Philippe Halsman – Wikipedia, wolna encyklopedia
Imię i nazwisko |
|
---|---|
Data i miejsce urodzenia | 2 maja 1906 |
Data i miejsce śmierci | |
Narodowość | |
Alma Mater | |
Dziedzina sztuki | |
Epoka | |
Gatunek | portretowa, modowa, reportażowa |
Muzeum artysty | |
![]() Ten podpis widnieje m.in. w korespodencji Halsmana z Marilyn Monroe[4]. | |
Nagrody | |
| |
Strona internetowa |
Philippe Halsman, Filip Halsman[6][7] (ur. 2 maja 1906 w Rydze, zm. 25 czerwca 1979 w Nowym Jorku) – amerykańsko-rosyjski fotograf portretowy, modowy, fotoreporter, pisarz i nauczyciel[1] żydowskiego pochodzenia, członek agencji Magnum Photos[a][2], uważany za prekursora fotografii surrealistycznej[8][9].
Od lat 30.[10] do 70. XX wieku wykonał wiele portretów celebrytów, intelektualistów i polityków, które były wykorzystywane na okładkach i stronach magazynów m.in. „Look”, „Esquire”, „Saturday Evening Post”, „Paris Match” i „Life”[11]. Jego twórczość była również wykorzystywana w reklamach i publicystykach np. zdjęć firmy kosmetycznej Elizabeth Arden, NBC, Simon & Schuster i rodziny firmy Ford[12][11]. W 1958 w ankiecie przeprowadzonej przez miesięcznik „Popular Photography” Philippe Halsman został wybrany jako jeden z „najlepszych dziesięciu światowych fotografów”[b] wraz z Irvingiem Pennem, Richardem Avedonem, Anselem Adamsem, Henri Cartier-Bressonem, Alfredem Eisenstaedtem, Ernstem Haasem, Yousufem Karshem, Gjonem Mili i Eugenem Smithem[11][13].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Młodość
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ec/%D0%A0%D0%B8%D0%B3%D0%B0_%28%D0%9B%D0%B0%D1%82%D0%B2%D0%B8%D1%8F%29_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B9_%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4_%D0%94%D0%BE%D0%BC_%D1%81_%D1%82%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%BE%D1%87%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BC_%28Kalku_iela%29_-_panoramio.jpg/220px-%D0%A0%D0%B8%D0%B3%D0%B0_%28%D0%9B%D0%B0%D1%82%D0%B2%D0%B8%D1%8F%29_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B9_%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4_%D0%94%D0%BE%D0%BC_%D1%81_%D1%82%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%BE%D1%87%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BC_%28Kalku_iela%29_-_panoramio.jpg)
Halsman urodził się w ryskiej kamienicy na ul. Kaļķu iela 6 (pol. Ulica Wapienna 6), w której mieszkał do 1929[16][17][18]. Był synem rosyjsko-żydowskiej[10][19] pary Morducha (Maksa) Halsmana, stomatologa[20] i Ity Grintuch (ur. 13 października 1874[21], zm. 1950[22]), nauczycielki[23][24]. Miał siostrę Lioubę (ur. 1910, zm. 1978)[22]. Zainteresowanie fotografią u Halsmana zrodziło się, kiedy jako piętnastolatek znalazł stary aparat ojca na strychu[c][23][28].
Będąc nastolatkiem, wiele podróżował z rodzicami, zwiedzając jedne z najważniejszych muzeów w Europie – inspirowały go w szczególności portrety[23].
Studiował na wydziale elektrotechniki na Uniwersytecie Technicznym w Dreźnie[22][29][5]. Kilka lat później jego siostra zaczęła studiować sztukę w Paryżu, gdzie zawarła małżeństwo z Francuzem. Halsmanowi bardzo spodobało się miasto, więc zadecydował, że będzie kontynuował studia w tym mieście[23].
Fotografia wydawała mi się wciąż nieodkryta – była sztuką na samym początku swojego rozwoju.
Interesował się bardziej sztuką i literaturą niż wybranym kierunkiem. Jego ulubionymi pisarzami byli Lew Tołstoj, Fiodor Dostojewski, Aleksandr Kurpin, Nikołaj Gogol, Anton Czechow[30]. Pragnął odmienić fotografię – chciał, żeby zdjęcia były realistyczne, mocne, proste i bardzo wyraziste. Zadecydował wtedy o porzuceniu studiów. Profesor matematyki, dowiedziawszy się o decyzji, powiedział: „Halsman, w kilka miesięcy możesz otrzymać stopień inżyniera, a ty chcesz zostać… fotografem!”[23].
Zarzut
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Halsman_murder_case_newspaper_clipping.jpg/220px-Halsman_murder_case_newspaper_clipping.jpg)
10 września 1928[5] 22-letni Halsman został oskarżony o morderstwo swojego ojca, którego miał dokonać podczas pieszej wycieczki po austriackim Tyrolu, gdzie panowały antysemickie nastroje[31][32]. Po rozprawie opartej na przypadkowych dowodach w Innsbrucku został skazany na dziesięć lat więzienia[29], później tę karę zmniejszono do czterech lat[7]. Rodzina, przyjaciele i adwokaci pracowali nad jego zwolnieniem, otrzymując pełne wsparcie ważnych europejskich intelektualistów, od Sigmunda Freuda, Alberta Einsteina, Thomasa Manna, Jakoba Wassermanna[7] i Paula Painlevé’a, którzy popierali jego niewinność[32][29]. Ita i Liouba, matka i siostra, twierdziły, że Philippe od dłuższego czasu chorował przewlekle na gruźlicę, w związku z czym jego długotrwałe przebywanie w areszcie mogłoby znacznie pogorszyć stan jego zdrowia[29]. Według opinii lekarza zatrudnionego w zakładzie karnym w Stein, w którym przebywał Philippe, nie potwierdzono u niego objawów gruźlicy[29]. Zarzuty wobec Halsmana określane są często jako jeden z największych skandali sądowych w Austrii, nazywany „austriacką aferą Dreyfusa”[29].
Listy, które Halsman pisał w trakcie odsiadywania kary, zostały wydane w książce Briefe aus der Haft an eine Freundin (pol. Listy z więzienia do przyjaciółki) (1930)[31]. 1 października 1930 zwolniono go z odbywania kary na skutek aktu łaski prezydenta Austrii, Wilhelma Miklasa[32][10].
W okresie powojennym zainteresowanie naukowców i dziennikarzy na temat sprawy sądowej ożywało sporadycznie. Jednym z ważnych wydarzeń była inicjatywa austriackiego dziennikarza Hansa Haidera, który pochował głowę Morducha Halsmana w 1991. Głowa ojca Halsmana, która została odcięta jako dowód w procesie sądowym, leżała do tej pory na wydziale medycznym Uniwersytetu Leopolda i Franciszka w Innsbrucku. Pogrzeb spowodował krótkotrwałe zainteresowanie się mediów sprawą, a także wydanie wielu publikacji naukowych i publicystycznych o różnym stopniu dokładności. Sprawa zarzutu została także przedstawiona w dwóch książkach (The Jump Artist Austina Ratnera[33] i Ojcobójca. Sprawa Filipa Halsmana Martina Pollacka[34]) i w filmie Skok! (2008), w którym w Halsmana wcielił się Ben Silverstone[35][29].
