Różanecznik – Wikipedia, wolna encyklopedia
Różanecznik katawbijski | |
Systematyka[1][2] | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Podkrólestwo | |
Nadgromada | |
Gromada | |
Podgromada | |
Nadklasa | |
Klasa | |
Nadrząd | |
Rząd | |
Rodzina | |
Rodzaj | różanecznik |
Nazwa systematyczna | |
Rhododendron L. Sp. Pl. 392. 1753 | |
Typ nomenklatoryczny | |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/Rhododendron_luteum_%28flower%29.jpg/220px-Rhododendron_luteum_%28flower%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Rhododendron_catawbiense.jpg/220px-Rhododendron_catawbiense.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Rhododendron_hirsutum_250708a.jpg/220px-Rhododendron_hirsutum_250708a.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Rhododendron_molle.jpg/220px-Rhododendron_molle.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Rhododendron_dilatatum1.jpg/220px-Rhododendron_dilatatum1.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/Rhododendron_williamsianum_%28flower%29.jpg/220px-Rhododendron_williamsianum_%28flower%29.jpg)
Różanecznik, azalia, rododendron (Rhododendron L.) – rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych (Ericaceae). Obejmuje ponad tysiąc gatunków[4]. W stanie naturalnym występują głównie w Azji, w mniejszej liczbie gatunków w obydwu Amerykach i w Europie. Rosną zwykle na obszarach górskich, na glebach próchnicznych i kwaśnych, często także na torfowiskach i na glebach oraz skałach wapiennych. Zasiedlają lasy, formacje krzewiaste i wrzosowiska. Nieliczne gatunki są epifitami. Kwiaty są u części gatunków wonne, u innych nie. Zapylane są przez owady, niektóre gatunki w Himalajach także przez ptaki[5].
Różanecznik jest jednym z częściej uprawianych i bardziej zróżnicowanych rodzajów krzewów ozdobnych w strefie umiarkowanej, zwłaszcza na obszarach o dużych opadach w sezonie wegetacyjnym. W obrębie podrodzajów łatwo się krzyżują, co pozwoliło wyhodować wiele tysięcy odmian uprawnych[5]. Te gatunki i odmiany, które mają zimozielone, skórzaste liście, nazywane są zwyczajowo rododendronami lub różanecznikami, natomiast te o miękkich, lekko owłosionych i zrzucanych na zimę lub półzimotrwałych liściach nazywa się azaliami. Te ostatnie z kolei można podzielić na gatunki o liściach w dużej mierze opadających zimą i o liściach zimozielonych. Mimo że azalie i różaneczniki zaliczane są do tego samego rodzaju Rhododendron – w praktyce ogrodniczej w dalszym ciągu używa się utartych od dawna tradycyjnych nazw.
Gatunki drzewiaste użytkowane są także jako źródło drewna[5].
Rozmieszczenie geograficzne
[edytuj | edytuj kod]Zasięg rodzaju obejmuje rozległe obszary w strefie umiarkowanej półkuli północnej. W Ameryce Północnej przedstawiciele rodzaju (których jest tam 25 gatunków) rosną w części północnej i środkowej kontynentu, na południu sięgając do Kalifornii, Teksasu i Florydy. Rodzaj najbardziej zróżnicowany jest tu w części wschodniej kontynentu[6][4]. W Europie rodzaj reprezentowany jest przez 7 gatunków[7], których brak tylko w południowych krańcach kontynentu oraz nie występują naturalnie na Wyspach Brytyjskich, Islandii[4]. W Azji przedstawiciele rodzaju występują na rozległych obszarach w jej północnej części, w rejonie Kaukazu i Azji Mniejszej, a przede wszystkim w południowo-wschodniej części kontynentu. W Chinach rośnie ok. 570[8]–650[7] gatunków, z czego 409 to endemity tego kraju. Centrum zróżnicowania rodzaju stanowią Himalaje[8]. Liczne gatunki rosną także na obszarach górskich pozostałej części Azji Południowo-Wschodniej, z kolejnym centrum zróżnicowania w górach Nowej Gwinei, gdzie 155 gatunków jest endemitami tej wyspy[7]. Najdalej na południe różaneczniki sięgają północno-wschodniej Australii, gdzie obecne są dwa gatunki[7][8].
