Ludwig Boltzmann – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | Ten artykuł od 2011-02 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł. |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Przyczyna śmierci | |
Miejsce spoczynku | |
Zawód, zajęcie | |
Narodowość | |
Alma Mater | |
![]() |
Ludwig Eduard Boltzmann (ur. 20 lutego 1844 w Wiedniu, Austria, zm. 5 września 1906 w Duino niedaleko Triestu, Włochy[1]) – austriacki fizyk, pionier kinetycznej teorii gazów. Podał statystyczne objaśnienie II zasady termodynamiki.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/dd/Boltzmann_age24.jpg)
Pochodzenie i kariera akademicka
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w 1844 roku w Wiedniu, będącym wówczas stolicą Cesarstwa Austriackiego. Studiował fizykę na Uniwersytecie Wiedeńskim. Był uczniem Josefa Loschmidta, Josefa Stefana, Andreasa von Ettingshausena i Józsefa Petzvala. Doktorat uzyskał pod kierunkiem Josefa Stefana w 1866 roku. Rozprawa doktorska dotyczyła kinetycznej teorii gazów. Po obronie doktoratu pracował jako asystent Stefana. W 1869 roku Boltzmann otrzymał posadę profesora fizyki na Uniwersytecie w Grazu. Był ponadto profesorem na Uniwersytetach w Wiedniu, Monachium i Lipsku.
Prace Boltzmanna nie były akceptowane przez ówczesne środowisko fizyków. Był obrońcą teorii atomistycznej budowy materii, która była na przełomie XIX i XX wieku mocno krytykowana. Jego najważniejszymi adwersarzami byli Ernst Mach oraz Wilhelm Ostwald. Boltzmann zginął śmiercią samobójczą. Powiesił się w czasie wakacji w miejscowości Duino we Włoszech. Jego śmierć była spowodowana najprawdopodobniej przez depresję wynikającą z niezdiagnozowanej choroby afektywnej dwubiegunowej.
Został pochowany na Cmentarzu Centralnym w Wiedniu. Na jego grobie wyryto wzór:
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]Był żonaty z Henriette von Aigentler, z którą miał czwórkę dzieci: dwie córki i dwóch synów[2].
Dokonania naukowe
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/Boltzmn3.jpg/220px-Boltzmn3.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Boltzmann-grp.jpg/220px-Boltzmann-grp.jpg)
Określił związek między termodynamiką a mechaniką statystyczną. Wyprowadził równanie transportu, znane jako równanie Boltzmanna. Za pomocą założenia o chaosie molekularnym, tj. braku korelacji między prędkościami zderzających się cząstek gazu (tzw. Stosszahlansatz), otrzymał z tego równanie, tzw. twierdzenie H (czytaj: twierdzenie eta), dotyczące wzrostu entropii. Podał interpretację statystyczną II zasady termodynamiki.
Wprowadził on stałą fizyczną pojawiająca się w równaniach określających rozkłady energii molekuł, nazwaną na jego cześć stałą Boltzmanna.
W 1884 sformułował teoretycznie prawo promieniowania ciał o danej temperaturze (prawo Stefana-Boltzmanna).
Boltzmann był współzałożycielem Austriackiego Towarzystwa Matematycznego (Österreichische Mathematische Gesellschaft) w 1903 roku[3]. Żywo interesował się filozofią, prowadził nawet wykłady z filozofii, które cieszyły się ogromną popularnością wśród studentów.
Upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]W 1975 roku zaczęto przyznawać nagrodę Boltzmann Medal, nazwaną na cześć wybitnego fizyka. Otrzymują ją fizycy i matematycy, którzy wnieśli największy wkład w rozwój fizyki statystycznej[4].
W 1960 roku powstała austriacka sieć specjalistycznych instytutów badawczych, niezależnych od uniwersytetów, nazwana na cześć uczonego Ludwig Boltzmann Gesellschaft (LBG, Ludwig Boltzmann Society)[5].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Boltzmann Ludwig Eduard, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-10-05] .
- ↑ Wróblewski 2006 ↓, s. 358.
- ↑ Austrian Mathematical Society.
- ↑ Boltzmann Award. iupap.cii.fc.ul.pt. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-22)]..
- ↑ Ludwig Boltzmann Gesellschaft<.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Andrzej Kajetan Wróblewski: Historia fizyki. Od czasów najdawniejszych do współczesności. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006.
- Encyklopedia PWN, Tom 1, Warszawa 1991, s. 254.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]John J. O’Connor; Edmund F. Robertson: Ludwig Boltzmann w MacTutor History of Mathematics archive (ang.)
- Jos Uffink , Boltzmann’s Work in Statistical Physics, [w:] Stanford Encyclopedia of Philosophy, CSLI, Stanford University, 17 sierpnia 2014, ISSN 1095-5054 [dostęp 2017-12-31] (ang.). (Wkład Boltzmanna w fizykę statystyczną)
Boltzmann, Ludwig Eduard (1844–1906) (ang.), Routledge Encyclopedia of Philosophy, rep.routledge.com [dostęp 2023-05-08].
- ISNI: 0000000109119823
- VIAF: 68956918
- LCCN: n82127332
- GND: 118513109
- NDL: 00433781
- LIBRIS: c9prrjvw4ngfp1p
- BnF: 12095244p
- SUDOC: 030017777
- NLA: 35020055
- NKC: ola2002153855
- BNE: XX861013
- NTA: 068435959
- BIBSYS: 90071902
- CiNii: DA00968184
- Open Library: OL498763A
- PLWABN: 9810574519605606
- NUKAT: n97061489
- J9U: 987007258847205171
- CANTIC: a1107291x
- LNB: 000234950
- NSK: 000167551
- CONOR: 50812003
- BNC: 000468491
- ΕΒΕ: 212702
- BLBNB: 000617410
- KRNLK: KAC201749951
- LIH: LNB:Beym;=CX