Sukcesy
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Patrice-Munsel-LIFE-1944.jpg/250px-Patrice-Munsel-LIFE-1944.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Geraldine-Fitzgerald-LIFE-1944.jpg/250px-Geraldine-Fitzgerald-LIFE-1944.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/Lizabeth_Scott_portrait.jpg/220px-Lizabeth_Scott_portrait.jpg)
26 stycznia 1931[5] Halsman przyjechał do Francji do swojej siostry i matki[27], dzięki interwencji francuskiego ministra Paula Painlevé’a[5]. Halsman zaprzyjaźnił się z jego synem, Jeanem Painlevém, filmowcem naukowym, który zaoferował mu pierwszą przenośną kamerę (9 × 12 Kodak) i wprowadził do lokalnego środowiska artystów[5]. W 1932[10] w paryskiej dzielnicy Montparnasse (która w latach 30. XX wieku była artystycznym centrum Paryża[23]) pod adresem 22 Rue Delambre[23] otworzył studio fotograficzne, w którym sfotografował wielu znanych artystów i pisarzy – Andréa Gide’a, Marca Chagalla, Le Corbusiera i Andréa Malrauxa, używając innowacyjnej własnoręcznie zrobionej lustrzanki dwuobiektywowej[37]. Zyskując sławę, Halsman otrzymał zaproszenia do współpracy z magazynami „Journal des Modes”, „Vogue”, „Harper’s Bazaar”, „Voilà”, „Le Monde Illustré”, „Vu” i „Visages du Monde and the daily Le Journal”[23][5]. We francuskich gazetach pisano: „Philippe Halsman jest prawdopodobnie najlepszym portrecistą, jakiego mamy”[23][11]. 15 stycznia 1935 został zarejestrowany we French Trade Registry jako „fotograf artystyczny”[5].
W 1936 jego prace zostały wystawione w ramach Exposition Internationale de la Photographie Contemporaine w Musée des Arts Décoratifs w Paryżu[5].
Krótko przed wybuchem II wojny światowej do Paryża przyjechał rosyjski balet Siergieja Diagilewa, w którym tańczyli Wacław Niżyński i Anna Pawłowa, Igor Strawiński komponował muzykę, scenografię zaś przygotowywali Pablo Picasso, Léon Bakst i Marc Chagall. Jean Cocteau, który pracował dla Diagilewa, spytał się go: „Co mogę dla Ciebie zrobić?”, na co on odpowiedział: „Etonne-moi!” (pol. Zadziw mnie!). Halsman, który usłyszał te słowa, będąc blisko bohemy, zrobił z nich motto swojej twórczości[27].
Kiedy rozpoczęła się inwazja niemiecka na Francję, Halsman przeniósł się do Marsylii[23]. Jego żona, córka, siostra i brat, którzy mieli francuskie paszporty, wyemigrowali do USA, jedynie Philippe nie mógł zdobyć wizy z uwagi na swoje łotewskie obywatelstwo[11][38][10]. Dzięki interwencji Alberta Einsteina (który spotkał jego siostrę w latach 20. XX wieku) i Międzynarodowego Komitetu Ratunkowego[5] uzyskał wizę do Stanów Zjednoczonych[11][23][38][10][39].
10 października 1940 dostał się do USA[23][38][10], po II wojnie światowej zmienił swoje imię i nazwisko na Philippe Halsman (wcześniej: Filips Halsmans[5])[d][29]. Zdobył pracę dzięki firmie kosmetycznej Elizabeth Arden, która użyła Halsmana do sfotografowania modelki Constance Ford (na tle flagi USA) w kampanii reklamowej szminki „Victory Red”[8][9][11][40], dzięki której otrzymał nagrodę Art Director’s Club Medal[23]. Rok później, w 1942, znalazł pracę w czasopiśmie „Life”, fotografując projekty kapeluszy[11]. Portret modelki w kapeluszu Lilly Daché był pierwszą jego fotografią, która trafiła na okładkę tego magazynu. W sumie jego fotografie znalazły się na 101 okładkach tego czasopisma[41] – co jest niepokonanym rekordem[42][10].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2f/Fashion_designer_Adrian%2C_1944.jpg/220px-Fashion_designer_Adrian%2C_1944.jpg)
28 lutego 1945[5] został wybrany prezesem American Society of Media Photographers[43], w którym to towarzystwie prowadził walkę o prawa twórcze i zawodowe[44][10]. Dzięki swoim pracom zdobył później światową sławę i w 1951 został zaproszony przez właścicieli Magnum Photos o dołączenie do organizacji jako „członek wspierający”, dzięki czemu mogła ona rozpowszechnić jego prace poza Stanami Zjednoczonymi[2][10].
W 1948 otrzymał obywatelstwo amerykańskie[22][43].
Współpraca z Dalim
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/Salvador_Dal%C3%AD_as_an_embryo.jpg/220px-Salvador_Dal%C3%AD_as_an_embryo.jpg)
W 1941 Halsman po raz pierwszy spotkał się ze Salvadorem Dalim[11][22][10][43] w Julien Levy Gallery w Nowym Jorku, w którym malarz miał swój występ[5] – współpraca trwała łącznie 37 lat[45]. Pierwszą fotografię Dalego wykonał już w tym samym roku[42] – przedstawiała go jako zarodek. Zdjęcie (które znajduje się w autobiografii Dalego Secret Life) ukazuje graficznie jego obsesję na punkcie wspomnień prenatalnych[46]. W tym samym roku Halsman sfotografował pozującego Dalego z baletnicą przebraną w strój koguta (stworzonego przez Dalego) na dachu budynku, która później znalazła się w kategorii „Pictures of the Week” prasy Life[46][25]. Ostatnie zdjęcie wykonano 17 kwietnia 1978[5][22].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Salvador_Dali_A_%28Dali_Atomicus%29_09633u.jpg/250px-Salvador_Dali_A_%28Dali_Atomicus%29_09633u.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/Salvador_Dali_A_%28Dali_Atomicus%29_09633u_%28retouched%29.jpg/250px-Salvador_Dali_A_%28Dali_Atomicus%29_09633u_%28retouched%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Dal%C3%AD_Atomicus_%28final_version%29.jpg/250px-Dal%C3%AD_Atomicus_%28final_version%29.jpg)
Praca Dalí Atomicus (która jest najbardziej rozpoznawalną fotografią ze współpracy[11]) z 1948 eksploruje ideę zawieszenia, przedstawiając trzy latające koty (początkowo Dalí był za pomysłem wysadzenia kaczki dynamitem[42]), wiadro wylanej wody i Dalego w powietrzu. Tytuł fotografii jest nawiązaniem do obrazu Dalego Leda Atomica[42], który można zauważyć za kotami po prawej stronie zdjęcia[42]. Dalí Atomicus był jednym z pierwszych przykładów praktyki Halsmana zwanej „jumpology” (dosł. pol. skokologia, skoczkologia[43])[42][47]. Miała ona na celu przedstawić prawdziwą duszę przedmiotów – głównie celebrytów i osoby publiczne, których fotograf prosił o wykonanie skoków po każdej sesji zdjęciowej[42].
Kiedy prosiłem kogoś o to, aby skakał, jego uwaga skupiała się na skoku i wtedy właśnie przestawał pozować, robiąc sztuczne miny. Dzięki temu na fotografii można było uchwycić jego osobowość.
Przy pracy Dalí Atomicus Halsman i jego asystenci (córka i żona)[42] wykonali 28 prób[e], zanim uzyskali satysfakcjonujący rezultat[9]. Finalna wersja fotografii Dalí Atomicus została wydana w magazynie „Life”[42]. Czasopismo „Time” nazwało ją „zdjęciem, które odmieniło współczesny portret”[48].
W 1949 Halsman wykonał zdjęcie Popcorn Nude, które przedstawia Dalego unoszącego wysoko nogę w stronę ziaren popcornu i bagietek, eksplodujących wokół nagiej modelki[42].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Voluptas_Mors.jpg/220px-Voluptas_Mors.jpg)
Kolejną fotografią był żywy obraz In Voluptas Mors (1951), zwany też Voluptuous Death[50] (pol. Zmysłowa Śmierć), surrealistyczny portret przedstawiający Dalego obok dużej czaszki, która w rzeczywistości składa się z siedmiu nagich kobiet. Dokładne ustawienie kobiet według szkicu Dalego zajęło Halsmanowi trzy godziny[42][51][52]. Na przestrzeni lat powstało wiele odwzorowań i aluzji do Voluptas Mors. Najpopularniejsze nawiązanie znajduje się na plakacie filmu Milczenie Owiec, natomiast rekonstrukcję fotografii można znaleźć na plakacie promocyjnym filmu Zejście[51]. HuffPost określiło sesję zdjęciową za „jedną z najbardziej skandalicznych”[50].