W Polsce występują w stanie dzikim trzy gatunki. Najbardziej rozpowszechnionym z nich jest bagno zwyczajne R. tomentosum. Na pojedynczych stanowiskach uznanych za naturalne występują różanecznik żółty R. luteum[9] i różanecznik alpejski R. ferrugineum[10].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]- Pokrój
- Krzewy i drzewa (najwyższy R. arboreum osiąga do 50 m wysokości)[5], czasem rozrastające się za pomocą rozłogów, z pędami prosto wzniesionymi, czasem płożącymi i wydającymi wzniesione odgałęzienia (jak u bagna zwyczajnego R. tomentosum). Pędy bywają w różnym stopniu owłosione (także z gęstym, splątanym kutnerem), pokryte podzielonymi łuskami lub nagie[6][8]. Uprawiane odmiany różaneczników i azalii to krzewy o różnych rozmiarach; od bardzo małych, które uprawia się w doniczce, do ok. 4-5 metrowych krzewów. Różaneczniki mają cały czas zwarty pokrój, azalie z początku mają luźniejszy pokrój, z czasem jednak zagęszczają się. Są to rośliny długowieczne, niektórzy hodują je już kilkadziesiąt lat. U azalii już w lipcu zaczynają się na gałązkach wytwarzać pączki na nowy rok.
- Liście
- Skrętoległe, często skupione w końcowych odcinkach pędów[5]. Liście są pojedyncze, ogonkowe i całobrzegie (czasem orzęsione na brzegu)[5][6]. U różaneczników liście są często skórzaste i zimozielone. Azalie mają liście zwykle mniejsze, cieńsze, przebarwiające się jesienią i opadające przed zimą.
- Kwiaty
- Zazwyczaj zebrane w szczytowe baldachogrona lub skrócone grona, zwykle kwiatów jest od 3 do 35 w kwiatostanie (wyjątkiem z 1–2 kwiatami wyrastającymi kątowo a nie szczytowo jest R. albiflorum). Szypułki kwiatowe rozpostarte do wzniesionych[6]. Kwiaty są obupłciowe, słabo grzbieciste do promienistych (w przypadku R. columbianum, R. groenlandicum, R. tomentosum)[6]. Działek kielicha jest zwykle 5, rzadziej nieco więcej – do 9. Zwykle są u dołu nieco zrośnięte, czasem bywają silnie zredukowane, zawsze są trwałe[6][8]. Płatki korony w takiej liczbie jak działki są płasko rozpostarte do lejkowato stulonych, odpadające po przekwitnieniu[6][8]. U różnych gatunków i odmian różaneczników cała gama kolorów kwiatów – od białego do fioletowego, poprzez różne odcienie żółci, pomarańczu i czerwieni[5]. Pręcików jest 5 do 10, rzadko więcej, osadzonych u nasady płatków, o nitkach nagich lub owłosionych, nitkowatych lub równowąskich[8], o zróżnicowanej długości u różnych gatunków (u części schowane wewnątrz kwiatu, u innych wystające) i często różnej długości w jednym kwiecie. Pylniki bez pazurkowatych przydatków, otwierają się szczytowymi porami[6]. Pyłek często sklejony jest we włókienkowate pasma[5]. Zalążnia jest górna, powstaje ze zrośniętych 5 owocolistków[5] (rzadko większej ich liczby). Szyjka słupka wyrasta z płytkiego wgłębienia na szczycie zalążni, jest prosta lub nieco wygięta, zakończona główkowatym znamieniem[6], czasem dyskowatym, karbowanym lub łatkowato podzielonym[8].
- Owoce
- Suche, jajowate do walcowatych torebki, pękające przegrodowo, zwykle od nasady, rzadziej od góry (u R. columbianum, R. groenlandicum, R. tomentosum). Nasiona zwykle liczne, drobne, spłaszczone i oskrzydlone[6][8].
