Świecznik rozgałęziony – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
Systematyka | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Typ | |
Klasa | |
Rząd | |
Rodzina | |
Rodzaj | |
Gatunek | świecznik rozgałęziony |
Nazwa systematyczna | |
Artomyces pyxidatus (Pers.) Jülich Biblthca Mycol. 85: 399 (1982) |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fb/2009-07-04_Artomyces_pyxidatus_49419_crop.jpg/240px-2009-07-04_Artomyces_pyxidatus_49419_crop.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/16/2014-05-31_Artomyces_pyxidatus_%28Pers.%29_J%C3%BClich_423890.jpg/240px-2014-05-31_Artomyces_pyxidatus_%28Pers.%29_J%C3%BClich_423890.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/eb/Ramaria_stricta_%2C_probably_%2845467089954%29.jpg/240px-Ramaria_stricta_%2C_probably_%2845467089954%29.jpg)
Świecznik rozgałęziony (Artomyces pyxidatus (Pers.) Jülich) – gatunek grzybów należący do rodziny szyszkogłówkowatych (Auriscalpiaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
[edytuj | edytuj kod]Pozycja w klasyfikacji: Auriscalpiaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1794 r. Christian Hendrik Persoon, nadając mu nazwę Clavaria pyxidata. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1982 r. Walter Jülich, przenosząc go do rodzaju Artomyces[1].
Niektóre synonimy naukowe[2]:
- Clavaria coronata Schwein. 1832
- Clavaria pyxidata Pers.1794
- Clavicorona coronata (Schwein.) Doty, 1947
- Clavicorona pyxidata (Pers.) Doty, 1947
- Merisma pyxidatum (Pers.) Spreng. 1827
Nazwę zwyczajową podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1985 roku[3]. W Checklist of Polish Larger Basidiomycetes, Władysław Wojewoda umieścił nazwę świecznica rozgałęziona dla nazwy systematycznej Clavicorona pyxidata. W opisie znajduje się również adnotacja: „świecznik rozgałęziony (Gumińska & Wojewoda 1985, for Artomyces pyxidatus)”[4]. Obecnie gatunek ten zaliczany jest do rodzaju Artomyces, dlatego wg Index Fungorum, nazwą spójną z nazwą systematyczną jest świecznik rozgałęziony.
W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był także jako goździeniec kieliszkowaty, goździeniec kubkowaty, świecznica rozgałęziona[4] i koroniec rozgałęziony[5].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Krzaczkowaty, o wysokości 2–4, wyjątkowo do 8 cm. Krzaczek wyrasta z jednego grubego pnia, który ku górze wielokrotnie rozgałęzia się na coraz cieńsze gałązki (jak w kandelabrze). czym Ostatnie rozgałęzienie jest miseczkowato rozszerzone, a z brzegów miseczki wyrasta kilka drobnych wyrostków. Gałązki są wzniesione do góry i dość gęste, tak że krzaczek jest zwarty. Barwa od bladocielistej przez bladożółtą do ochrowożółtej[6]. W Ameryce Północnej owocnik osiąga rozmiary: 4–13 cm wysokości i 2–10 cm szerokości[7].
Elastyczny, o barwie od białawej do jasnożółtej. Potarty lub uszkodzony brązowieje[6]. Smak łagodny lub lekko pieprzny, zapach niewyraźny, czasami przypomina pieczone ziemniaki[7].
- Cechy mikroskopowe
Wysyp zarodników biały. Zarodniki eliptyczne z maleńką kropelką i bardzo drobno brodawkowane, o rozmiarach 4–5 × 2–2,5 μm. Cystydy o rozmiarach 50 × 9 μm i różnych kształtach, czasami ledwo tylko wystające[7].
Występowanie i siedlisko
[edytuj | edytuj kod]Występuje w Ameryce Północnej, w Azji i w Europie[7]. W Polsce gatunek dość rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – narażony na wyginięcie[8]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Anglii, Szwecji, Niemczech[4].
Nadrzewny grzyb saprotroficzny. Rośnie w lasach, na butwiejących pniach i pniakach drzew liściastych (na brzozie omszonej, topoli osice i innych), ale także na iglastych (na sośnie zwyczajnej[4], na świerku). Owocniki wytwarza od czerwca do października[4].
Znaczenie
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Index Fungorum. [dostęp 2014-01-22]. (ang.).
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2014-02-22] (ang.).
- ↑ Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 196, ISBN 83-09-00714-0 .
- ↑ a b c d e Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 113, ISBN 83-89648-09-1 .
- ↑ Projektowany Turnicki Park Narodowy [online] [dostęp 2018-12-16] [zarchiwizowane z adresu 2018-12-17] .
- ↑ a b c Atlas grzybów. świecznica rozgałęziona – Clavicorona pyxidata. [dostęp 2014-02-22].
- ↑ a b c d MushroomExpert. [dostęp 2024-07-22]. (ang.).
- ↑ Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.