W 1954 Halsman z Dalim wydali zbiór swojej współpracy w książce Dali’s Mustache, który zawiera 36 różnych ujęć na charakterystyczny wąs artysty[42][43] – m.in. fotografie wąsa jako rogi byka, znak dolara, wskazówki zegara, przechodzącego przez ser szwajcarski[46], wykres dochodowy czy też związana ósemka[53] . Na obwolutach znajduje się krótka biografia Halsmana[53] . Książka składa się głównie z serii pytań – na następnej stronie od danego pytania znajduje się odpowiedź Dalego wraz z jednym zdjęciem fotografa[53] , na przykład:
- Dalí, jaki jest twój sekret na sukces?
- Dostarczenie odpowiedniego miodu na odpowiednią muchę o odpowiednim czasie i miejscu[f][54].
Oprócz tego, na początku „wywiadu fotograficznego” znajdują się dwie dedykacje[55].
- Dla Galí, która jest aniołem stróżem nie tylko mojego wąsa. – Salvador Dalí
- Dla Yvonne, dla której codziennie się golę. – Philippe Halsman
W 1960 Halsman wraz z Dalim wydali film Chaos and Creation[22]. Film został stworzony na kwietniowy Fifth Annual Convention on Visual Communications, która odbyła się w Waldorf Astoria w Nowym Jorku[56]. Chaos and Creation, uważany za jeden z pierwszych filmów artystów, zawiera elementy dokumentalne, zaczynając od wykładu, a kończąc na stworzeniu dzieła sztuki. Nagranie pokazuje planowanie, tworzenie i wykonanie dzieła przez Salvadora Dalego, którego głównym motywem była tzw. metoda paranoikrytyczna (ang. Paranoiac-critical method)[56].
Dalsza kariera
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/Einstein_paper_money.jpg/220px-Einstein_paper_money.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Einstein_stamp.jpg/220px-Einstein_stamp.jpg)
W 1947[22] Halsman zrobił zdjęcie smutnemu Albertowi Einsteinowi, które stało się jedną z najpopularniejszych fotografii XX wieku[31][42][59]. W trakcie sesji zdjęciowej Einstein opowiadał o swojej formule E = mc² i liście skierowanym do prezydenta Franklina Roosevelta, który umożliwił stworzenie bomby nuklearnej dzięki jego naukowym badaniom, przez co bezcelowo zginęło wiele istnień ludzkich[59]. Fotografia w 1966 została wykorzystana w USA na znaczku pocztowym[5][59], a później w 1999 posłużyła jako okładka czasopisma „Time”, które nazwało Einsteina „Człowiekiem Stulecia”[31][59][60].
W 1951 Halsman został upoważniony przez NBC do sfotografowania wielu popularnych swego czasu komików[61] jak Milton Berle, Red Skelton, Groucho Marx i duet Dean Martin i Jerry Lewis[62], co zainspirowało go do późniejszego wydania książki[61]. W tym też roku przyjechał po raz pierwszy do Europy – wykonał fotografie Marca Chagalla, Winstona Churchilla, Henriego Matisse’a, Jeana-Paula Sartre’a, Brigitte Bardot, Anny Magnani i wielu innych[22].
W 1952 został wysłany przez pismo Life do sfotografowania Marilyn Monroe[11] w jej apartamencie[63]. Jedno ze zdjęć wykonanych w tym samym roku (przedstawiające Monroe stojącą w rogu pomieszczenia[11]; również wykonał fotografie m.in. w trakcie wykonywania ćwiczeń[63]) zostało wykorzystane w wydaniu z 7 kwietnia 1952[64][63]. Oprócz tego, fotografia była wiele razy reprodukowana do późniejszych wydań czasopism „Life”, „Life en Español”, „Time” i „People” w latach 1964–1982[64].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Elizabeth_Taylor_-_1952_portrait.jpg/220px-Elizabeth_Taylor_-_1952_portrait.jpg)
W 1953 Halsman został upoważniony przez Ford Motor Company, aby sfotografować rodzinę Fordów na 50. rocznicę firmy. Zdjęcia zostały wykorzystane pismach Life, The Saturday Evening Post i Look[12].
W trakcie kręcenia filmu Wojna i Pokój, w rzymskim studiu Cinecittà, Audrey Hepburn i jej mąż Mel Ferrer wynajęli różową chatę na obrzeżach Rzymu, ze zwierzyńcem[65]. Na terenach posiadłości Halsman wykonał serię zdjęć zatytułowaną: An Idyl for Audrey: In Italy She relaxes down on a plush farm[65] (pol. Sielanka dla Audrey: We Włoszech relaksuje się na pluszowej farmie). Jedna z nich (wykonana 18 lipca 1955) posłużyła dla czasopisma „Life”, która dla fotografa była 75. okładką[22][66][67].
W 1958 został nominowany do „World’s Ten Greatest Photographers”, światowej ankiety prowadzonej przez czasopismo „Popular Photography”[22].
W latach 1958–1959 Halsman fotografował czołowych pisarzy, filozofów i naukowców, którzy publikowali artykuły dla serii książek Adventures of the Mind prasy Saturday Evening Post[22].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/60/Anthony-Perkins-Jump-Series.jpg/220px-Anthony-Perkins-Jump-Series.jpg)
W 1959 wydał książkę Jump Book, w której ironicznie omówił „skokologię”[61] i zawarł ok. 200 fotografii skaczących gwiazd filmowych, polityków, władców królewskich, artystów i pisarzy[68][69]. W tym też roku wystąpił w programie telewizyjnym Person to Person stacji CBS. Wywiad został przeprowadzony w apartamencie Halsmana (ze studiem), znajdującym się na ulicy West Sixty-seventh Street[22].
W 1960 czasopismo „Life” wysłało Halsmana do Rosji, aby ten sfotografował rosyjskich artystów, pisarzy, tancerzy i polityków[22].
W swojej książce, wydanej w 1961 roku: Halsman on the Creation of Photographic Idea sformułował 6 reguł, których stosowanie miało prowadzić do spektakularnych efektów zdjęciowych. Książka wzbudziła ożywioną dyskusję w środowisku fotografów[70]. W tym samym roku Halsman wraz z Irvingiem Pennem, Richardem Avedonem, Alfredem Eisenstaedtem i z sześcioma innymi fotografami założyli Famous Photographers School[22], w której uczniowie mogli uczyć się fotografii od najpopularniejszych fotografów[71]. Również w 1961 dokumentował wywiad, trwający tydzień, Alfreda Hitchcocka z Françoisem Truffautem w Los Angeles, wydany później w książce Hitchcock/Truffaut[22].
Portrety Hitchcocka
[edytuj | edytuj kod]Halsman współpracował również z Hitchcockiem. Zgłosił się do niego agent reklamowy Hitchocka, który zlecił mu, aby przez dziesięć dni fotografować wszystko, co będzie wydawało się interesujące w trakcie nagrywania filmu Ptaki. W 1962 wykonał pierwszy portret Hitchcocka w celu promocji filmu[72]. Później czasopismo „Life” użyło jednego ze zdjęć na okładkę, dwóch na stronach wewnątrz magazynu; czasopismo „Look” wykorzystało jedną fotografię na okładkę, natomiast pięć innych na strony wewnętrzne magazynu[72].
Nigdy nie pracowałem dla francuskiego oddziału Vogue, odkąd przybyłem do Ameryki, więc spytałem ze zdziwieniem: „Czemu mnie wybraliście?”, na co dostałem odpowiedź: „To Hitchcock zażądał, abyś go sfotografował”.
Halsman, fotografując Hitchcocka przez wiele lat w jego domu i na planie, tworzył portrety makabrycznej wizji reżysera, z pewną dozą humoru – w 1974 fotograf wykonał zdjęcie żony Hitchcocka, Almy, otwierającej drzwi od lodówki, w której znajdowała się sztuczna głowa męża, bądź też wykonał fotografię aktorce Tippi Hedren, która zapala papierosa dzięki krukowi[72].