Uprawa
[edytuj | edytuj kod]- Azalie dobrze znoszą nawet silne mrozy. Różaneczniki również, ale pod warunkiem, że nie braknie im w podłożu wody. Gdy bowiem w zimie zamarznie gleba, nie mają możliwości jej pobierania. Aby nie uschły w zimie, należy jesienią dobrze nawodnić podłoże wokół nich, by nasyciły się wodą przed zimą. Azalie natomiast źle tolerują silne wiatry. Powinny rosnąć w zasłoniętym miejscu, najlepiej nasłonecznionym lub półcienistym[11].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/29/Rododendron_Nova_Zembla.jpg/220px-Rododendron_Nova_Zembla.jpg)
- Sadzi się je tylko wraz z bryłą korzeniową. Wymagają ziemi próchnicznej i kwaśnej (pH 4 – 5). Ziemię taką można otrzymać poprzez dodanie do dobrej ziemi ogrodniczej kwaśnego torfu, zmielonej kory lub przegniłego igliwia. Azalie należy sadzić w miejscu słonecznym, najlepiej grupami. Doskonale prezentują się na tle iglaków. Rododendrony powinny rosnąć w miejscu zacienionym, ale w nasłonecznionym też będą rosnąć dobrze, pod warunkiem zapewnienia im stałego nawodnienia. W ogóle azalie i różaneczniki wymagają przez cały rok wilgotnego podłoża, źle tolerują suszę. W utrzymaniu wilgoci pomaga ściółkowanie korą podłoża wokół nich. W razie potrzeby trzeba je podlewać. Łatwo można przesadzać nawet duże różaneczniki (oczywiście wraz z bryłą korzeniową), gdyż mają zwartą, niedużą bryłę korzeniową.
- Należy systematycznie nawozić od maja do lipca, ale niedużymi dawkami nawozów, gdyż są wrażliwe na zasolenie gleby, lub stosować nawozy o przedłużonym działaniu. Koniecznie należy stosować nawozy kwaśne (siarczan amonu, siarczan potasu), a najlepiej specjalne mieszanki nawozów do rododendronów. Kwasowość otrzymanego podłoża nie powinna przekraczać pH 4,5 – 5.[11] Nie należy wapnować. Aby rośliny obficie kwitły na następny rok, należy po przekwitnięciu wyłamywać kwiatostany, gdyż stają się nieładne, a ponadto wyczerpują nadmiernie roślinę. Ani azalie, ani rododendrony nie wymagają żadnego cięcia. Należy tylko usuwać uschnięte liście i obumarłe pędy. W konieczności można lekko przyciąć różanecznik wówczas gdy istnieje potrzeba uregulowania kształtu (dotyczy to starych osobników)
Choroby i szkodniki
[edytuj | edytuj kod]- Plamistość liści różanecznika. Na liściach powstają duże, nieregularne brązowe plamy. Chorobę zwalcza się opryskiwaniem fungicydami.
- Fytoftoroza różanecznika – choroba spowodowana przez lęgniowce rozprzestrzeniające się w glebie i atakujące korzenie. Liście brązowieją i łódeczkowato zwijają się. Choroba rozprzestrzenia się na całą roślinę doprowadzając do jej obumarcia. Jest nieuleczalna. Porażoną roślinę należy wykopać i spalić.
- Zaraza wierzchołków pędów różanecznika spowodowana przez grzyba Phytophthora ramorum. Najpierw zaczynają brunatnieć wierzchołki pędów, potem choroba rozszerza się w dół. Powoduje opadanie liści i obumieranie rośliny. Zwalczanie polega na wycinaniu porażonych liści i pędów, a następnie opryskiwaniu całej rośliny odpowiednimi preparatami grzybobójczymi.
