Jerzy Kossowski (pilot) – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() Zdjęcie portretowe z lat 30. XX wieku | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 12 grudnia 1892 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 6 sierpnia 1939 |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1913–1929 |
Siły zbrojne | |
Formacja | |
Jednostki | |
Stanowiska | dowódca pułku lotniczego |
Główne wojny i bitwy | |
Późniejsza praca | Departament lotnictwa Ministerstwa Spraw Wojskowych, główny oblatywacz PZL |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Jerzy Kossowski[a] (ur. 31 lipca?/12 sierpnia 1892 w Grodnie, zm. 6 sierpnia 1939 w Krakowie) – pułkownik pilot Wojska Polskiego.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Jerzy Kossowski urodził się 12 sierpnia 1892 w Grodnie, w rodzinie Włodzimierza i Olgi z Machajów. W 1910 zdał maturę w Korpusie Kadetów w Moskwie i podjął studia na Michajłowskiej Szkole Artylerii w Petersburgu[2]. 6 sierpnia 1913 po ukończeniu szkoły jako podporucznik skierowany został do służby w 5 Syberyjskiej Brygadzie Artylerii. 20 maja 1916 został obserwatorem w 17 oddziale lotniczym awansując na stopień kapitana. W tym samym czasie został skierowany na kurs pilotażu w Szkole Pilotów w Sewastopolu, który ukończył 3 maja 1917 otrzymując przydział do służby w 13 myśliwskim oddziale lotniczym[3].
W grudniu 1917 uciekł z Rosji ogarniętej rewolucją do USA[2]. 1 maja 1918 zgłosił się do komisji rekrutującej żołnierzy do armii polskiej tworzącej się we Francji[2]. Pod koniec maja 1918 znalazł się w Paryżu w Armii Hallera i przeszedł pozytywną weryfikację. Jako porucznik został przeszkolony na samolotach francuskich i skierowany do eskadry myśliwskiej[3].
W kwietniu 1919 znalazł się na ziemiach polskich, 1 czerwca 1919 awansowany do stopnia majora WP, z 39 eskadry Breguetów skierowany do 59 eskadry Breguetów. Uczestniczył w działaniach wojennych na terenie Galicji Wschodniej. 25 kwietnia 1920 został szefem lotnictwa 3 Armii, później przesunięto go na analogiczne stanowisko w 4 Armii[2]. 3 września 1920 odznaczony został Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari nr 3945. Odbył 126 lotów bojowych, spędzając w powietrzu 374 godziny. 17 września 1920 został skierowany na kurs dla wyższych dowódców w Warszawie. 1 lutego 1921 został dowódcą 5 dywizjonu myśliwskiego, we wrześniu przeniesiony na analogiczne stanowisko w 3 dywizjonie myśliwskim[2]. 8 czerwca 1921 został awansowany do stopnia podpułkownika. We wrześniu 1922 roku wziął udział w I Krajowym Locie Okrężnym, w klasyfikacji generalnej Konkursu zajął drugie miejsce[4]. 1 grudnia 1924 roku został mianowany pułkownikiem ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 roku i 5. lokatą w korpusie oficerów aeronautycznych[5]. Od maja 1925 do września 1927 był dowódcą 11 pułku myśliwskiego w Lidzie[2]. Znany był z tendencji do nadużywania alkoholu[6]. Po odwołaniu ze stanowiska pracował w Departamencie Lotnictwa Ministerstwa Spraw Wojskowych. W 1929 roku został przeniesiony w stan spoczynku[2].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/P%C5%82k_Jerzy_Kossowski_przed_samolotem_PZL_P-11_NAC_1-W-1833-1.jpg/220px-P%C5%82k_Jerzy_Kossowski_przed_samolotem_PZL_P-11_NAC_1-W-1833-1.jpg)
W 1930 został oblatywaczem w Państwowych Zakładach Lotniczych. Oblatał licencyjny całkowicie metalowy samolot myśliwski Wibault 70. Prezentował w Bukareszcie samolot PZL P.1. Na przełomie sierpnia i września 1932 brał udział w narodowych wyścigach lotniczych (National Air Races) w Cleveland w USA na prototypie samolotu PZL P.11. Mimo rozwinięcia największej prędkości, zawodów nie wygrał, gdyż z powodu nieporozumienia nadleciał na metę z niewłaściwego kierunku[7]. W lipcu 1931 wykonał skok ratowniczy na spadochronie podczas badań samolotu Lublin R.XIII. Wykonał też oblot PZL.16 zakończony wypadkiem (skrzyżowanie linek do napędu lotek).