Fotografie Nabokova
[edytuj | edytuj kod]Halsman wykonał pierwsze fotografie portretowe Vladimira Nabokova w 1966 w Montreux w Szwajcarii[22]. Pisarzowi tak bardzo spodobały się zdjęcia, że użył ich we wszystkich swoich obwolutach – portret Halsmana można znaleźć na tylnej stronie książki Król, dama, walet w wydaniu z 1968[73], w której twarz Nabokova jest przedstawiania w pełnym kadrze, połowę zakrywa cień, czytelnie widać pół uśmiechu, oczy są w pełni otwarte i lekko spoglądają obok aparatu[73].
Nabokov uznał portrety Halsmana za najlepsze, jakie kiedykolwiek mu zrobiono.
W 1966 Halsman wykonał kilka fotografii dla pisma The Saturday Evening Post i w 1968 powrócił wykonać kolejną sesję zdjęciową. Prace zawierały nawiązania do cech i zainteresowań charakterystycznych dla Nabokova: lepidopterologii, tweedu, autora zastanawiającego się nad tekstem, Webster’s Dictionary i szachów[73].
Schyłek kariery
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/41/Angela_Davis%2C_1974.jpg/220px-Angela_Davis%2C_1974.jpg)
W 1970 Halsman wykonał swoją 101. fotografię na okładkę czasopisma „Life”. Znajdował się na niej Johnny Carson[22].
Od 1971 do 1976 nauczał „portretowania psychologicznego” na uniwersytecie The New School w Nowym Jorku. Klasa znajdowała się w budynku na ulicy West Sixty-seventh Street[22].
W 1973 wykonał fotografię Angeli Davis – amerykańskiej aktywistki, która użyła zdjęcia na okładkę swojej autobiografii. Do zdjęcia dołączono cytat Davis: „Musisz działać, jeśli masz szansę radykalnie zmienić świat. I nie możesz o tym zapomnieć”[74]. Oprócz tego, fotografię wykorzystano na okładkę czasopisma „Time”[75].
W 1976 Halsman, z powodu pogarszającego się stanu zdrowia, sprzedał swój zbiór kolekcjonerowi George’owi Rinhartowi (który rodzina odkupiła od niego w 1987)[22].
8 listopada 1978 została odsłonięta wystawa ze współpracy Halsmana z Dalim w Salvador Dalí Museum w Beachwood[5].
W 1979 został zaproszony przez Cornella Capę, założyciela muzeum International Center of Photography w Nowym Jorku, aby zorganizować wystawę całej twórczości Halsmana, która była też wystawiana w innych krajach przez osiem lat. Zmarł 25 czerwca 1979[22][25][76].
Aparaty
[edytuj | edytuj kod]Używał aparatów Rolleiflexa (TLR) lub Hasselblada (500 series), a także własnoręcznie zrobionych[77], które sprzedawał lokalnie[78]. Stworzył własny format 4 × 5 cali lustrzanki dwuobiektywowej (produkowany przez Fairchild Corporation[5]), który był zdecydowanie większy, niż oferowały sklepy (format 2¼ na 2¼ był standardem), dzięki czemu negatywy były w lepszej jakości, a układ lustra, jego odbicie i ułożenie wizjera było skonstruowane do rejestrowania ruchu na zdjęciach – była to główna cecha stylu fotograficznego Halsmana[78].
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]1 kwietnia 1937[5] Halsman ożenił się z fotografką Yvonną Moser[22][79]. Był z nią aż do śmierci. Miał dwie córki: Irene (ur. 1939 w Paryżu) i Jane (ur. 1941 w Nowym Jorku)[5][22].
Dziedzictwo
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Filips_Halsmans_-_panoramio_%281%29.jpg/220px-Filips_Halsmans_-_panoramio_%281%29.jpg)
Jego twórczość odmieniła fotografię. Jak pisano w The New York Times: „Halsman podkreślił wyrazistość zdjęć, dokładnie zobrazował wartość tonalną, osiągnął mistrzostwo w oświetlaniu i odkrył główne i kontrastujące nawierzchnie. Ponadto, starał się uchwycić esencję swoich popularnych tematów”[25]. Jego błyskotliwe i energiczne fotografie stały się ważną częścią dziedzictwa fotografii[37].
W The New York Times również napisano: „Nie jest to przypadkowe, że wymyślił on «skokologię» w erze Action painting, nazywanej czasami abstrakcyjnym ekspresjonizmem, czego plony zauważymy w sztuce performance. Własny styl studia portretowego wniósł do granic możliwości, wyolbrzymiając podstawowe komponenty w taki sposób, abyśmy byli z nich bardziej świadomymi, jak np.: zaufanie, jakie musi istnieć między fotografem a przedmiotem; ułamkowo-sekundowy «ruch», który uchwyci każdy aparat; niekontrolowane objawienie postaci; jak i też moment wzbicia, który jest okazją dla fotografa.”[81]
Na 1 lutego 2022 planowana jest premiera pierwszej, oficjalnej biografii o fotografie zatytułowanej „Philippe Halsman: A Photographer’s Life” autorstwa Henry’ego Leutwylera, współpracując z Markiem Lubellem oraz z członkami rodziny Halsmana – córką, Ireną Halsman, i z wnukiem, Oliverem Halsmanem Rosenbergiem[82][83].
Fotografie Halsmana w muzeach
[edytuj | edytuj kod]Zdjęcia fotografa znajdują się w następujących muzeach[g]:
- Museum of Modern Art
- Metropolitan Museum of Art
- National Museum of American History
- George Eastman Museum
- Tokyo Photographic Art Museum
- International Center of Photography
- San Francisco Museum of Modern Art
- Brooklyn Museum
- Brooklyn Museum
- Muzeum Sztuki w Denver
- Muzeum Salvadora Dalí
- Worcester Art Museum
- New Orleans Museum of Art
- Yale University Art Gallery
- Museum of Fine Arts, Houston
- Norton Simon Museum
- J. Paul Getty Museum
- Muzeum Wiktorii i Alberta
Nagrody
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Salvador_dali_3_-_6667730623.jpg/220px-Salvador_dali_3_-_6667730623.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Si_t%27es_Halsman.jpg/220px-Si_t%27es_Halsman.jpg)
Opracowane według źródeł[5][57]:
- Certificate of Merit, Professional Photographers of America (1954[h])
- Award of Merit, 33rd Annual National Exhibition of Advertising and Editorial Art and Design, The Art Directors Club (1954)
- Award for Photography, Art Directors Club of Chicago, 25th Annual Exhibition (1957)
- Special Award in Recognition of Outstanding Contribution to the Art of Illustration, Society of Illustrators (1961)
- Certificate of Gratitude and Appreciation, międzynarodowa wystawa fotografii i kina Photonika w Kolonii (1963)
- The Newhouse Citation for Significant Contributions to the Field of Visual Communication, Newhouse School of Journalism, Uniwersytet w Syracuse (1963)
- Certificate of Achievement, The Artists Guild of Philadelphia (1964)
- Photographic Excellence Special Award, wystawa światowa New York World’s Fair (1964–1965)
- The Golden Plate, Academy of Achievement (1967)
- Certificate of Merit, Art Directors Club of New York 49th Annual Exhibition (1969)