- Zgorzel kwiatów różanecznika wywołana przez grzyba Ovulinia azaleae. Na kwiatach pojawiają się przezroczyste i kleiste plamy, a w ich obrębie czarne punkciki (sklerocja). W przypadku pojawienia się tej choroby należy w następnym roku wiosną różaneczniki profilaktycznie opryskiwać fungicydami
- Mączniak prawdziwy azalii – na liściu powstaje biały nalot spowodowany przez grzyby. Jedną z cech charakterystycznych jest również nierozwijanie się, bądź zniekształcenie kwiatostanów. Zwalczanie polega na opryskaniu rośliny odpowiednimi fungicydami
- Zamieranie pąków różanecznika. Pąki brązowieją i zamierają. Choroba nie przenosi się na liście. Porażone pąki należy usuwać, a sekator i ranę dezynfekować
- Kibitnik azaliaczek (Catotilia azaleella) – szkodnik wygryzający liście z dolnej strony, lub powodujący ich minowanie. Zwalcza się go łatwo środkami owadobójczymi.
- Mączlik różanecznikowy – liście są lepkie i żółkną. Przyczyną jest owad, którego larwy żerując na dolnej powierzchni liścia wydzielają lepką spadź. Zwalcza się je poprzez dwukrotne opryskiwanie preparatem Talstar z dodatkiem preparatu Provado lub Applaud.
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]Azalea L., Hymenanthes Blume, Rhodora L. Vireya Blume
- Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)
Należy do plemienia Rhodoreae, podrodziny Ericoideae, rodziny wrzosowatych Ericaceae, która wraz z siostrzaną rodziną Cyrillaceae należą do rzędu wrzosowców, grupy astrowych (asterids) w obrębie dwuliściennych właściwych (eudicots)[2].
- Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Ericanae Takht., rząd wrzosowce (Ericales Dumort.), podrząd Ericineae Burnett, rodzina wrzosowate (Ericaceae Juss.), podrodzina Rhodordendroideae (Juss.) Sweet, plemię Rhododendreae (Juss.) Colla, podplemię Rhododendrinae Benth., rodzaj różanecznik (Rhododendron L.)[13].
- Wybrane gatunki
- różanecznik alpejski (Rhododendron ferrugineum L.)
- różanecznik dahurski (Rhododendron dauricum L.)
- różanecznik drzewiasty (Rhododendron arboreum Sm.)
- różanecznik gęsty, r. himalajski (Rhododendron impeditum Balf. f. & W. W. Sm.)
- różanecznik indyjski (Rhododendron indicum var simsi (L.) Sweet)
- różanecznik jakuszimański (Rhododendron degronianum var. yakushimanum (Nakai) Kitam.)
- różanecznik japoński, azalia japońska (Rhododendron japonicum (A. Gray) J.V. Suringar)
- różanecznik katawbijski (Rhododendron catawbiense Michx.)
- różanecznik kaukaski (Rhododendron caucasicum Pall.)
- różanecznik kosmaty (Rhododendron hirsutum L.)
- różanecznik krótkoowocowy (Rhododendron brachycarpum D. Don ex G. Don)
- różanecznik krzywozalążniowy (Rhododendron campylogynum Franch)
- różanecznik nagietkowy, azalia nagietkowa (Rhododendron calendulaceum (Michx.) Torr.)
- różanecznik olbrzymi (Rhododendron maximum L.)
- różanecznik ostrokończysty (Rhododendron mucronulatum Turcz.)
- różanecznik ostrolistny (Rhododendron mucronatum (Blume) G. Don)
- różanecznik Purdoma (Rhododendron purdomii Rehder & E. H. Wilson)
- różanecznik rozesłany (Rhododendron forrestii subsp. forrestii, syn. Rh. repens Balf. f. & Forrest)
- różanecznik Schlippenbacha (Rhododendron schlippenbachii Maxim.)
- różanecznik Smirnowa (Rhododendron smirnowii Trautv.)
- różanecznik Warda (Rhododendron wardii W. W. Sm.)
- różanecznik wczesny (Rhododendron × praecox hort.)
- różanecznik Williamsa (Rhododendron williamsianum Rehder & E. H. Wilson)
- różanecznik żółty, azalia pontyjska (Rhododendron luteum Sweet, syn. R. flavum G. Don)
- azalie wielkokwiatowe
- ‘Doloroso’ – kwiaty intensywnie ciemnoczerwone. Wys. 100 cm, średnica 120 cm.
