Zoe Karbonopsina – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
cesarzowa bizantyńska | |
Okres | od 906 |
---|---|
Jako żona | |
Dane biograficzne | |
Dynastia | macedońska |
Data śmierci | po 920 |
Mąż | |
Dzieci | Anna, Helena, Konstantyn VII Profirogeneta |
Zoe Karbonopsina (zm. po 920) – cesarzowa bizantyńska, czwarta żona Leona VI Filozofa od 906 roku. Znana również jako Karvounopsina o Carbonopsina „z oczami płonącymi jak żar” (z greckiego: Ζωὴ Καρβωνοψίνα)[1].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Wywodziła się z arystokracji wojskowej. Jej przodkiem był kronikarz Teofanes Wyznawca. Po śmierci trzeciej żony Leona VI Filozofa stała się jego konkubiną. Urodziła mu prawdopodobnie troje dzieci: Annę (ur. 903), Helenę (ur. 904) i Konstantyna VII Porfirogenetę. W 906 roku Leon VI podniósł Zoe do godności augusty i zawarł z nią małżeństwo[2]. Doprowadziło to do konfliktu z kościołem bizantyńskim. Tetragamia, czyli czwarte małżeństwo nie zostało uznane przez kościół bizantyński. W konsekwencji sporu patriarcha Mikołaj Mistyk utracił stanowisko (907). Ważność małżeństwa natomiast uznało papiestwo. Zaistniała sytuacja doprowadziła również do schizmy w Kościele prawosławnym zwanej „schizmą tetragamii” albo „schizmą czterech wesel”[1]. Następca Leona VI, jego brat Aleksander zesłał Zoe do klasztoru (912). Po śmierci Aleksandra Zoe w 913 roku wróciła do władzy jako regentka w imieniu swojego syna Konstantyna. Jej głównym współpracownikiem był Leon Fokas. Klęski poniesione w walce z Bułgarami (917, 918) oraz niekorzystne porozumienie z Arabami podważyły jej pozycję polityczną. Do władzy doszedł Roman I Lekapen. Zoe została zmuszona do udania się do klasztoru, gdzie wkrótce zmarła[3].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b ZOE KARBONOPSINA (880-920) [online], romanoimpero.com [dostęp 2022-01-04] .
- ↑ Georg Ostrogorski, Dzieje Bizancjum, przekład pod redakcją Haliny Evert-Kappesowej, wyd. 3, Warszawa: PWN 2008, s. 267-268.
- ↑ Maciej Salamon, Zoe Karbonopsina [w:] Encyklopedia kultury bizantyńskiej, red. Oktawiusz Jurewicz, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2002, s. 500-501.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Maciej Salamon, Zoe Karbonopsina [w:] Encyklopedia kultury bizantyńskiej, red. Oktawiusz Jurewicz, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2002, s. 500-501.
- Mirosław Jerzy Leszka, Zoe o oczach czarnych jak węgiel: czwarta żona Leona VI Filozofa [w:] Kobiety i władza w czasach dawnych, pod red. Bożeny Czwojdrak i Agaty A. Kluczek, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego 2015, s. 95-112.