- 100th LIFE cover (1970)
- Life Achievement in Photography Award, American Society of Magazine Photographers (1975)
- The Photographic Administrators Award for Outstanding Contributions to Photographic Education (1975)
- Honored Photographer, International Center of Photography – 10th Anniversary Celebration (1984)
- Art Directors Club (NY) 70th Annual Merit Award In Quest of Dali (1991)
- Grateful Appreciation Medallion, National Portrait Gallery, Smithsonian Institution (1999)
Publikacje
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/Life_et_Philippe_Halsman._%C3%89tonnez-moi%21_%28Jeu_de_Paume%2C_Paris%29.jpg/220px-Life_et_Philippe_Halsman._%C3%89tonnez-moi%21_%28Jeu_de_Paume%2C_Paris%29.jpg)
- The Frenchman. A Photographic Interview with Fernandel (1949)
- Dali’s Mustache (1953)
- Philippe Halsman’s Jumpbook (1959)
- Halsman on the Creation of Photographic Ideas (1961)
- Sight and Insight (1972)
Wystawy
[edytuj | edytuj kod]Opracowane według źródeł[5][57]:
Indywidualne
[edytuj | edytuj kod]- Potraits et Nus w La Galerie de la Pléiade w Paryżu (1936)
- The Elite of Russia 49th International Salon of Photographic Art, Carnegie Institute Galleries w Pittsburghu (1962)
- Philippe Halsman, Smithsonian Photography Gallery w Waszyngtonie (1963)
- Sight and Insight w Tokio (1973)
- Halsman Retrospective, International Center of Photography w Nowym Jorku (1979)
- Philippe Halsman, Stephen White Gallery w Los Angeles (1979)
- The Un-Retouched Halsman, Neikrug Galleries w Nowym Jorku (1980)
- Philippe Halsman, ArtCenter College of Design w Pasadenie (1982)
- Portraits, Galerie Zur Stockeregg w Zurychu (1985)
- 101 Covers of LIFE, Drew University w Madison (1985)
- Philippe Halsman: A Retrospective, PaineWebber Gallery w Nowym Jorku (1986)
- Halsman Photographs Warhol, Nahan Gallery w Nowym Jorku (1989)
- Philippe Halsman, LIFE Gallery of Photography w Nowym Jorku (1989)
- A New Look at Halsman: The Life Magazine Years, Staley-Wise Gallery w Nowym Jorku (1991)
- Dali’s Schnurrbart, Galerie zur Stockeregg w Zurychu (1991)
- Dali by Halsman, Southeast Museum of Photography w Daytona Beach (1993)
- Dali’s Mustache, Curatorial Assistance Touring Exhibition (1995–2002)[85]
- Philippe Halsman: A Retrospective, National Portrait Gallery w Waszyngtonie (1998)
- Pracę również wystawiono w:
- Center for Creative Photography w Tucsonie (1999)
- Currier Museum of Art w Manchesterze (2000)
- Hôtel de Sully w Paryżu (2001)
- National Portrait Gallery w Londynie (2001)
- Pracę również wystawiono w:
- Halsman / Dali, Howard Greenberg Gallery w Nowym Jorku (2004)
- Philippe Halsman, Galerie Stephen Hoffman w Monachium (2006)
- Halsman: Photographs from Paris in the 1930s, Poligrafiku Kulturas Nams w Rydze (2007)
- Philippe Halsman: Portraits of American Artists, Montclair Art Museum w New Jersey (2007)
- Jump, Laurence Miller Gallery w Nowym Jorku (2010)
- Dalí By Halsman, Fundacio Gala-Salvador Dalí w Púbol (2011)[86]
- Jumping With Love, Sejong Center for the Performing Arts w Seulu (2013–2014)
- Variants From Dali’s Mustache, The Dalí Theater Museum w Figueres (2016)[87]
- Halsman: Facets and Faces, °CLAIR Galerie w Monachium (2016–2017)[88]
- Philippe Halsman: Jump, Jewish Museum and Tolerance Center w Moskwie (2017)[89]
- Astonish Me! A Retrospective (kuratorzy wystawy: Anne LaCoste i Sam Stourdzé), Musée de l’Elysée w Lozannie (2014)[90][91]
- Pracę również wystawiono w:
- Jeu de Paume w Paryżu (2015–2016)
- Kunsthal w Rotterdamie (2016)
- CaixaForum w Barcelonie (2016)
- Musée national des beaux-arts du Québec w Québec (2017)
- Pracę również wystawiono w:
- Dalí/Halsman (kurator wystawy: Elliott King), Morohashi Museum of Modern Art w Fukushimie (planowane na 24 kwietnia 2021 do 27 czerwca 2021)[92]
Grupowe
[edytuj | edytuj kod]- Photographie Contemporaine, Musée des Arts Décoratifs w Paryżu (1936)
- Portraits d’Ecrivains, Galerie de la Pleiade w Paryżu (1937)
- La Parisienne de 1900 à 1937, Galerie de la Pleiade w Paryżu (1937)
- Musicians, Museum of Modern Art w Nowym Jorku (1948)
- Memorable LIFE Photographs, Museum of Modern Art w Nowym Jorku (1951)
- Women, Overseas Press Club w Nowym Jorku (1956)
- Photographs From the Museum Collection (wyselekcjonowane przez Edwarda Steichena), Museum of Modern Art w Nowym Jorku (1958)
- Photokina: International Photo and Cinema Exhibition w Kolonii (1963)
- Pre-Pop: Dali-Halsman, The Gallery of Modern Art w Nowym Jorku (1967)
- documenta 6, muzeum Fridericianum (1977)[93]
- Photography USA, United States Information Agency (1977)
- Art About Art, Whitney Museum of American Art w Nowym Jorku (1978)
- Photos from the Sam Wagstaff Collection, Corcoran Gallery of Art w Waszyngtonie (1978)
- LIFE: The First Decade 1936-1945, Grey Art Gallery w Nowym Jorku (1979)
- Fleeting Gestures: Dance Photographs, International Center of Photography w Nowym Jorku (1980)
- Polaroid Photographs, Clarence Kennedy Gallery w Cambridge (1983)
- LIFE The Second Decade: 1946-1955, Life Gallery of Photography w Nowym Jorku (1984)
- Magnum Photographs from the Archives 1932–1967, Pace/MacGill Gallery w Nowym Jorku (1985)
- Flashback: The Fifties, Bonni Benrubi Gallery w Nowym Jorku (1988)
- LIFE: Through the Sixties, International Center of Photography w Nowym Jorku (1989)
- Photo 89, Nieuwe Kerk w Amsterdamie (1989)
- Hollywood: Identity Under the Guise of Celebrity, Art Center College of Design w Pasadenie (1992)
- Les Annees 60, Salon du Livre et de la Presse w Genewie (1992)
- Jean Cocteau, a Photo Biography, French Cultural Services w Nowym Jorku (1992)
- 100 Years of Broadway, International Center of Photography w Nowym Jorku (1993)
- Fashion, Galerie zur Stockeregg w Zurychu (1994)
- Magnum Cinema, Royal Festival Hall w Londynie (1995)
- A Year in the World: 1968, Magnum Photographs, Newseum w Nowym Jorku (1998)
- Innovation / Imagination, Ansel Adams Center w San Francisco (1999)
- Dali, Mitsukoshi Museum of Art w Tokio (1999)
- Marilyn: Life of a Legend, County Hall Gallery w Londynie (2003)
- Photojournalism 1930–70, Muzeum Wiktorii i Alberta w Londynie (2003)
- Dali und die Magier der Mehrdeutigkeit, Museum Kunstpalast w Düsseldorfie (2003)
