Leyden papyrus X - Vikipedi
Leyden papirüs X (P. Leyden X), MS 3. yüzyılın sonlarında[1] veya belki de MS 250 civarında Yunanca yazılmış ve sahibiyle birlikte gömülmüş[2] ve bugün Hollanda'da Leiden Üniversitesi'nde korunan bir papirüs kodeksidir.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4d/Egitto_ellenistico%2C_papiro_con_testo_magico_in_greco_%28papiro_X_di_leida%29%2C_da_tebe%2C_200-300_ac_ca.jpg/220px-Egitto_ellenistico%2C_papiro_con_testo_magico_in_greco_%28papiro_X_di_leida%29%2C_da_tebe%2C_200-300_ac_ca.jpg)
Menşei
[değiştir | kaynağı değiştir]Leiden papirüsü, Mısır'daki Thebes'te, muhtemelen aynı yazar tarafından yazılmış olan Stockholm Papirüsüyle birlikte keşfedildi.[3] ve birçok Yunan büyülü papirüsü, 19. yüzyılın başlarında kendisine Jean d'Anastasia adını veren ve İskenderiye'de İsveç konsolos yardımcılığı görevinde bulunan bir maceracı tarafından keşfedildi. 1828'de Hollanda hükûmetine Leiden Üniversitesi Kütüphanesine yerleştirilen ve alfabetik olarak A'dan Z'ye etiketlenen bir dizi papirüs sattı.
Papirüs ilk olarak 1885'te Conrad Leemans tarafından yayınlandı ve Latinceye çevrildi (Papyri graeci musei antiquarii publici Lugduni Batavi). Papirüs A'dan U'ya, Eski Mısır hukukuyla ilgili konularla ilgilidir. Papyri V, W ve X simya ile ilgilenir.
Bunlarla birlikte ilgili Stockholm papirüsü bulundu ve Anastasy bunu 1832'de İsveç'e bağışladı. İlk olarak 1913'te Otto Lagercrantz tarafından yayınlandı (Papyrus Graecus Holmiensis). Leiden papirüsü X metalurji ile ilgilenirken, Stockholm papirüsü değerli taşlar, inciler ve tekstil boyama ile ilgilenir.[4]
Papirüs V
[değiştir | kaynağı değiştir]Papirüs V, misy (oksitlenmiş pirit cevherleri, bakır ve demir sülfatların bir karışımı), yeşil vitriol, meşe elması, sakız ve 7 parfüm ve 7 çiçekten oluşan bir maddeden yapılmış mistik bir mürekkep tarifi içerir. Altını çimento kraliyetiyle arındırmak için bir tarifi var. "Yılan kanı", "sıçan kuyruğu" ve "aslan menisi" gibi kod adları içeren, kutsal yazıcılar tarafından icat edilmiş 37 gizli bitki adının bir listesini verir. Bu terminolojinin izleri, Almanca "Löwenzahn" (karahindiba: aslan dişi) ve kurt sütü gibi botanik adlarda varlığını sürdürmektedir; ayrıca ejderhanın kanında, muhtemelen hala eski çağlardaki aynı reçineyi ifade ediyor. Bu takma adlardan bazıları Dioscorides tarafından verilmiştir, ancak farklı anlamlarla verilmiştir.[5]
Papirüs W
[değiştir | kaynağı değiştir]Papirüs W, büyülü çağrılar ve Judaeo-Gnostik içerik içerir. 7 parfüm şu şekilde verilir: Satürn'e adanmış styrax, Jüpiter'e malabathrum, Mars'a costus, Güneş'e sığla, Venüs'e nard, Hermes'e cassia, Ay'a mür . 7 çiçek şunlardır: nar, mercanköşk, zambak, nilüfer, düğün çiçeği, nergis, beyaz menekşe .[5]
Papirüs X
[değiştir | kaynağı değiştir]Papirüs 10 yapraktan oluşur, 30 x 34 cm boyutunda, uzunlamasına katlanmış ve 16'sı yazı olmak üzere 20 sayfadır. Her sayfada 28-47 satır vardır. Metin, değerli metalleri çıkarmak veya bu tür metalleri veya değerli taşları ve mor boyayı taklit etmek için yüz on bir tarif içerir. Ayrıca tekstil üretimi, altın ve gümüş mürekkep yapımı ile ilgili ayrıntıları da içerir. Tarifler ayrıntılı değildir ve muhtemelen sürece zaten aşina olanlar için bir hafıza yardımı görevi görmüştür. Sunum tamamen pratiktir ve olağan simyasal veya felsefi unsurları içermez. Son on bir tarif, Pedanius Dioscorides'in Materia Medica'sından kısa alıntılardır. Esas olarak belirli minerallerin tanımlarıdır.
