Zamek w Pucku – Wikipedia, wolna encyklopedia
Pozostałości zamku | |
Państwo | |
---|---|
Miejscowość | |
Ukończenie budowy | koniec XIV lub początek XV w. |
Zniszczono | początek XIX wieku |
Pierwszy właściciel | |
Położenie na mapie Pucka ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa pomorskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu puckiego ![]() | |
![]() |
Zamek w Pucku – zamek krzyżacki, który zbudowany został w Pucku (obecnie województwo pomorskie) przez Krzyżaków w latach 90. XIV i na początku XV wieku. Zachowany w formie szczątkowych ruin.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Zamek budowano w latach 90. XIV wieku i na początku XV wieku[1]. Początkowo był to murowany dom mieszkalny lub wieża na rzucie wydłużonego prostokąta o wymiarach 22,5 × 10,5 m[1]. Budowla była przeznaczona na siedzibę urzędnika rybickiego podległego komturowi krzyżackiemu w Gdańsku[1]. Nie wiadomo ile budynek miał kondygnacji, ale mógł mieć trzy kondygnacje naziemne[1]. Był podpiwniczony, przyziemie pełniło funkcje gospodarcze mieszcząc najpewniej kuchnię w pomieszczeniu północnym. Na piętrze znajdowały się lokale użytkowe i reprezentacyjne oraz kaplica. Na strychu znajdował się magazyn[1]. Obiekt został zbudowany na piaszczystym wzniesieniu, w północno-zachodniej części miasta, u zbiegu obecnych ulic Zamkowej i Morskiej. Nie miał własnych fortyfikacji, lecz włączono go w system obronny miasta. Od Pucka oddzielała go fosa ze zwodzonym mostem. Fosa i wał ziemny były też od strony Zatoki Puckiej.
W 1454 zamek, wraz z Pomorzem Gdańskim, przeszedł we władanie królów polskich jako siedziba starostów niegrodowych. Starostowie z rodów Wejherów i Kostków rozbudowali zamek o nowy budynek mieszkalny, zbrojownię, stajnię, spichlerz i browar. Związane to było, między innymi, ze zlokalizowaniem w Pucku portu polskiej floty wojennej.
W czasie wojny ze Szwecją (1626-1629) w 1626 Puck wraz z zamkiem został zdobyty przez Szwedów. Po wojnie Władysław IV Waza zlecił rozbudowę i umocnienie miasta oraz zamku, ale rozbudowa, zaprojektowana w 1634 przez inżyniera Fryderyka Getkanta, nie została w pełni zrealizowana, ze względu na kłopoty finansowe.
W czasie potopu szwedzkiego (1655-1660) zamek był oblegany przez Szwedów w 1665, lecz obronił się dzięki pomocy wojsk gdańskich.
Po I rozbiorze Polski w 1772 roku miasto Puck zagarnęły Prusy. Niedługo później (na początku XIX wieku) zniszczony zamek rozebrano. Do dzisiaj zachowały się niektóre ściany piwnic.
Na terenie ruin dawnego zamku wzniesiono poświęcony w 1845 kościół ewangelicki św. Trójcy, który rozebrano w 1956. W okresie międzywojennym świątynia należała do parafii wchodzącej w skład superintendentury (diecezji) Wejherowo Ewangelickiego Kościoła Unijnego[2].
Wykopaliska archeologiczne
[edytuj | edytuj kod]W czasie prac archeologicznych odsłonięto pełny zarys fundamentów z częściowo zachowanymi gotyckimi piwnicami. Odnaleziono resztki bramy i przedbramia oraz młyn zamkowy. Na dziedzińcu odnaleziono resztki ceglanego pieca, prawdopodobnie z łaźni. Na podstawie badań dendrochronologicznych pali użytych do umocnienia skarpy stwierdzono, że zamek był rozbudowany w XVI wieku. Oprócz szczątków naczyń glinianych odnaleziono także groty strzał i bełtów, pociski muszkietowe, resztki kafli z pieców i małych szybek okiennych, oprawionych w ołów. Unikatem jest para ceremonialnych ostróg, prawdopodobnie należących do Karola Knutsona, króla szwedzkiego, który opuszczał zamek w pośpiechu.
Wykopaliska prowadzone są od 1991 przez Instytut Archeologii i Etnologii PAN oraz Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Obecnie władze miejskie Pucka zamierzają wyeksponować zachowane pozostałości zamku[3].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e Bogusz Wasik , Wieże mieszkalne w krzyżackiej architekturze zamkowej w Prusach, „Acta Universitatis Nicolai Copernici Archeologia”, 38, 2022, s. 239–264, DOI: 10.12775/AUNC_ARCH.2022.010, ISSN 2392-1234 [dostęp 2023-07-04] (pol.).
- ↑ Warto zobaczyć. miasto.puck.pl. [dostęp 2015-02-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-02-08)]. (pol.).
- ↑ W Pucku chcą odkopać krzyżacki zamek i średniowieczne łaźnie
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Martyna Milewska, Grażyna Zborowska, Jerzy Kruppé, Archeologia o zamku puckim, Warszawa 1998, ISBN 83-85463-73-9.