- Jump! Photographers get off the ground, National Gallery of Australia, Australijskie Terytorium Stołeczne (2003)
- A Clear Vision, Haus der Photographie w Hamburgu (2004)
- Women of Our Time, Long Beach Museum of Art w Long Beach (2004)
- Marilyn Monroe Photographs, Muzeum Sztuki w Tel Awiwie (2004)
- Made in the Shade, Pace/MacGill Gallery w Nowym Jorku (2005)
- Dali Retrospective, Philadelphia Museum of Art w Filadelfii (2005)
- Sight and Insight: The Quest for Hidden Truth, ARTEF Galerie für Kunstfotografie w Zurychu (2005)
- I Wanna Be Loved By You, Brooklyn Museum w Nowym Jorku (2005)
- Looking at LIFE, Galerie Stephen Hoffman w Monachium (2005)
- 64 Degrees of Separation, New Orleans Museum of Art w Nowym Orleanie (2005)
- Superstars – Das Prinzip Prominenz in der Kunst – Von Warhol bis Madonna, Kunsthalle Wien w Wiedniu (2006)
- Marilyn – Legende, Mythos und Ikone, Kunsthaus Hamburg (2006)
- Marilyn, Staley-Wise Gallery w Nowym Jorku (2006)
- The Sexy Mediterranean, Duncan Miller Gallery w Los Angeles (2006)
- Dali: Painting and Film, Museum of Modern Art w Nowym Jorku (2008)
- Magnum Photos: 60 years, Stedelijk Museum w Amsterdamie (2008)
- Old Masters, Galerie‘t Fotokabinet w Amsterdamie (2008)
- Famous People, Galerie Sho Contemporary Art w Tokio (2008)
- Street & Studio, Tate Modern w Londynie (2008)
- Unknown Halsman, Magnum Gallery w Paryżu (2008)
- 9 Decades of Fashion Photography, CAMERA WORK Photogallery w Berlinie (2008)
- An Enduring Friendship: Ansel Adams and Georgia O’Keeffe, Scott Nichols Gallery w San Francisco (2009)
- New Acquisitions, Museum of Modern Art w Nowym Jorku (2009)
- Le Paradis, ou Presque: Los Angeles [1865–2008], Musée de l’Elysée w Lozannie (2009)
- Grace Kelly, Kurpfälzisches Museum w Heidelbergu (2010)
- Faces of our Times, Atlas Gallery w Londynie (2010)
- 15 Minutes of Fame: Portraits from Ansel Adams to Andy Warhol, Orange County Museum of Art w Newport Beach (2010)
- Past (Present) Future II, Laurence Miller Gallery w Nowym Jorku (2010)
- Human Images of 20th Century, Tokyo Photographic Art Museum w Tokio (2010)
- Dali: The Late Work, High Museum of Art w Atlancie (2011)
- Let Your Motto Be Resistance: African American Portraits, North Carolina University Art Museum (2011)
- Picturing Marilyn, Milk Gallery w Nowym Jorku (2011)
- Beauty Culture, Annenberg Space for Photography w Los Angeles (2011)
- Oeuvres Choisies, Magnum Gallery w Paryżu (2011)
- Making Faces, Portland Museum of Art w Portland (2012)
- Magnum Contact Sheets, International Center of Photography w Nowym Jorku (2012)
- Dali, Centre Georges Pompidou w Paryżu (2012)
- Les Ateliers de Dali, Fundacio Salvador Dali w Púbolu (2013)
- Dali Up Close, Winnipeg Art Gallery (2014)[94]
- On The Move, CLair Gallerie, VDA Headquarters w Berlinie (2015)[95]
- Portrait(s), Festiwal fotograficzny w Vichy (2019)[96]
- Isrealites CLair Gallerie, Jewish Museum of Switzerland w Bazylei (2019)[97]
- The Body Observed, Sainsbury Centre for Visual Arts w Norwich (2019)[98]
- The Polaroid Project: At the Intersection of Art and Technology, Amon Carter Museum of American Art w Fort Worth (2017–2020)[99]
- Proof: Photography in the Era of the Contact Sheet (katalog wystawy Petera Galassiego), Cleveland Museum of Art (2020)[100]
- Déclics Analoqiques, CLAIR Galerie z Galerie Catherine Issert w Saint-Paul-de-Vence (21 grudnia 2019 – 15 lutego 2020)[101][102]
Dyskografia
[edytuj | edytuj kod]Albumy
[edytuj | edytuj kod]Poniżej wymienione są albumy, w których wykorzystano fotografie Halsmana.
Rok | Tytuł | Gatunek | Autor | Wytwórnia | Źródło |
---|---|---|---|---|---|
1955 | Piano Music | muzyka poważna | Robert Casadesus; kompozycja Claude’a Debussyego | Columbia Masterworks Records | [103] |
1957 | South Pacific With Original Broadway Cast | album musicalu | Mary Martin, Ezio Pinza, duet Rodgers i Hammerstein | ||
1958 | Je T’aime... I Love You | muzyka pop | Jony James z David Terry And His Orchestra | MGM Records | |
1959 | Meyer Davis Plays „Redhead” For Dancing | Meyer Davis | RCA Records | ||
Love Is A Season | jazz, pop | Eydie Gormé | ABC Records | ||
Gormé Sings Showstoppers | pop | ||||
1961 | Krapp’s Last Tape – A Play By Samuel Beckett With Donald Davis | nie muzyczny | Samuel Beckett | Spoken Arts | |
1962 | Bad But Beautiful | jazz, pop | Eartha Kitt | MGM Records | |
1966 | Louis | jazz | Louis Armstrong | Mercury Records | |
1967 | The Seven States Of Consciousness (Recorded Live Los Angeles 1967) | nie muzyczny | Maharishi Mahesh Yogi | Pacific Jazz Records | |
So Much For Dreaming | muzyka folkowa | Ian & Sylvia | Vanguard Records | ||
Horowitz In Concert (Recorded At His 1966 Carnegie Hall Recitals) | muzyka poważna | Vladimir Horowitz | Columbia Masterworks Records | ||
1968 | The Best Of Ian & Sylvia | muzyka folkowa | Ian & Sylvia | Vanguard Records | |
1971 | The Joy Of Feeling Fit | nie muzyczny (audiobook) | Nicholas Kounovsky | brak | |
1973 | Speaking Personally... Aldous Huxley | nie muzyczny (wywiad) | Aldous Huxley | Caedmon Audio | |
1974 | The Contemporary Ballad Book | muzyka folkowa | Joan Baez | Vanguard Records | |
1979 | Remember Marilyn | jazz, pop | Marylin Monroe | 20th Century Fox Records | |
1982 | Hommage | nie muzyczny | Jean Giraudoux, Louis Jouvet | Disques Adès | |
1983 | L’Intramontabile Mito Di Marilyn | pop | Marylin Monroe | RCA Records | |
1990 | Hold Me Now / Grand Hotel | indie rock | Jesse Garon & The Desperadoes | Avalanche Records | |
1992 | The California Concerts | jazz | Louis Armstrong | Decca Jazz | |
1995 | The Phoenix | house | God Within | Hardkiss | |
1996 | Yes – A Scott Hardkiss Mix | Scott Hardkiss | |||
2004 | Kate Spade Music | bossa nova | Beaumont | brak | |
2012 | Collected Cool | jazz | Dean Martin | Universal Music Enterprises, Hip-O Records | |
nieznany | Concerto N°21 En Ut Majeur Pour Piano Et Orchestre K 467 | muzyka poważna | Robert Casadesus, Charles Münch z Filharmonią Nowojorską; kompozycja Mozarta | Columbia Records | |
Waltzes | Alexander Brailowsky; kompozycja Chopina | Philips Records | |||
Pages Choisies | nie muzyczny | Jean Giraudoux | L’Encyclopédie Sonore |
Albumy niemuzyczne
[edytuj | edytuj kod]Poniżej wymienione są albumy Halsmana z dodatkowymi autorami.
