1872 Bilder zur Jobsiade
- 1872 Pater Filuzius
- 1873 Der Geburtstag oder die Partikularisten
- 1874 Dideldum!
- 1874 Kritik des Herzens
- 1875 Abenteuer eines Junggesellen
- 1876 Herr und Frau Knopp
- 1877 Julchen
- 1878 Die Haarbeutel
- 1879 Fipps der Affe
- 1881 Stippstörchen für Äuglein und Öhrchen
- 1881 Der Fuchs. Die Drachen. – Zwei lustige Sachen
- 1882 Plisch und Plum
- 1883 Balduin Bählamm, der verhinderte Dichter
- 1884 Maler Klecksel
- 1891 Eduards Traum
- 1893 Von mir über mich
- 1895 Der Schmetterling
- 1904 Zu guter Letzt
- 1908 Hernach
- 1909 Schein und Sein
- 1910 Ut ôler Welt
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]Opracowania
[edytuj | edytuj kod]- Joseph Kraus: Wilhelm Busch. Hamburg: Rowohlt, 1970. ISBN 3-499-50163-5.
- Herbert Günther: Der Versteckspieler. Stuttgart: Union Verlag, 1991. ISBN 3-407-80894-1.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Strony Wilhelma Buscha
- Nagroda im. Wilhelma Buscha
- Strona internetowa muzeum Wilhelma Buscha
- Pater Filucius (Projekt Gutenberg)
- Wilhelm Busch w bazie danych Vinyl
- Dzieła Wilhelma Buscha w bibliotece Polona
- ISNI: 000000010877704X
- VIAF: 22139423
- ULAN: 500026717
- LCCN: n79133995
- GND: 118517880
- NDL: 00434946
- LIBRIS: vs68814d12gnvrv
- BnF: 118946334
- SUDOC: 027295907
- SBN: CFIV117518
- NLA: 35024197
- NKC: jn19990001242
- DBNL: busc002
- BNE: XX1005946
- NTA: 068475950
- BIBSYS: 90542714
- Open Library: OL67788A
- PLWABN: 9810571056205606
- NUKAT: n95213185
- J9U: 987007259260105171
- PTBNP: 46606
- CANTIC: a1087527x
- LNB: 000004845
- NSK: 000207417
- CONOR: 26541923
- BNC: 000363495
- ΕΒΕ: 125024
- BLBNB: 000623102
- KRNLK: KAC201951584
- LIH: LNB:V*386105;=BJ
- RISM: people/118924