Claude Auchinleck – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1904–1947 |
Siły zbrojne | |
Stanowiska | dowódca 8 Armii |
Główne wojny i bitwy | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7f/AuchinleckNepal.jpg/240px-AuchinleckNepal.jpg)
Claude John Eyre Auchinleck (ur. 21 czerwca 1884 w Aldershot, zm. 23 marca 1981 w Marrakeszu) – brytyjski generał, żołnierz obu wojen światowych, od 1946 r. marszałek polny, noszący pseudonim The Auk („Alka”).
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Wywodził się ze szkockiej rodziny osiadłej w Irlandii Północnej. Urodził się 21 czerwca 1884 r. w Aldershot, gdzie stacjonował pułk jego ojca, płk. Johna Auchinlecka[1]. Straciwszy ojca we wczesnym dzieciństwie, dorastał w trudnych warunkach, ale dzięki własnemu wysiłkowi i stypendiom udało mu się ukończyć Wellington College, a później prestiżową Royal Military Academy w Sandhurst[2].
Karierę wojskową rozpoczął w 1903 r. w Indiach w 62 Pułku Pendżabskim i z tym krajem wiązał się na większość lat swojej służby[1]. Podczas I wojny światowej z tym samym pułkiem trafił na pozaeuropejski front działań armii brytyjskiej: w Egipcie, Palestynie i Mezopotamii, gdzie toczył walki z Turkami, najpierw w obronie Kanału Sueskiego a później w Mezopotamii[1]. Awansowany do stopnia majora, podczas tej kampanii w 1917 otrzymał Order Wybitnej Służby. W okresie międzywojennym kontynuował swoją służbę w Indiach. W 1933 r. został dowódcą Brygady Peszawarskiej, na jej czele uczestniczył w tłumieniu lokalnych zamieszek. Pięć lat później, już w stopniu generała majora, brał udział w modernizowaniu armii brytyjskiej w Indiach[3]. Zaraz po wybuchu II wojny światowej objął dowództwo hinduskiej 3 Dywizji Piechoty, ale w styczniu 1940 r. otrzymał przeniesienie do Wielkiej Brytanii, gdzie przydzielono mu dowództwo IV Korpusu Armijnego[4]. W maju, tuż przed zakończeniem walk w Norwegii, już jako generał porucznik objął komendę nad całością sił alianckich w Norwegii[4]. Dwa miesiące później na krótko został dowódcą V Korpusu Armijnego, po czym na kilka miesięcy trafił do dowództwa południowego rejonu obrony Wielkiej Brytanii. W listopadzie 1940 r. mianowano go naczelnym dowódcą wojsk brytyjskich w Indiach. Pół roku później zastąpił gen. Archibalda Wavella na stanowisku głównodowodzącego sił brytyjskich na Bliskim Wschodzie. Ponieważ nie miał doświadczenia w dowodzeniu wojskami pancernymi, nie najlepiej sobie radził. Popełniał też błędy w dobieraniu oficerów, faworyzując tych, których znał z Indii. Pierwszym poważnym przedsięwzięciem nowego dowódcy wojsk brytyjskich w Egipcie i sąsiednich krajach była operacja Crusader, kolejna ofensywa przeciwko wojskom gen. Erwina Rommla, przeprowadzona w listopadzie 1941 r.[5] Gen. Auchinleck, przekonany o sukcesie operacji (w jej wyniku odblokowano twierdzę Tobruk po wielomiesięcznym oblężeniu) dał się zaskoczyć kontrofensywie gen. Rommla. Wojska brytyjskie zostały pokonane w bitwie pod Gazalą i zmuszone do odwrotu[6]. W jego wyniku utracono wszelkie zdobycze terytorialne ostatniej ofensywy, a także Tobruk, zdobyty przez Afrika Korps 21 czerwca 1942 r.[7] Zdemoralizowane przegraną wojska brytyjskie wycofały się na ostatnią linię obrony, zamykającą Rommlowi dostęp do Kanału Sueskiego i irackich pól naftowych. Pod El-Alamein udało się powstrzymać zmęczone, cierpiące na braki w zaopatrzeniu w paliwo i amunicję oddziały niemieckie[8]. Mimo przewagi liczebnej i materiałowej gen. Auchinleck nie zdołał jednak w serii kontrataków pokonać przeciwnika[8]. Chociaż obronił Egipt, został niedługo później odwołany ze stanowiska przez Winstona Churchilla (zastąpił go gen. Harold Alexander)[9]. Pomimo licznych porażek w czasie walk w Afryce, uznawany był przez niemieckie dowództwo za jednego z najlepszych brytyjskich dowódców w tym rejonie działań wojennych. Premier Wielkiej Brytanii zaproponował Auchinleckowi dowodzenie wojskami brytyjskimi w Persji i Iraku, ale ten odmówił[10]. Powrócił do Indii, gdzie aż do 1943 r. pozostawał bez przydziału, zanim ponownie objął dowództwo nad armią brytyjską w tym kraju, które pełnił do końca wojny. W czerwcu 1946 r. został awansowany na marszałka[11]. Rok później przeszedł na emeryturę i w 1948 r. powrócił do Wielkiej Brytanii[12]. Zmarł 23 marca 1981 r. w Marrakeszu[13].
Odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]Brytyjskie
- Order Wybitnej Służby (1917)
- Medal Wojenny Brytyjski
- Medal Zwycięstwa
- Oficer Orderu Imperium Brytyjskiego (order wojskowy, 1919)
- Krzyż Kawalerski Orderu Łaźni (1933)
- Kawaler Orderu Gwiazdy Indii (1935)
- Rycerz Wielki Komandor Orderu Imperium Indyjskiego (1940)
- Gwiazda Afryki
- Medal Wojny 1939–1945
- Krzyż Wielki Orderu Łaźni (1945)
Zagraniczne
- Krzyż Wojenny 1914–1918 z brązową palmą (Francja, 1918)
- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (rząd RP na uchodźstwie, 1942)
- Krzyż Wojenny Czechosłowacki 1939 (1944)
- Komandor Legii Zasługi (Stany Zjednoczone, 1945)
- Order Gwiazdy Nepalu (1945)
- Krzyż Wielki Orderu Świętego Olafa (Norwegia, 1948)
- Wielki Oficer Orderu Legii Honorowej (Francja)
- Krzyż Wojenny 1939–1945 z brązową palmą (Francja, 1949)
- Wielka Wstęga Specjalna Orderu Chmury i Sztandaru (Republika Chińska)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Tony Heathcote: The British Field Marshals 1736–1997. Barnsley: Pen & Sword, 1999, s. 29. (ang.).
- ↑ No. 27517. The London Gazette, 20.01.1903. s. 390. [dostęp 2020-02-21]. (ang.).
- ↑ Heathcote, op. cit., s. 30
- ↑ a b Richard Mead: Churchill's Lions: A biographical guide to the key British generals of World War II. Stroud: Spellmount, 2007, s. 52. (ang.).
- ↑ Adrian Stewart: The Early Battle of Eighth Army: crusader to the Alamein Line 1941–1942. Mechanicburg: Stackpole Books, 2010, s. 46. (ang.).
- ↑ Philip Warner: Auchinleck. The Lonely Soldier. London: Sphere Books, 1982, s. 181 & 182. (ang.).
- ↑ Ian Stanley Ord Playfair: The Mediterranean and Middle East, Volume III: British Fortunes reach their Lowest Ebb (September 1941 to September 1942). Uckfield: Naval & Military Press, 2004, s. 261–275, seria: History of the Second World War, United Kingdom Military Series. (ang.).
- ↑ a b Niall Barr: Pendulum Of War: Three Battles at El Alamein. London: Pimlico, 2005, s. 83–184. (ang.).
- ↑ Heathcote, s. 33
- ↑ No. 38177. The London Gazette (Supplement), 15.01.1948. s. 398–400. [dostęp 2020-02-21]. (ang.).
- ↑ No. 37586. The London Gazette (Supplement), 31.05.1946. s. 2617. [dostęp 2020-02-21]. (ang.).
- ↑ Warner, op. cit., s. 289
- ↑ Heathcote, s. 35
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Niall Barr: Pendulum Of War: Three Battles at El Alamein. London: Pimlico, 2005. (ang.).
- Tony Heathcote: The British Field Marshals 1736–1997. Barnsley: Pen & Sword, 1999. (ang.).
- Richard Mead: Churchill's Lions: A biographical guide to the key British generals of World War II. Stroud: Spellmount, 2007. (ang.).
- Ian Stanley Ord Playfair: The Mediterranean and Middle East, Volume III: British Fortunes reach their Lowest Ebb (September 1941 to September 1942). Uckfield: Naval & Military Press, 2004, seria: History of the Second World War, United Kingdom Military Series. (ang.).
- Adrian Stewart: The Early Battle of Eighth Army: crusader to the Alamein Line 1941–1942. Mechanicburg: Stackpole Books, 2010. (ang.).
- Philip Warner: Auchinleck. The Lonely Soldier. London: Sphere Books, 1982. (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- National Army Museum • Claude Auchinleck (ang.) [dostęp 2013-12-09]
- http://www.historylearningsite.co.uk/world-war-two/military-commanders-of-world-war-two/claude-auchinleck/ (ang.)
- http://ww2db.com/person_bio.php?person_id=6 (ang.)
- http://www.open.ac.uk/researchprojects/makingbritain/content/claude-auchinleck (ang.)