Rok | Tytuł | Rodzaj | Wytwórnia | Dodatkowi autorzy | Źródło |
---|---|---|---|---|---|
1958 | Famous Photographers Tell How | LP | Candid Recordings | Weegee, Henri Cartier-Bresson, Arthur Rothstein, Bruce Downes, Tana Hoban, Bert Stern, Jacob Deschin, Ralph Baum, John Rawlings, Peter Gowland | [104] |
nieznany | Piccoli – A Fairy Tale By Philippe Halsman | LP, album | Spoken Arts | Siobhan McKenna |
Filmografia
[edytuj | edytuj kod]Camera and Electrical Department
[edytuj | edytuj kod]Rok | Tytuł | Gatunek | Informacje | Źródło |
---|---|---|---|---|
1965 | The Eleanor Roosevelt Story | dokumentalny | fotosista: zdjęcie tytułowe | [105] |
1988 | John Huston: The Man, the Movies, the Maverick | fotosista | ||
2006 | American Masters | serial dokumentalny | fotosista – 1 odcinek | |
2012 | Z pamiętnika Marilyn Monroe | dokumentalny | fotosista |
Additional Crew
[edytuj | edytuj kod]Rok | Tytuł | Gatunek | Informacje | Źródło |
---|---|---|---|---|
1994 | American Masters | serial dokumentalny | zdjęcia archiwalne – 1 odcinek | [105] |
Podziękowania
[edytuj | edytuj kod]Rok | Tytuł | Gatunek | Informacje | Źródło |
---|---|---|---|---|
2004 | American Masters | serial dokumentalny | podziękowania – 1 odcinek | [105] |
2013 | Sekretne życie Waltera Mitty | komedia | zdjęcia dzięki uprzejmości Magnum Photos | |
2015 | Secrets of Einstein’s Brain | dokumentalny | specjalne podziękowania dla Magnum Photos |
On sam
[edytuj | edytuj kod]Rok | Tytuł | Gatunek | Informacje | Źródło |
---|---|---|---|---|
1952 | Omnibus | serial telewizyjny | oddział fotografii | [105] |
1959 | Tonight Starring Jack Paar | program telewizyjny | wystąpił w odcinku #3.48 | |
1960 | Person to Person | telewizyjny program dokumentalny | wystąpił w odcinku #7.37 | |
1962 | The DuPont Show of the Week | program telewizyjny | wystąpił w odcinku „The Beauty of a Woman” | |
Candid Camera | wystąpił w dwóch odcinkach | |||
1965 | Dali in New York | dokumentalny | wystąpił jako fotograf Daliego | |
1972 | The Mike Douglas Show | program telewizyjny | wystąpił w odcinku #12.60 |
Materiały archiwalne
[edytuj | edytuj kod]Rok | Tytuł | Gatunek | Informacje | Źródło |
---|---|---|---|---|
2013 | Salvador Dalí: Génie tragi-comique | telewizyjny program dokumentalny | występ (nagrania archiwalne) | [105] |
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Członkostwo obowiązuje nawet po śmierci artysty.
- ↑ ang. World’s Ten Greatest Photographers
- ↑ Inne źródła podają, że aparat otrzymał w prezencie od ojca[25][26] lub że znalazł w łazience[27].
- ↑ Musée national des beaux-arts du Québec, muzeum sztuki w Québec, podaje, że Halsman zmienił swoje imię i nazwisko w 1937[5].
- ↑ Inne źródła podają, że Halsman wykonał 26 prób[42][48][8][25], zaś strona The Salvador Dalí Society podaje „ponad 20 prób”[49].
- ↑ Fotografia ze strony
- ↑ Opracowane według źródła[57]
- ↑ Również w 1961, 1965, 1966, 1967, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975 i 1977.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b ULAN Full Record Display. Getty Research. (ang.).
- ↑ a b c Philippe Halsman. Magnum Photos. (ang.).
- ↑ Philippe Halsman – Person. National Portrait Gallery. (ang.).
- ↑ Lot #265MARILYN Monroe-Received Handwritten Letter From Philippe Halsman. JuliensLive.com. [zarchiwizowane z tego adresu]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w Philippe Halsman – Astonish Me!. Musée national des beaux-arts du Québec, 15 czerwca 2017. (ang.).
- ↑ a b Wyrody syn. „Gazeta Polska w Brazylji”. 29, s. 5, 17 lipca 1930. Kurytyba.
- ↑ a b c Żądam sprawiedliwości! – woła znakomity pisarz niemiecki. List otwarty Jakóba Wassermana do Prezydenta republiki austrjackiego. W obronie skazanego ojcobójcy, Filipa Halsmana. „Ilustrowana Republika”. nr 300, s. 4, 1 listopada 1929. Łódź.
- ↑ a b c Jenna Ross: Philippe Halsman: Early Contributor To The Surrealist Photography Movement. The Collector, 16 marca 2020. (ang.).
- ↑ a b c Carole Naggar: Discover the Genius of Philippe Halsman’s Surrealist Portraits. TIME, 20 października 2015. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l Philippe Halsman: The Great Photographer. „The Latvian Jewish Courier”. 33 (1), s. 7–8, kwiecień 2019. Jewish Survivors of Latvia, Inc..
- ↑ a b c d e f g h i j k l Mary Panzer: Philippe Halsman: A Retrospective. National Portrait Gallery Home. (ang.).
- ↑ a b Kevin Ames: On Photography: Philippe Halsman Jumpology. 16 czerwca 2019. (ang.).
- ↑ Pollack 2008 ↓, s. 330–331.
- ↑ T.G.I. Fridays, restorāns (Kaļķu iela 6). Redzet.eu. (łot.).
- ↑ Pollack 2008 ↓, s. 43.
- ↑ Philippe Halsman (2 May 1906 – 25 June 1979) an American portrait photographer. He was born in this house in Riga, and died in New York City. Alamy. (ang.).
- ↑ Philippe Halsman. Alamy. (ang.).
- ↑ T.G.I. Fridays (TGI Fridays). Riga This Week. (ang.).
- ↑ Pollack 2008 ↓, s. 44.
- ↑ Pollack 2008 ↓, s. 42.
- ↑ Ita Halsman (Grintuch). Geni.com. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w Chronology. Philippe Halsman. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n Philippe Halsman: Autobiography. Philippe Halsman. (ang.).
- ↑ Pollack 2008 ↓, s. 46.
- ↑ a b c d e Joan Cook. Philippe Halsman, Photographer Took Portraits of the Famous. „The New York Times”. C, s. 17, 26 czerwca 1979.
- ↑ Philippe Halsman. J. Paul Getty Museum. (ang.).
- ↑ a b c Agnieszka Kowalska: Mówił „podskocz!”, a oni to robili. Monroe, Hepburn, Dali i inni skakali, a on ich fotografował. VIVA!, 13 października 2015. (pol.).
- ↑ Pollack 2008 ↓, s. 49.
- ↑ a b c d e f g h Caterina Maria Grasl: The Halsmann Tragedy (1928/29) and the Vienna Law Faculty. University of Vienna Law Review. (ang.).
- ↑ Pollack 2008 ↓, s. 48–49.
- ↑ a b c d Deborah Weinstein, Allen Apradi. Prior Life: The Tragedy That Transformed a Master. „American Photo”. 11 (3), s. 60–64, 104, maj–czerwiec 2000. Nowy Jork: Hachette Filipacchi Media U.S.. ISSN 1046-8986.
- ↑ a b c Nicole Emanuel. Philippe Halsman, Personal Story. „American Friends”. 9 (1), s. 8–13, styczeń 2008. Moorestown, New Jersey: American Friends of the Jewish Museum Hohenems. ISSN 1559-4866.
- ↑ The Jump Artist. Penguin Books UK. (ang.).
- ↑ Ojcobójca. Sprawa Filipa Halsmana. Lubimyczytać.pl. (pol.).
- ↑ Oskarżony (2008). Filmweb. (pol.).
- ↑ You Came Along. „LIFE”, s. 35–38, 30 lipca 1945. Time Inc. ISSN 0024-3019.
- ↑ a b Overview. (ang.).
- ↑ a b c Potraits by Halsman. National Portrait Gallery.
- ↑ Pollack 2008 ↓, s. 326.
- ↑ Pollack 2008 ↓, s. 328.
- ↑ Magnum Photos Photographer Profile. Magnum Photos. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o Jacqui Palumbo: The Story behind the Surreal Photograph of Salvador Dalí and Three Flying Cats. Artsy, 8 października 2018. (ang.).
- ↑ a b c d e Pollack 2008 ↓, s. 330.
- ↑ History of ASMP. American Society of Media Photographers. (ang.).
- ↑ Halsman & Dali: A Personal History. Philippe Halsman. (ang.).
- ↑ a b c Joan R. Kropf: Dalí-Halsman – A photographic collaboration. The Dali Museum. (ang.).
- ↑ a b Zdjęcie Marilyn Monroe sprzedane za 100 tysięcy dolarów. Forsal.pl, 8 kwietnia 2013. (pol.).
- ↑ a b The Photo That Changed Modern Portraiture. TIME, 13 sierpnia 2016. (ang.).
