Charles Batteux – Wikipedia, wolna encyklopedia
Charles Batteux (ur. 6 maja 1713 w Vouziers w Ardenach, zm. 14 lipca 1780 w Paryżu) – francuski filozof, znany zwłaszcza jako autor pism z zakresu estetyki, twórca pojęcia sztuki piękne.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/Les_beaux-arts_reduits_1.png/220px-Les_beaux-arts_reduits_1.png)
Po studiach teologicznych w Reims wyjechał w 1739 roku do Paryża, następnie uczył w kolegiach w Lisieux i Nawarze, by w końcu uzyskać stanowisko nauczyciela filozofii w College de France. W 1746 opublikował traktat Les Beaux-Arts réduits a un meme principe, w którym wprowadził pojęcie sztuki piękne.
Według Batteux dziełem sztuki jest każdy przedmiot wykonany przez człowieka dla zaspokojenia jakichś jego potrzeb. Podział sztuk jest trzystopniowy: pierwszy poziom stanowią sztuki mechaniczne, które służą wytwarzaniu narzędzi i przedmiotów codziennego użytku. Drugi poziom odpowiada sztuce użytkowej (według obecnej terminologii) – wytwarzamy przedmioty użyteczne, a jednocześnie piękne. Poziom trzeci to właściwe sztuki piękne, które zajmują się wytwarzaniem przedmiotów wyłącznie dla zaspokojenia potrzeb duchowych.
Dzieło sztuki pięknej powstaje przez odpowiednie zestawienie i zagęszczenie występujących w przyrodzie elementów piękna – dźwięków, obrazów, kształtów. Tworzenie takich dzieł jest przyrodzoną potrzebą człowieka – tak, jak musimy zaspokajać potrzeby ciała, by istnieć jako istoty cielesne, musimy też zaspokajać potrzeby ducha, by istnieć jako istoty duchowe. Zestawiając ze sobą i zagęszczając występujące w naturze elementy piękna, artysta tworzy dzieła sztuki. Muzyk łączy w harmonię odgłosy świata natury, malarz łączy i zagęszcza elementy piękna przyrody.
Tym, co pozwala porządkować poszczególne doświadczenia i przypisywać je określonej idei jest smak estetyczny.
Idee Batteux spotkały się z szerokim odzewem wśród współczesnych mu teoretyków estetyki.
Reputację Batteux jako uczonego ugruntowały tłumaczenia Horacego (1750) i w roku 1754 został członkiem Akademii Napisów i Literatury, a w 1761 członkiem Akademii francuskiej. W roku 1765 wydał Cours de belles lettres, a w 1774 duży traktat Principes de la littérature. Swoje poglądy filozoficzne przedstawił w La morale d'Épicure tirée de ses propres écrits (1758), gdzie bronił poglądów Epikura i w Histoire des causes premieres (1769), która może być uznana za jedno z pierwszych dzieł z historii filozofii. Niezależność poglądów i krytyka nadużywania autorytetów doprowadziły do tego, że utracił stanowisko wykładowcy. Jego ostatnią i najszerzej zakrojoną pracą były wykłady dla uczniów szkół wojskowych Cours d'études a l'usage des éleves de l'école militaire w 45 tomach.
- ISNI: 0000000102463111
- VIAF: 7091
- ULAN: 500313989
- LCCN: n84804847
- GND: 118507141
- NDL: 00432528
- LIBRIS: wt79dzgf2hvjscw
- BnF: 118905556
- SUDOC: 026709287
- SBN: CFIV051745
- NLA: 36473810
- NKC: ola2002152183
- BNE: XX1351293
- NTA: 070255512
- BIBSYS: 90547869
- CiNii: DA00374962
- Open Library: OL921355A
- PLWABN: 9810551848805606
- NUKAT: n2011141978
- J9U: 987007258343505171
- PTBNP: 167623
- NSK: 000763091
- CONOR: 74376547
- ΕΒΕ: 70690
- BLBNB: 000473685
- LIH: LNB:kOk;=B1