Karol Grzesik (1890–1940) – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 30 maja 1890 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Poseł III kadencji Sejmu (II RP) | |
Okres | od 1930 |
Przynależność polityczna | |
Marszałek Sejmu Śląskiego | |
Okres | od 1935 |
Przynależność polityczna | |
Poprzednik | |
Następca | |
Prezydent Chorzowa | |
Okres | od 1936 |
Przynależność polityczna |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 30 maja 1890 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | maj 1940 |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1914–1940 |
Siły zbrojne | |
Jednostki | |
Główne wojny i bitwy | I wojna światowa |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Karol Grzesik, ps. „Hauke” (ur. 30 maja 1890 w Siedliskach, zm. w maju 1940 w Kijowie[1]) – polski polityk działający na Górnym Śląsku, poseł na Sejm RP II i III kadencji, marszałek Sejmu Śląskiego IV kadencji (1935–1939), prezydent Chorzowa. Kapitan rezerwy artylerii Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się jako syn Franciszka i Albiny z domu Kocur. Ukończył gimnazjum prywatne w Gliwicach w 1907, od 1908 uczył się w Gimnazjum św. Macieja we Wrocławiu. Zdał maturę w 1914 roku eksternistycznie w Schwedt. Odbył dwa semestry studiów teologicznych i dwa studiów prawa (1918) na uniwersytetach we Wrocławiu i Krakowie.
Podczas I wojny światowej w stopniu podporucznika służył w 54 pułku artylerii polowej w szeregach Armii Cesarstwa Niemieckiego. Wstąpił do Związku Młodzieży Polskiej „Zet” i od stycznia 1919 roku do Polskiej Organizacji Wojskowej, a po utworzeniu Dowództwa Głównego POW Górnego Śląska w lipcu 1919 roku został szefem referatu artylerii, potem instruktorem IV Okręgu Gliwickiego i komendantem III Okręgu (Prudnik, Racibórz, Koźle)[2].
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości wstąpił do Wojska Polskiego. Brał udział w I powstaniu śląskim (od września do października 1919 był więziony w Katowicach i Raciborzu) oraz w II powstaniu śląskim (jako komendant II sotni w Gliwicach w stopniu kapitana). Od grudnia 1920 adiutant i przedstawiciel Polski w Komendzie Głównej Policji Plebiscytowej (Abstimmungspolizei Oberschlesien) w Opolu. Od kwietnia do czerwca 1921 był szefem Głównego Inspektoratu Dowództwa Obrony Plebiscytowej i dowództwa Grupy Operacyjnej „Wschód” w III powstaniu śląskim. 2 czerwca 1921 ogłosił się naczelnym wodzem powstania, za co został aresztowany na rozkaz Wojciecha Korfantego i postawiony przed sądem polowym (potem sprawa została umorzona). Był współpracownikiem Związku Byłych Powstańców i Związku Powstańców Śląskich (był prezesem tej drugiej organizacji od 1923 do 1925). Został awansowany do stopnia kapitana artylerii ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919[3][4][5]. W 1923, 1924 był oficerem rezerwowym 6 pułku artylerii polowej w Krakowie[6][7]. W 1934 jako kapitan rezerwy był przydzielony do Oficerskiej Kadry Okręgowej nr V jako oficer po ukończeniu 40. roku życia i pozostawał wówczas w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Królewska Huta[8].
Od 1926 był naczelnikiem gminy Wielkie Hajduki. Od 1927 należał do Związku Naprawy Rzeczypospolitej, w 1928 współorganizował Narodowo-Chrześcijańskie Zjednoczenie Pracy (górnośląski odpowiednik BBWR). Pełnił mandat posła na Sejm RP II (1928-1930) i III (1930-1935) kadencji. W obu przypadkach był wybierany w okręgu nr 28 w Królewskiej Hucie (od 1934 Chorzów) z listy BBWR. Od 1935 do 1939 był marszałkiem Sejmu Śląskiego IV kadencji reprezentujący Narodowo-Chrześcijańskie Zjednoczenie Pracy. Od 1936 był prezydentem Chorzowa.
