Strasznyj (1905) – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
Klasa | |
---|---|
Typ | |
Projekt | |
Historia | |
Stocznia | Lange i Syn, Ryga |
Wodowanie | 21 czerwca 1905 |
Zamówiony dla ![]() | |
Nazwa | Strasznyj |
![]() | |
Wejście do służby | 26 października 1917 |
Wycofanie ze służby | 1924 |
Los okrętu | zezłomowany |
Dane taktyczno-techniczne | |
Wyporność | 500 ton |
Długość | 73,2 m |
Szerokość | 7,23 m |
Zanurzenie | 2,3 m |
Napęd | |
2 maszyny parowe potrójnego rozprężenia 6523 KM, 4 kotły, 2 śruby | |
Prędkość | 26,4 węzła |
Zasięg | 200 mil morskich przy 25 w |
Uzbrojenie | |
2 × działa kal. 75 mm 4 × działa kal. 57 mm 2 × km Maksim | |
Wyrzutnie torpedowe | 2 × kal. 457 mm |
Załoga | 80–90 osób |
Strasznyj (ros. Страшный) – rosyjski krążownik torpedowy, a od 1907 roku kontrtorpedowiec typu Ukraina. Sfinansowany z dobrowolnych składek, zamówiony 7 sierpnia?/20 sierpnia 1904 a zwodowany 23 grudnia 1905 roku. Brał udział w I wojnie światowej. W 1918 roku uczestniczył w pochodzie lodowym Floty Bałtyckiej, po którym odstawiono go do konserwacji. Zezłomowany 21 listopada 1925 roku.
Historia powstania
[edytuj | edytuj kod]Przyczyną zamówienia krążowników torpedowych typu Ukraina był wybuch wojny rosyjsko-japońskiej 26 stycznia?/8 lutego 1904 roku. Pierwsze starcia wypadły dla Rosjan niekorzystnie, w związku z czym postanowiono jak najszybciej wzmocnić flotę wojenną nowymi okrętami. W tym celu odwołano się do patriotycznych uczuć obywateli i zorganizowano zbiórkę pieniędzy. Z uzbieranych środków, jako piątą i szóstą jednostkę zamówiono 7 sierpnia?/20 sierpnia 1904 roku okręty „Strasznyj” i „Stierieguszczij”. Nazwy okrętów odpowiadały nazwom torpedowców zatopionych w trakcie obrony Port Artur. „Strasznyj” został zwodowany 23 grudnia 1905 roku[1].
Opis techniczny
[edytuj | edytuj kod]Stan przy wejściu do służby
[edytuj | edytuj kod]Wyporność standardowa „Strasznego” to 500 ton. Okręt charakteryzował się długością całkowitą 73,2 metra (między pionami 70 metrów) i szerokością 7,23 metra (7,14 na linii wodnej). Największa odległość między stępką a pokładem wynosiła 4,4 metra, z czego średnio 2,3 metra było zanurzone. Kadłub nitowany, stalowy. Wręgi rozmieszczone co pół metra (poza maszynownią) miały wymiary 65 × 50 × 5 mm i 55 × 45 × 5 mm[2].
Okręt napędzały dwie maszyny parowe potrójnego rozprężenia o pionowych cylindrach. W dwóch przedziałach znajdowały się łącznie cztery opłomkowe kotły parowe systemu Normana, o ciśnieniu roboczym 16 atmosfer. Dwie śruby wyposażone były w trzy łopaty o średnicy 2,8 metra i skoku 2,63 metra każda. Przy 350 obrotach na minutę siłownia nominalnie powinna osiągać 6200 KM, co przełożyć się miało na prędkość 25 węzłów. W czasie prób „Strasznyj” osiągnął jednak nieco lepsze rezultaty. Osiągnięta moc wynosiła 6523 KM, a prędkość 26,4 węzła. Zapas 80 ton węgla pozwalał jednostkom przebyć 600 mil morskich przy prędkości 9 węzłów, lub 200 mil morskich przy 25 węzłach. Dwa turbogeneratory o mocy po 16 kW i napięciu 105 V zasilały w energię elektryczną okrętową radiostację, oświetlenie i dwa reflektory bojowe (średnica 60 cm)[2].
Główną artylerię okrętu stanowiły dwa działa kalibru 75 mm z zapasem 320 pocisków. Uzupełniały ją cztery działa kalibru 57 mm z zapasem 1080 pocisków oraz dwa karabiny maszynowe „Maksim” kalibru 7,62 mm. Działa większego kalibru zamontowane były pojedynczo na dziobie i rufie okrętu, zaś pozostałe ustawiono symetrycznie w środkowej części obu burt. Do montowania „Maksimów” przygotowano cztery cokoły. Okręt uzbrojony był również w dwie pojedyncze wyrzutnie torpedowe kalibru 457 mm, do której zabierał 6 zapasowych torped[2].