W 1937 porzucił pracę w lotnictwie i osiadł w Bydgoszczy. Zmarł 6 sierpnia 1939 w szpitalu w Krakowie, gdzie był leczony po tym jak kilka dni wcześniej strzelił do siebie z broni palnej[8][9]. Powodem samobójczej śmierci było odrzucenie wniosku o powrót do czynnej służby wojskowej. Został pochowany na cmentarzu wojskowym w Krakowie (kwatera 6-płn-1)[10].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/Gr%C3%B3b_p%C5%82ka_Jerzego_Kossowskiego.jpg/220px-Gr%C3%B3b_p%C5%82ka_Jerzego_Kossowskiego.jpg)
Postać pułkownika Kossowskiego, jednego z najlepszych pilotów polskiego lotnictwa myśliwskiego, posłużyła jako pierwowzór postaci pułkownika Rossowskiego w książce Marcina Wrońskiego Skrzydlata trumna.
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari[11] nr 3945
- Krzyż Walecznych (czterokrotnie[12]: 1921, 1922)[13][14]
- Złoty Krzyż Zasługi (10 listopada 1928)[15]
- Polowa Odznaka Pilota nr 4 (11 listopada 1928)[16]
- Komandor Orderu Korony Rumunii (Rumunia)[12][17]
- Kawaler Orderu Legii Honorowej (Francja, zezwolenie Naczelnika Państwa w 1921)[18]
- Order Świętej Anny II klasy (Imperium Rosyjskie)
- Order Świętej Anny III klasy (Imperium Rosyjskie)
- Order Świętego Stanisława II klasy (Imperium Rosyjskie)
- Order Świętego Stanisława z Mieczami III klasy (Imperium Rosyjskie)
- Order Świętego Włodzimierza z Mieczami II klasy (Imperium Rosyjskie)
- Włoska Odznaka Pilota
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 535, 546.
- ↑ a b c d e f g Kolekcja VM ↓, s. 4.
- ↑ a b Adam Siwek: Zapomniany bohater. Pułkownik pilot Jerzy Kossowski (1892–1939) [online], Instytut Pamięci Narodowej [dostęp 2023-01-31] (pol.).
- ↑ Tadeusz Malinowski: Pierwsze zawody. „Skrzydlata Polska”. 45/1989, s. 7, 5 listopada 1989. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 131 z 17 grudnia 1924 roku, s. 731.
- ↑ Janusz Meissner „Wiatr w podeszwach”. Wspomnienia pilota (1971).
- ↑ Andrzej Glass, Tomasz Kopański, Tomasz Makowski: PZL P.11. Cz. I. Gdynia: AJ-Press, 1997, s. 12, seria: Monografie lotnicze. 36. ISBN 83-86208-63-5.
- ↑ Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa – Dziennik Bydgoski [online], www.kpbc.ukw.edu.pl [dostęp 2020-01-03] (pol.).
- ↑ Janusz Kędzierski, Z kabiny obserwatora. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1981, s. 209.
- ↑ Zapomniany bohater. Pułkownik pilot Jerzy Kossowski (1892–1939). Przystanek Historia. [dostęp 2021-08-28]. (pol.).
- ↑ Rocznik oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923, s. 927, 943. [dostęp 2015-06-18].
- ↑ a b Rocznik oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924, s. 848, 861. [dostęp 2015-06-18].
- ↑ Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1987 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 39, poz. 1831).
- ↑ Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 12, s. 371.
- ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 11 listopada 1928 roku, s. 435 „za loty bojowe nad nieprzyjacielem czasie wojny 1918–1920”.
- ↑ Janusz Kędzierski, Kossowski Jerzy, [w:] Polski Słownik Biograficzny, tom XIV/2, zeszyt 62, Polska Akademia Nauk, Wrocław – Warszawa – Kraków 1969, s. 315.
- ↑ Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1717 z 28 maja 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 29, poz. 1208).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Kossowski Jerzy. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari; sygn. I.482.18-1125 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-10-30].
- Janusz Kędzierski, Jerzy Kossowski (1892–1939), „Skrzydlata Polska” 1963 nr 30.
- Janusz Kędzierski, Kossowski Jerzy, [w:] Polski Słownik Biograficzny, tom XIV/2, zeszyt 62, Polska Akademia Nauk, Wrocław – Warszawa – Kraków 1969, s. 315.
- Bartosz Kruszyński, Kariery oficerów w II Rzeczypospolitej, Poznań 2011, ISBN 978-83-7510-671-8.
- Jerzy Jędrzejewski, Polscy piloci doświadczalni, Biblioteka Historyczna Instytutu Lotnictwa 2014.