Loganiowate – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() Logania campanulata | |
Systematyka[1][2] | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Podkrólestwo | |
Nadgromada | |
Gromada | |
Podgromada | |
Nadklasa | |
Klasa | |
Nadrząd | |
Rząd | |
Rodzina | loganiowate |
Nazwa systematyczna | |
Loganiaceae R. Br. ex Mart. Nov. Gen. Sp. Pl. 2: 133. Jan-Jun 1827, nom. cons.[3] | |
Typ nomenklatoryczny | |
Logania R. Br., nom. cons. (1810)[3] |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Strychnos_spinosa_MS_10325.jpg/220px-Strychnos_spinosa_MS_10325.jpg)
Loganiowate, połatowate (Loganiaceae R. Br.) – rodzina roślin należąca do rzędu goryczkowców. Obejmuje 13 rodzajów z około 420 gatunkami roślin rocznych, krzewów, drzew i lian. Występują one w strefie umiarkowanej i subtropikalnej, zwłaszcza w Australii i na Nowej Kaledonii[2]. Zasiedlają tereny suche (rośliny zielne) i deszczowe lasy równikowe (rośliny zdrewniałe). Różne gatunki z rodzaju kulczyba dostarczają silnie trujących alkaloidów takich jak strychnina i brucyna, używane m.in. do trucia strzał i ryb. Z tych samych roślin i innych rodzajów pozyskuje się także związki stosowane w medycynie. Owoce niektórych przedstawicieli rodziny są jadalne[4].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Spigelia_marilandica_3%2C_Pinkroot%2C_Howard_Co%2C_Md%2C_Green_Farmacy_Garden%2C_H_Metzman_2018-06-20-22.13.16_ZS_PMax_UDR_%2849815171372%29.jpg/220px-Spigelia_marilandica_3%2C_Pinkroot%2C_Howard_Co%2C_Md%2C_Green_Farmacy_Garden%2C_H_Metzman_2018-06-20-22.13.16_ZS_PMax_UDR_%2849815171372%29.jpg)
- Pokrój
- Drobne rośliny jednoroczne, pnącza, krzewy i okazałe drzewa. U różnych przedstawicieli występują proste lub zakrzywione ciernie będące zredukowanymi pędami wegetatywnymi. Podobną genezę mają występujące u pnączy wąsy czepne, powstające jako zmodyfikowane odgałęzienia pędu lub też kwiatostany. Zwijają się one, drewnieją i grubieją w miejscu wygięcia[5].
- Liście
- Naprzeciwległe, o nasadach połączonych linią. Blaszka liściowa pojedyncza, całobrzega[4].
- Kwiaty
- Zwykle zebrane w rozbudowane kwiatostany – szczytowe lub wyrastające w kątach liści wierzchotki. Kwiaty są promieniste, 4 i 5-krotne, najczęściej obupłciowe. Kielich tworzą zazwyczaj cztery lub pięć zrośniętych przynajmniej u nasady działek. Czasem (np. Usteria) działki bywają bardzo asymetryczne. Korona zrośnięta z takiej samej liczby płatków jak liczba działek kielicha, zwykle rurkowata, z krótkimi łatkami na końcach. Pręciki schowane są w rurce korony. Zalążnia jest górna (rzadko wpół dolna), powstaje z dwóch owocolistków i zwykle jest dwukomorowa, rzadko z jedną komorą[4].
- Owoc
- Przeważnie torebka. U roślin z rodzaju Neuburgia pestkowiec, u Strychnos owoc jest jagodopodobny i osiągać może do 20 cm średnicy[4].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]- Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)
Jeden z kladów w obrębie rzędu goryczkowców (Gentianales) z grupy astrowych spośród roślin okrytonasiennych[2].
goryczkowce |
| ||||||||||||||||||||||||
Zaliczane tu w dawniejszych systemach rodzaje poprzenoszone zostały do innych rodzin: Plocosperma do monotypowej Plocospermataceae, Gelsemium i Mostuea do Gelsemiaceae, Buddleja i kilka innych tworzących plemię Buddlejeae zaliczanych jest do trędownikowatych Scrophulariaceae, Retzia i Nuxia do Stilbaceae, Potalia, Anthocleista, Fagraea do goryczkowatych Gentianaceae, Desfontainia do Columelliaceae[6].
Plemię Spigelieae
- Adelphacme K.L.Gibbons, B.J.Conn & Henwood
- Mitrasacme Labill.
- Mitreola L.
- Phyllangium Dunlop
- Pseudospigelia Klett
- Schizacme Dunlop
- Spigelia L. – spigelia
Plemię Loganieae
- Geniostoma J. R. Forster & G. Forster
- Logania R. Brown
- Orianthera C.S.P.Foster & B.J.Conn
Plemię Strychneae
Plemię Antonieae
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-04] (ang.).
- ↑ a b c d Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-04] (ang.).
- ↑ a b Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium – L. [w:] James L. Reveal [on-line]. [dostęp 2018-02-08].
- ↑ a b c d Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 194–195. ISBN 1-55407-206-9.
- ↑ Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe 2. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 163–164. ISBN 83-7079-778-4.
- ↑ a b David J. Mabberley , Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 536, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
- ↑ Loganiaceae R.Br. ex Mart.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-01-20].