W celu odróżnienia od okrętów typu Ukraina na środkowym i tylnym kominie „Strasznego” namalowano w połowie wysokości po jednym niebieskim, poprzecznym pasie[3].
Późniejsze modyfikacje
[edytuj | edytuj kod]W 1908 roku jednostka została przystosowana do trałowania i stawiania min, których mogła zabierać 16 sztuk[2].
W 1907 roku dowódca dywizji kontrtorpedowców Floty Bałtyckiej – kontradmirał Nikołaja Essena zwrócił uwagę, iż niszczyciele o wyporności 500–600 ton posiadają artylerię okrętową tego samego kalibru, co torpedowce o wyporności 350 ton. Stało się to powodem zamówienia nowej, większokalibrowej artylerii, która na okrętach typu Ukraina została zamontowana w 1910 roku[4]. Armata morska 102 mm po zamontowaniu na okrętach typu Ukraina mogła wystrzeliwać 10 pocisków na minutę na odległość około 9600 metrów (na „Strasznym” magazynowano 330 jednostek amunicji). Oprócz dwóch armat 102 mm na okręcie zamontowano także pojedyncze działko kalibru 37 mm i 4 „Maksimy”. Pod wpływem doświadczeń z I wojny światowej w 1916 roku zdecydowano się na wstawienie trzeciego działa 102 mm kosztem rufowej wyrzutni torped. Zamontowano również działo przeciwlotnicze kalibru 40 mm, oraz zwiększono zasób min[5].
Służba
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e8/Strashnyy1904-1924-2.jpg/220px-Strashnyy1904-1924-2.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Stark_GK.jpg/220px-Stark_GK.jpg)
Jeszcze przed wodowaniem, 21 marca 1905 roku, okręt został zapisany na listę Marynarki Wojennej Imperium Rosyjskiego. Do służby we Flocie Bałtyckiej fizycznie wszedł w 1906 roku[3]. Przeklasyfikowany na kontrtorpedowca 27 września 1907 roku. W latach 1909–1912 przechodził kolejne remonty i przezbrojenia[6].
W okresie I wojny światowej wchodził w skład 6 dywizjonu dywizji torpedowej. Uczestniczył w licznych akcjach dozorowych, minowych i eskortowych. Z przeciwnikiem starł się 13 czerwca 1916 roku w czasie bitwy w zatoce Norrköping. Celem dywizjonu niszczycieli było zaatakowanie niemieckiego konwoju, jednak wszystkie okręty skupiły się na eskortującym statki patrolowcu „Hermann”, co też spowodowało ucieczkę transportowców na wody terytorialne Szwecji[7]. Brał udział w obronie archipelagu Moonsundzkiego w 1917 roku[6].
W 1918 roku okręt brał udział w pochodzie lodowym z Helsingforsu do Kronsztadu. Na miejscu został poddany konserwacji, która zakończyła się dopiero w 1921 roku – powrócił do służby 21 kwietnia. W 1924 roku został przekazany na złom do „Komgosfondowa”. Z listy marynarki wojennej został skreślony 21 listopada 1925 roku[6].
W latach 1909–1910 dowódcą okrętu był kapitan II rangi (komandor porucznik) Aleksand Konstantynowicz Weis, 15 stycznia 1915 roku zastąpił go kapitan II rangi Siergiej Walerijanowicz Zarubajew, a w czasie I wojny światowej kapitan II rangi Gieorgij Karłowicz Stark[6].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Zabłocki i Kostriczenko 2012 ↓, s. 28–31.
- ↑ a b c d Zabłocki i Kostriczenko 2012 ↓, s. 31.
- ↑ a b Zabłocki i Kostriczenko 2012 ↓, s. 32.
- ↑ Чернышов 2007 ↓, s. 54.
- ↑ Zabłocki i Kostriczenko 2012 ↓, s. 31–32.
- ↑ a b c d Zabłocki i Kostriczenko 2012 ↓, s. 40.
- ↑ Kosiarz 1979 ↓, s. 244–247.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Władimir Zabłocki , Witalij Kostriczenko , Rosyjskie krążowniki torpedowe (kontrtorpedowce) typu „Ukraina”, „Okręty Wojenne”, Tarnowskie Góry: Wydawnictwo „Okręty Wojenne”, 2012, ISBN 978-83-61069-20-1, ISSN 1231-014X, numer specjalny 41 (pol.).
- Edmund Kosiarz: Pierwsza wojna światowa na Bałtyku. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1979, seria: Historia morska. ISBN 83-215-3234-9. (pol.).
- А. А. Чернышов: «Новики». Лучшие эсминцы Российского Императорского флота. Moskwa: Коллекция, Яуза, ЭКСМО, 2007, s. 53–57, seria: Арсенал-Коллекция. ISBN 978-5-699-23164-5. (ros.).