- ‘Fireball’ – intensywnie pomarańczowoczerwone kwiaty, silnie rozwarte. Wys. 100 cm. Odmiana bardzo znana
- ‘Gibraltar’ – odmiana o pomarańczowych kwiatach.
- ‘Golden Sunset’ – kwiaty żółte z ciemnożółtą plamką, szeroko rozwarte. Pokrój luźny, rozłożysty, wys. 150 cm.
- ‘Homebush’ – ciemnoróżowe, półpełne kwiaty. Pokrój zwarty, wysokość do 150 cm.
- ‘Irene Koster’ – łososiowe, pięknie pachnące kwiaty.
- ‘Kilian’ – pełne, sztywne kwiaty, jasnoróżowe. Młode liście brązowozielone, wys. 130 cm.
- ‘Parkfeuer’ – kwiaty czerwone, wewnątrz pomarańczowe i lekko pachnące. Rośnie bardzo szybko (200 cm wys. po 10 latach). Odmiana bardzo rozpowszechniona.
- ‘Persil’ – kwiaty białe z żółtą plamką. Pokrój luźny, wys. 150 cm.
- azalie karłowate – niskie krzewy, kwitnące bardzo obficie. Niestety bardziej wrażliwe na mróz od innych odmian
- ‘Diamant Rosa’ – drobne, jasnoróżowe i bardzo liczne kwiaty. Wewnątrz czerwone. Wys. 30Cm, średnica 70 cm
- ‘Kermesina’ – rubinoworóżowe kwiaty z czerwonym odcieniem. Wys. 80 cm, szerokość 100 cm.
- ‘Satchiko’ – kwiaty jaskrawopomarańczowe. Wys. 70 cm, zwarty pokrój.
- ‘Melina’ – kwiaty purpuroworóżowe, w środku czerwone. Zwarty pokrój, odmiana często uprawiana.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Azalia_wielkokwiatowa.jpg/220px-Azalia_wielkokwiatowa.jpg)
- różaneczniki wielkokwiatowe
- ‘America’ – kwiaty rubinowoczerwone. Szybkorosnąca odmiana – wys. 400 cm.
- ‘Calsap’ – białe kwiaty z liliowym odcieniem, w środku duża rubinowa plamka. Wys. 130 cm
- ‘Catawbiense Boursault’ – ciemnoróżowe kwiaty, wzrost silny, osiągają wys. 200 cm.
- ‘Cuningham’s White’ – białe kwiaty
- ‘Daniela’ – kwiaty łososioworóżowe, białe w środku. Krzew gęsty
- ‘Dominik’ – różowe kwiaty z ciemnym oczkiem
- ‘Duke of York’ – karminoworóżowe kwiaty z brązowymi plamkami, lekko pachnące. Wys. 250 cm.
- ‘Erato’ – karminowe kwiaty
- ‘Eskimo’ – czystobiałe kwiaty
- ‘Flautando’ – łososiowe kwiaty
- ‘Francesca’ – czerwone kwiaty. Wzrost do 200 cm.
- ‘Germania’ – duże liście, ciemnoróżowe kwiaty, wrażliwy na mróz
- ‘Goldcrone’ odmiana żółtokwitnąca
- ‘Haaga’ – odmiana fińskiej hodowli, wysoka wytrzymałość na mróz, kwiaty różowe
- ‘Hachmann’s Charmant’ – różowe kwiaty z białym środkiem.
- ‘Helsinki University’ – najbardziej wytrzymały z rododendronów, odporność do -39 stopni Celsjusza, kwiaty różowe
- ‘Libretto’ – fioletowe kwiaty
- ‘Mars’ – kwiaty ciemnoczerwone
- ‘Nova Zembla’ – kwiaty rubinowoczerwone z ciemniejszą plamką na górnym płatku, wys. 250 cm
- ‘Peter Alan’ – fioletowe kwiaty z ciemnym oczkiem
- ‘Polarnacht’ – Dość popularna odmiana, kwiaty fioletowe
- ‘Purple Splendour’ – najciemniejszy z rododendronów, ciemnofioletowe kwiaty
- ‘Torero’ – kwiatostany czerwone
- różaneczniki jakuszimańskie
- ‘Daniela’ – często spotykana odmiana o czerwonoróżowych kwiatach i dość silnym wzroście.