W 1930 organizator Generalnej Federacji Pracy i prezes jej wydziału na Górnym Śląsku, od 1937 przywódca Zjednoczonych Związków Zawodowych w Polsce, od 1938 jeden z dwóch wiceprezesów Zjednoczenia Polskich Związków Zawodowych. W 1936 był członkiem założycielem Towarzystwa Popierania Wyższych Studiów Nauk Społeczno-Gospodarczych[9]. Od 1937 do 1939 prezes górnośląskiego okręgu OZN. Członek rad nadzorczych wielu przedsiębiorstw, m.in. Wspólnoty Interesów Górniczo-Hutniczych.
Przed wybuchem II wojny światowej został umieszczony przez Niemców w Sonderfahndungsbuch Polen – specjalnej księdze gończej. Wyjechał do Lublina, następnie do Lwowa. Po agresji ZSRR na Polskę 17 września 1939 na terenach wschodnich II Rzeczypospolitej został aresztowany przez sowietów. W 1940 został zamordowany przez NKWD. Jego nazwisko figuruje na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej, opublikowanej w 1994 (został wymieniony na liście wywózkowej 56-3/76, oznaczony numerem 661)[10][11].
Karol Grzesik był kawalerem. Jego siostrzenicą jest śpiewaczka Krystyna Szostek-Radkowa[12].
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari nr 7558
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (28 grudnia 1936)[13]
- Krzyż Niepodległości z Mieczami (6 czerwca 1931)[14]
- Krzyż Walecznych
- Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi
- Złota Odznaka Honorowa Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej I stopnia[15]
- Krzyż Żelazny II klasy (Cesarstwo Niemieckie)
- Order św. Sawy (Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców)
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
- obozy NKWD dla jeńców polskich
- ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani z Ukraińskiej Listy Katyńskiej
- kampania wrześniowa
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Parlamentarzyści – Pełny opis rekordu [online], bs.sejm.gov.pl [dostęp 2019-10-11] .
- ↑ Życiorysy naszych posłów – członków Zw. Powstańców ŚI.- na Sejm R.P. i Sejm Śląski, „Powstaniec Śląski”, 9–10, 1935, s. 4 .
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 844.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 769.
- ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 135.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 725.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 648.
- ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 920.
- ↑ Alojzy Czech. Przed 11 stycznia 1937 i trochę po... Przed 11 stycznia 1937 i trochę po.... „AE Forum”, s. 5, nr XX z grudnia 2006. Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach. ISSN 1731-075X.
- ↑ Polscy oficerowie i policjanci zamordowani przez NKWD i pochowani w Katyniu, Miednoje i w Charkowie oraz obywatele RP z tzw. Ukraińskiej Listy Katyńskiej. katedrapolowa.pl. [dostęp 2014-07-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (27 października 2014)].
- ↑ Ukraińska Lista Katyńska. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 1994. s. 30. [dostęp 2014-10-27].
- ↑ 'Tadeusz Kijonka, Harmonia – rzecz o Krystynie Szostek-Radkowej, esej w pięciopłytowym albumie Krystyna Szostek-Radkowa. Mezzosopran, Polskie Radio (2006).
- ↑ M.P. z 1936 r. nr 301, poz. 531 „za zasługi na polu pracy narodowej i społecznej”.
- ↑ M.P. z 1931 r. nr 132, poz. 199 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
- ↑ Piętnastolecie L. O. P. P.. Warszawa: Wydawnictwo Zarządu Głównego Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, 1938, s. 282.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1934.
- Strona Sejmowa. Karol Grzesik. sejm.gov.pl. [dostęp 2014-10-27].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Karol Grzesik, Internetowy Polski Słownik Biograficzny [dostęp 2022-04-06].
- https://www.chorzow-mbp.sowa.pl/index.php?KatID=2&typ=repl&plnk=q__Karol+Grzesik&sort=byscore (Publikacje nt. Karola Grzesika w: Bibliografii Chorzowa, hasło: Karol Grzesik)
'