- ↑ Paul Chimera: ‘Dalí Atomicus’ One of History’s Most Famous Photographs. The Salvador Dalí Society. (ang.).
- ↑ a b c Behind The Scenes Of Salvador Dali’s Most Scandalous Photo Shoot (NSFW). HuffPost, 12 marca 2013. (ang.).
- ↑ a b Jak tworzono In Voluptas Mors – Salvador Dali i Philippe Halsman przy pracy. Kulturą w Płot, 29 kwietnia 2013. (ang.).
- ↑ The Making of “In Voluptas Mors” – Salvador Dali & Philippe Halsman. Film’s Not Dead, 24 czerwca 2013. (ang.).
- ↑ a b c Dalí i Halsman 1994 ↓.
- ↑ Dalí i Halsman 1994 ↓, s. 77–79.
- ↑ Dalí i Halsman 1994 ↓, s. 2.
- ↑ a b Chaos and Creation. Salvador Dalí’s Museums. (ang.).
- ↑ a b c d Solo Exhibitions. Philippe Halsman. (ang.).
- ↑ Maya Mizrahi: Inner Jump – A Voyage Beyond the Image. The Epoch Times, 2 maja 2011. (ang.).
- ↑ a b c d Albert Einstein: Silver Gelatin Print Photograph. Manhattan Rare Book Company. (ang.).
- ↑ Frederic Golden: Albert Einstein (1879-1955): Person of the century. CNN, 27 grudnia 1999. (ang.).
- ↑ a b c Kasia Borek: Jumpology – filozofia fotografii skoku według Philippa Halsmana. Fotoblogia.pl, 15 marca 2014. (pol.).
- ↑ Owen Edwards: When He Said “Jump…”. Smithsonian Magazine, październik 2006. (ang.).
- ↑ a b c MARILYN MONROE, THE TALK OF HOLLYWOOD, 1952 PHOTOGRAPHY OF PHILIPPE HALSMAN. The Selvedge Yard, 24 marca 2014. (ang.).
- ↑ a b Philippe Halsman – Marylin Monroe, 1952. Phillips. (ang.).
- ↑ a b Live Auction 14904 Audrey Hepburn: The Personal Collection. Christie’s Auctions & Private Sales. (ang.).
- ↑ PHILIPPE HALSMAN (1906-1979). Christie’s Auctions & Private Sales. (ang.).
- ↑ Life Magazine 18 July 1955 Audrey Hepburn 7/18/55. AbeBooks. (ang.).
- ↑ Philippe Halsman’s Jump Book. Amazon. (ang.).
- ↑ Philippe Halsman’s Jump Book. photo-eye. (ang.).
- ↑ Sylwetki mistrzów – Philippe Halsman i jego zaskakujące portrety. Świat Obrazu, 11 lutego 2014. (pol.).
- ↑ Claire Voon: Work by Irving Penn and Other Teachers of the Famous Photographers School Emerges. Hyperallergic, 19 sierpnia 2016. (ang.).
- ↑ a b c d Laura Havlin: Making Hitchcockian Portraits. Magnum Photos, 13 sierpnia 2019. (ang.).
- ↑ a b c d Juan Martinez: Looking Elsewhere: On Philippe Halsman’s Portraits of Vladimir Nabokov. Magnum Photos, 22 kwietnia 2019. (ang.).
- ↑ 10 Historic Prints Available in the Magnum Photo Sale Benefitting NAACP. Print Magazine, 27 lipca 2020. (ang.).
- ↑ 1971: Angela Davis. Time, 5 marca 2020. (ang.).
- ↑ Pollack 2008 ↓, s. 331.
- ↑ Before Photoshop, …Philippe Halsman. Anatomy Films. (ang.).
- ↑ a b The camera as star. V&A. (ang.).
- ↑ PHILIPPE HALSMAN PHOTOGRAPHS, CIRCA 1964-1969.. Benson Ford Research Center. (ang.).
- ↑ Memorial plaque to photographer Philippe Halsman. Wikimapia. (ang.).
- ↑ Roberta Smith: The Joys of Jumpology. The New York Times, 23 maja 2010. (ang.).
- ↑ Henry Leutwyler: Philippe Halsman: A Photographer’s Life. Amazon. [dostęp 2021-08-25]. (ang.).
- ↑ Henry Leutwyler: Philippe Halsman: A Photographer’s Life. Steidl Verlag. [dostęp 2021-08-25]. (ang.).
- ↑ Olga Cabrinety: Philippe Halsman: Dalí. Totum Revolutum, 29 kwietnia 2013. (hiszp.).
- ↑ DALI’S MUSTACHE: A PHOTOGRAPHIC INTERVIEW BY SALVADOR DALI AND PHILIPPE HALSMAN. Curatorial Assistance Traveling Exhibition. [zarchiwizowane z tego adresu]. (ang.).
- ↑ Dalí by Halsman. Salvador Dalí’s Museums. (ang.).
- ↑ News. Exhibition of Dalí Portraits by Halsman. Salvador Dalí’s Museums, 18 kwietnia 2016. (ang.).
- ↑ HALSMAN – FACETS AND FACES. CLAIR Gallery, 12 stycznia 2017. (ang.).
- ↑ The exhibition of Philippe Halsman: Jump. Jewish Museum & Tolerance Center. (ang.).
- ↑ Philippe Halsman, Astonish me!. Musée de l’Elysée. (ang.).
- ↑ Philippe Halsman “Astonish Me!”. Jeu de Paume. (ang.).
- ↑ Exhibitions. Morohashi Museum of Art. [dostęp 2021-02-27]. (ang.).
- ↑ documenta 6. documenta. [zarchiwizowane z tego adresu]. (ang.).
- ↑ Dalí Up Close. Winnipeg Art Gallery. [zarchiwizowane z tego adresu]. (ang.).
- ↑ On the Move. CLAIR Gallery. (ang.).
- ↑ Marigold Werner: Portrait(s) festival returns to Vichy. 1854 Media, 25 marca 2019. (ang.).
- ↑ ISREALITIES – SEVEN PHOTOGRAPHIC JOURNEYS. CLAIR Gallery, 16 września 2019. (ang.).
- ↑ The Body Observed: A major new photography exhibition explores the human body. Magnum Photos. (ang.).
- ↑ The Polaroid Project: Instantly fun. Forever iconic. University of California Press. (ang.).
- ↑ PROOF: Photography in the Era of the Contact Sheet. The Cleveland Museum of Art. (ang.).
- ↑ DÉCLICS ANALOGIQUES. CLAIR Gallery, 1 marca 2020. (ang.).
- ↑ DÉCLICS ANALOGIQUES. Artsy. (ang.).
- ↑ Philippe Halsman Discography: Visual. Discogs. (ang.).
- ↑ Philippe Halsman – Discography. (ang.).
- ↑ a b c d e Philippe Halsman. IMDb. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Salvador Dalí, Philippe Halsman: Dali’s Mustache: A Photographic Interview. Paryż: Flammarion, 1994. ISBN 978-2-08-013560-5.
- Martin Pollack: Ojcobójca. Sprawa Filipa Halsmanna. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2008. ISBN 978-83-7536-059-2.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Strona oficjalna Philippe’a Halsmana
- Wywiad Leonarda Nimoya z Philippe’m Halsmanem (1973)
- Obraz Dalego Leda Atomica (1949)
- Fotografia In Voluptate Mors (1951)
- ISNI: 0000000080816640
- VIAF: 2487990
- ULAN: 500026767
- LCCN: n79145411
- GND: 119032953
- BnF: 120399132
- SUDOC: 028594959
- SBN: RAVV095225
- NLA: 35164992
- NKC: xx0176397
- NTA: 071545018
- BIBSYS: 90705531
- CiNii: DA06128029
- Open Library: OL223055A
- PLWABN: 9810617779005606
- NUKAT: n2005131641
- J9U: 987007298931505171
- LNB: 000023579
- NSK: 000452474
- CONOR: 108962659
- KRNLK: KAC201609259