Zespół dworski w Michałowicach – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
![]() Karta pocztowa z 1905 roku | |
Państwo | |
---|---|
Miejscowość | |
Typ budynku | |
Architekt | |
Inwestor | Tadeusz i Maria Dąbrowscy |
Rozpoczęcie budowy | 1892 |
Ukończenie budowy | 1897 |
Pierwszy właściciel | Tadeusz i Maria Dąbrowscy |
Kolejni właściciele | |
Obecny właściciel | Jacek i Monika Lorenzowie |
Położenie na mapie gminy Michałowice ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa małopolskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu krakowskiego ![]() | |
![]() |
Zespół dworski w Michałowicach – zespół dworski znajdujący się w Michałowicach, w gminie Michałowice, w powiecie krakowskim.
W skład zespołu dworskiego wchodzi: dwór, spichlerz (ruina), stajnia oraz park.
Obiekt został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Krakowie.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Od XIII do XVIII wieku wieś należała do bożogrobców z Miechowa. W 1788 roku Hugo Kołłątaj na mocy przywileju króla Stanisława Augusta otrzymał wieś w wieczyste posiadanie w zamian za czynsz na rzecz Akademii Krakowskiej. Po jego śmierci majątek objął jego brat Jan Kołłątaj, a następnie jego córka Maria (Marianna) Krasicka[2].
W 1875 roku Tadeusz Dąbrowski (1829–1903) i jego żona Maria z Rostworowskich (1842–1927) kupili drewniany dwór wybudowany przez Kołłątajów od ówczesnego właściciela Konstantego Wielogłowskiego[3]. Mieszkali w nim do momentu ukończenia budowy nowego dworu (1897). Potem stary dworek rozebrano[4].
Następnym właścicielem majątku został syn Tadeusza i Marii – Tadeusz Dąbrowski junior (1873–1961). W 1914 roku Pierwsza Kompania Kadrowa, po obaleniu słupów granicznych między Austro-Węgrami i Rosją, została ugoszczona obiadem przez Tadeusza Dąbrowskiego[5]. W czasach współczesnych, na pamiątkę tego wydarzenia, co roku 6 sierpnia miłośnicy Kadrówki organizują marsz, a w ogrodach p. Lorenzów odbywa się spotkanie i poczęstunek[6]. W czasie I wojny światowej dwór służył jako lazaret dla wojska[7]. Po znacjonalizowaniu majątku w 1944 roku w obiektach działała Samopomoc Chłopska i Bank Spółdzielczy w Słomnikach. W 1979 roku dwór zniszczył pożar. Żadna instytucja nie poczuwała się do odbudowy[8]. W 1985 roku nowymi właścicielami została rodzina Lorenzów, która odbudowała obiekt[9].
Architektura
[edytuj | edytuj kod]Tadeusz i Maria Dąbrowscy w latach 1892–1897 wybudowali nowy dwór, według projektu Teodora Talowskiego. W projekcie można wyodrębnić korpus budynku, który powtarza formę dworu Kołłątaja – parterowy, nakryty dachem naczółkowym. Reszta to kompozycja brył, historycznych form i elementów architektonicznych złożonych w harmonijną całość. Średniowieczna wieloboczna wieża z otworami strzelniczymi, gotyckie wieloboczne prezbiterium kaplicy, renesansowa trójarkadowa loggia, manierystyczny szczyt ujęty wolutowymi, zakręconymi ponad miarą spływami tworzą tę samą znaną z krakowskich realizacji sugestię budynku rozbudowywanego i przekształcanego z biegiem stuleci[10]. Budynek murowany z kamienia i cegły, nietynkowany, w rzucie litery L.
Park
[edytuj | edytuj kod]Otaczający zespół dworski park istniał już za życia Kołłątaja. Drzewostan jest reprezentowany przede wszystkim przez robinie akacjowe[11]. W parku znajduje się jeden z największych i najstarszych w Polsce okazów derenia właściwego w formie krzaczastej, który został wpisany na listę pomników przyrody[12]. Obecni właściciele ciągle modernizują park dokonując wielu nowych nasadzeń.
Nagrody
[edytuj | edytuj kod]W 2014 roku w ramach współpracy z Małopolskim Instytutem Kultury podczas XVI Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego Wielki wybuch 1914–1918 państwo Lorenzowie oprowadzali zwiedzających po dworze. Projekt Nowe życie dworu został nagrodzony w ramach Ogólnopolskiego Konkursu Generalnego Konserwatora Zabytków na projekt edukacyjny o dziedzictwie[13].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych woj. małopolskiego. [dostęp 2010-02-09].
- ↑ Piotr Libicki: Dwory i pałace wiejskie w Małopolsce i na Podkarpaciu. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o., 2012, s. 281. ISBN 978-837510-597-1.
- ↑ Kobylarczyk 2014 ↓, s. 104.
- ↑ zespół dworsko-parkowy [online] [dostęp 2023-09-02] .
- ↑ Kobylarczyk 2014 ↓, s. 111.
- ↑ Ramowy program. [dostęp 2014-05-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-05-23)].
- ↑ Zespół dworsko-parkowy w Michałowicach.
- ↑ Kobylarczyk 2014 ↓, s. 112.
- ↑ Michałowicki dwór, w którym nie straszy [online], Dziennik Polski, 22 października 2011 [dostęp 2023-09-02] (pol.).
- ↑ Co firma o nas wie [online], dworyipalace.com.pl [dostęp 2018-08-25] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-13] .
- ↑ Strona główna | Gmina Michałowice [online], michalowice.malopolska.pl [dostęp 2018-08-13] [zarchiwizowane z adresu 2013-05-03] (pol.).
- ↑ Prezentacja gminy Michałowice. [dostęp 2014-05-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-05-13)].
- ↑ Michałowice nagrodzone! [online] [dostęp 2023-09-02] (pol.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Katarzyna Kobylarczyk: WIELKI WYBUCH 1914–1918. Kraków: Małopolski Instytut Kultury, 2014, s. 142. ISBN 978-83-61406-57-0.