Muhu — Vikipediya
Muhu adası | |
---|---|
est. Muhu | |
![]() | |
Ümumi məlumatlar | |
Sahəsi | 198 km² |
Hündür nöqtəsi | 24 m |
Əhalisi | 1.697 nəfər (2010-cu il) |
Yerləşməsi | |
58°36′00″ şm. e. 23°15′00″ ş. u. | |
Ölkə | ![]() |
Akvatoriya | |
| |
![]() |
Muhu (həmcinin Moon, Muhumaa; est. Muhu) — Estoniyanın sahəsinə görə Saaremaa və Hiyumaa adasından sonra sahəsinə görə üçüncü böyük adası. Adanın ümumi sahəsi 204 km² təşkil edir[1][2]. Muhu Moonzund arxipelaqının tərkibinə daxil olan, Baltik dənizində yerləşən ada.
Coğrafiyası
[redaktə | mənbəni redaktə et]Yaxınlığında yerləşən digər adalar kimi torpaq örtüyü olduqca kasıbdır. Belə ki, qum və çınqıldan təşkil olunmuşdur. Burada Tozağacı meşəsi və sahil xətdində isə qamışlıq yayılmışdır. Ən hündür nöqtəsi 24 metrdir.
Tarixi
[redaktə | mənbəni redaktə et]Adanın dəniz dibindən qalxıb səthə çıxması 8000 min il öncəyə aiddir. Hal-hazırda belə proses davam edir[3]. Adaya ilk insanlar 2500 il öncə gəlmişlər[3].
1227-ci ildə orden üzvləri adaya hücum etmişlər. Döyük 7 gün davam etmişdir[3]. Xaçlıların adaya hücumu Livon ordeninin hərəkatı cərcivəsində baş vermişdir. Bunun nəticəsində Estoniya tamamən xristianlaşdırılmışdır[3].
1629—1721-ci illər ərzində ada İsveçlilərin tabeliyində olmuşdur.
1721-ci ildə imzalanmış Niştad sülh müqaviləsinə görə Şimal müharibəsi sona çatır. Ada və digər Rusiya imperiyasının tərkibinə keçir. Ərazi Liflyand quberniyası Ezel qəzası ərazisinə daxil edilir[4]). XIX əsrdə ada əhalisini 70 % provaslavlığı qəbul edir. Bu isə adı digər ərazilərdən seçilməsinə səbəb olur[3].
Birinci Dünya müharibəsi dönəmində adada Rusiya dəniz və quru qoşunları batreyaları yerləşdirilir. Ancaq matros arasında inqilab əhval-ruhiyyəsi və komandanlıqda yaranan boşluqlar səbəbindən almanlar adanı asanlıqla ələ keçirə bilmişlər.
Bundan sonra isə Müvəqqəti hökumət 30 mart 1917 ildə Estlyandiya muxtariyyatı haqqında anlaşma ilə Liflyand quberniyası Estlyandiya quverinasına birləmdirilir. 24 fevral 1918-ci ildə müstəqil Estoniya Respublikası qurulur.
Əhali və iqtisadiyyat
[redaktə | mənbəni redaktə et]Ada əhalisinin sayı 1697 nəfərdir (2010). Əsas təsərrüfat sahəsi Balıqçılıq[1] və dəniz məhsullarının emalı, əkinçilik və maldarlıqdır.
Adanın məşhur şəxsləri
[redaktə | mənbəni redaktə et]- Karl Vilhelm Freydlix (1803—1872), eston yazıçısı.
- Yohan Smuul (1922—1971), eston yazıçısı
Şəkillər
[redaktə | mənbəni redaktə et]- Şimali Muhu 26 iyul 2007 il.
- M.Katarin kilsəsi.
- Muhu qalası.
- Muxunun mərkəsində yerləşən qala.
- Muxu muzeyi
- Köhnə kənd evi
- Köhnə kənd
- Qaya
İstinadlar
[redaktə | mənbəni redaktə et]- ↑ 1 2 Yandex.ru[ölü keçid]
- ↑ «Muhu.» Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2012.
- ↑ 1 2 3 4 5 "History of Muhu Island" (ingilis). Koguva-home.ee. 2013-04-17 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-04-13.
- ↑ Моон // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.