Adrian Willaert – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Pochodzenie | |
Data i miejsce śmierci | 7 grudnia 1562 |
Gatunki | |
Zawód |
Adrian Willaert (ur. ok. 1490 w Rumbeke k. Roeselare, zm. 7 grudnia 1562 w Wenecji) – kompozytor flamandzki epoki renesansu; pierwszy przedstawiciel szkoły weneckiej. Należy do III generacji kompozytorów franko-flamandzkich, generacji Nicolasa Gomberta (1500–1556) i Jacoba Clemensa non Papy (1510–1555). Przez większość życia związany z Włochami.
Urodził się najprawdopodobniej w Rumbeke, które od 1977 jest częścią Roeselare. Świadczy o tym wzmianka we współczesnym mu Flandricarum rerum, że urodził się w okolicach Roeselare; cała jego rodzina mieszkała w Rumbeke; Alvise Willaert, który mieszkał z nim przez pewien czas w Wenecji, po jego śmierci zamieszkał w Roeselare; zarówno Brugia, jak i Roeselare nie pojawiają się jako miejsce zamieszkania kogoś z rodziny Willaertów[1]. W źródłach pojawia się również jako jego przypuszczalne miejsce urodzenia Brugia[2].
Uczył się w Paryżu u Jeana Moutona i Josquina des Prés, został członkiem kapeli paryskiej na dworze francuskim.
W 1515 roku wstąpił na służbę do kardynała Hippolita d’Este (brata księcia Ferrary – Alfonsa I d’Este; u księcia Alfonsa I również przez krótki czas na służbie). Dwór w Ferrarze gościł w tym okresie najsławniejszych muzyków Europy. Razem z kardynałem podróżował Willaert między innymi po Węgrzech.
W 1527 roku został maestro di cappella w Wenecji w bazylice św. Marka.
Nazywany „nowym Pitagorasem” przez Gioseffo Zarlino (1517–1590, znany też jako Zarlinus Clodiensis, teoretyk muzyki i kompozytor włoski, również maestro di cappella w bazylice św. Marka w Wenecji, tyle że w latach 1565–1590, uczeń A. Willaerta od 1541 roku). Większość znanych dzisiaj informacji o Willaercie pochodzi właśnie od G. Zarlino.
Do uczniów Willaerta należeli również: Cypriano de Rore, Andrea Gabrieli i Nicola Vicentino.
A. Willaert jest uważany za pierwszego kompozytora weneckiego, który używał techniki cori spezzati (wielochórowej)
Cechy charakterystyczne twórczości
[edytuj | edytuj kod]- technika cori spezzati, czyli t. wielochórowa (słabo słyszalna u A. Willaerta (chóry występują naprzemiennie), ale jest używana)
- technika koncertująca (w innym znaczeniu niż dziś powszechnie używana), czyli: stosowanie kontrastów fakturalnych, rytmicznych, melodycznych i innych w ramach jednej kompozycji)
- style: francuski, włoski, niderlandzki
Twórczość
[edytuj | edytuj kod]- 170 motetów – do tekstów religijnych (antyfon, hymnów, ewangelii) i świeckich (Dulces egzurie – lament Dydony z Eneidy Wergilego; motet O soci neque enim z tekstem Wergilego; Inclite sforziadum – tekst okazjonalny, poświęcony rodzinie Sforziadów), wczesne motety komponował w kontrapunkcie niderlandzkim (bardziej skomplikowanym)
- 9 mszy – większość typu parodia
- muzyczne opracowanie psalmów – zbiór Psalmi Spezzati (współautor: Jachet z Mantui), 1550 rok, w technice polichóralnej (cori spezzati), w technice nota contra notam, w kontrapunkcie niderlandzkim
- hymny
- magnifikaty
- madrygały
- villanelle
- chanson
- ricercary
- oraz zbiory:
- Musica Nova – zbiór utworów religijnych (33 motety) i świeckich (25 madrygałów)[3] , w tech. cori spezzati. Takie połączenie jest nie spotykane w całym XVI wieku.
- Psalmi Spezzati – opracowania psalmów (strofy psalmów wykonywane naprzemiennie przez chóry, czyli tech. cori spezzati; materiał nachodzi na siebie)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Biografie (deel I): Afkomst en Opleiding. Adriaen Willaert foundation vzw. [dostęp 2019-12-20]. (niderl.).
- ↑ Marc Vignal: Dictionnaire de la musique. Paryż: Larousse, 2001, s. 1060. ISBN 2-03-511354-7.
- ↑ Chodkowski ↓.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Encyklopedia muzyki. Andrzej Chodkowski (red.). Warszawa: PWN, 1995, s. 957–958. ISBN 83-01-11390-1. (pol.).
- The New Grove Dictionary of Music and Musicians, vol. W. Oxford University Press, 2004. ISBN 978-0-19-517067-2. (ang.).
- Gustave Reese, Music in the Renaissance, New York 1954, 1959
- Instytut Muzykologii Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego
- Mała encyklopedia muzyki, Stefan Śledziński (red. naczelny), PWN, Warszawa 1981, ISBN 83-01-00958-6
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Adrian Willaert – twórczość tego autora dostępna w bibliotece cyfrowej International Music Score Library Project
- ISNI: 0000000120921059
- VIAF: 14959955
- LCCN: n81140117
- GND: 118771957
- NDL: 01071239
- LIBRIS: 53hklg5p5fxv19t
- BnF: 13901166k
- SUDOC: 068998856
- SBN: CFIV037883
- NKC: xx0022103
- DBNL: will193
- BNE: XX1188749
- NTA: 071717315
- CiNii: DA06780412
- Open Library: OL4691182A
- PLWABN: 9810690626205606
- NUKAT: n01042258
- J9U: 987007270085305171
- CANTIC: a10450300
- CONOR: 36129379