- ‘Edelweiss’ – niska odmiana osiągająca do 80cm wysokości.
- ‘Fantastica’ – kwiaty łososioworóżowe, białe w środku, rąbek korony ciemnoczerwony. Krzew gęsty, wys. 90 cm.
- ‘Ken Janeck’ – pokrój rozłożysty, 70 cm wysokości. Odmiana zmieniająca kolor kwiatostanów.
- ‘Koichiro Wada’ – wykazuje cechy najbardziej zbliżone do gatunku rodzicielskiego.
- ‘Lumina’ – kwiaty rubinoworóżowe. Pokrój zwarty, szeroki. Wys. 90 cm, szerokość 150 cm.
- ‘Nicoletta’ – kwiaty jasnoróżowe z czerwonobordową plamką na górnym płatku. Wys. 50 cm.
- ‘Percy Wiseman’ – odmiana dwubarwna zmieniając kolor w różnym stadium kwitnienia.
- różaneczniki drobnokwiatowe
- ‘Blue Tit’ – jest mieszańcem dwóch gatunków różaneczników. Gęsty krzew do 1, 2 m wysokości. Kwiaty jasnoniebieskie.
- ‘Mezitt’ – nieduże, ciemnoróżowe kwiaty. Kwitnie bardzo obficie. Osiąga wysokość do 1 m średnicę 1,2 m.
- ‘Shamrock’ – nieduże żółte kwiaty
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ a b Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-03-13] (ang.).
- ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-25].
- ↑ a b c Rhododendron L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-10-15].
- ↑ a b c d e f g h i Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Volume I. Trees and shrubs. London: MacMillan, 2002, s. 190-191. ISBN 0-333-73003-8.
- ↑ a b c d e f g h i j Walter S. Judd, Kathleen A. Kron: Rhododendron Linnaeus. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2021-10-15].
- ↑ a b c d David J. Mabberley , Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 792-793, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
- ↑ a b c d e f g h i Fang Mingyuan, Fang Ruizheng, He Mingyou, Hu Linzhen, Yang Hanbi, David F. Chamberlain: Rhododendron Linnaeus. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2021-10-15].
- ↑ Adam Zając , Maria Zając , Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 50542006 .
- ↑ Tomasz Suchan, Marek Malicki, Michał Ronikier. Relict populations and Central European glacial refugia: The case of Rhododendron ferrugineum (Ericaceae). „Journal of Biogeography”. 46, 2, s. 392-404, 2019. DOI: 10.1111/jbi.13512.
- ↑ a b Azalie – najpiękniejsze krzewy późnej wiosny. Dziennik Polski, 22 kwietnia 2009. [dostęp 2009-04-22]. (pol.).
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2009-03-08].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Rhododendron. The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-25]. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Mieczysław Czekalski: Różaneczniki. Warszawa: PWRiL, 1983. 83-09-00758-2.
- Maciej Mynett, Magdalena Tomżyńska: Krzewy i drzewa ozdobne. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 1999. 83-7073-188-0.
- Praca zbiorowa: Katalog roślin II. Warszawa: Agencja Promocji Zieleni, Związek Szkółkarzy Polskich, 2003. ISBN 83-912272-3-5.
- Andreas Bartels: Różaneczniki i Azalie. Weltbild Media, 2009. 978-83-7404-258-0142-7.
- Piotr Muras: Różaneczniki i Azalie. Wydawnictwo Działkowiec, 2005.
- EoL: 39881308
- Flora of China: 128386
- Flora of North America: 128386
- GBIF: 2883026
- identyfikator iNaturalist: 49487
- IPNI: 14859-1
- ITIS: 23700
- NCBI: 4346
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:327085-2
- Tela Botanica: 84886
- identyfikator Tropicos: 40024927
- USDA PLANTS: RHODO
- identyfikator taksonu Fossilworks: 157353
- CoL: 63QC9