Leiden papirüsü X, Dioscorides'ten sonraki yazarlar tarafından getirilmiş olabilecek sahte eklemeler olmaksızın alıntı yapar. Örneğin, Kurt Sprengel'in De materia medica baskısı cıvanın cam, kurşun, kalay ve gümüş kaplarda saklandığını yazar. Camın cıvadan etkilenmediği doğru olsa da, adı geçen tüm metaller saldırıya uğrar ve Zosimus buna özellikle dikkat eder. Leiden papirüs X'teki Dioscorides özü, cıva depolamak için yalnızca camı önerir.[5]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ E.R.Caley, The Leyden Paprus X: An English Translation with Brief Notes, p.1149 20 Ağustos 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: "These two papyri have, however, upon the basis of unquestioned philological and paleographic evidence, been ascertained to have been written at about the end of the third century A.D. so that they are by far the earliest original historical evidence that we have in our possession concerning the nature and the extent of ancient chemical knowledge."
- ^ Georgia Lynette Irby-Massie, Paul Turquand Keyser, Greek science of the Hellenistic era: a sourcebook, p.251 17 Mart 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ Stanton J. Linden, The alchemy reader: from Hermes Trismegistus to Isaac Newton, p.46 17 Mart 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
- ^ Edmund Lippmann (1919), Entstehung und Ausbreitung der Alchemie, Springer, ss. 1-10
- ^ a b c Marcellin Berthelot (1889), Introduction à l'étude de la chimie des anciens et du moyen âge, Steinheil, ss. 3-28, 23 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi, erişim tarihi: 17 Mart 2023
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- Robert Halleux: Papirüs de Leyden, papirüs de Stockholm, fragmanlar de recettes . Texte établi et traduction. Les Belles Lettres, Paris 1981 (= Les alchimistes grecs, 1),2-251-00003-8 .
- Conrad Leemans: Papyri graeci Musei antika yayınları Lugduni-Batavi, cilt. 2, Leiden 1885, s. 199 f.
- Earle Radcliffe Caley: Leyden papirüsü X: kısa notlar içeren bir İngilizce çevirisi . İçinde: Journal of Chemical Education Cilt. 3, No. 10 (Ekim 1926), s. 1149-1166.
- Leslie Bernard Hunt: En Eski Metalurji El Kitabı: Dördüncü Yüzyıl Kuyumcu Tarifleri . İçinde: Altın Bülten 9 (1976), S. 24-31
- C. Raub: Nesneler altınla nasıl kaplanır - Pliny, Leyden Papyrus X, Mappae Clavicula ve Theophilus modern bir kimyagerin gözünden görülüyor. İçinde: Christiane Eluère (Hrsg.), Outils et ateliers d'orfèvres des temps ancien, Société des Amis du Musée des Antiquités Nationales et du Château de Saint-Germain-en-Laye, Saint-Germain-en-Laye 1993 (= Antiquités nationales mémoire, 2), S .101-110
- Arie Wallert: Simya ve ortaçağ sanat teknolojisi. İçinde: Zweder R. von Martels (Hrsg.), Simya Yeniden Ziyaret Edildi: Groningen Üniversitesi'nde Uluslararası Simya Tarihi Konferansı Tutanakları 17–19 Nisan 1989, Brill, Leiden [ua] 1990 (= Collection de travaux de l'Académie Internationale d'Histoire des Sciences, 33 ),90-04-09287-0, S.154-161
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- William B.Jensen, Leyden ve Stockholm Papyri 6 Aralık 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.