Szczyrbski Szczyt – Wikipedia, wolna encyklopedia
Szczyrbski Szczyt widziany z Doliny Młynickiej znad wodospadu Skok | |
Państwo | |
---|---|
Położenie | |
Pasmo | |
Wysokość | 2382 m n.p.m. |
Wybitność | 119 m |
Położenie na mapie Tatr ![]() | |
Położenie na mapie Karpat ![]() | |
![]() |
Szczyrbski Szczyt albo Szczyrbska Turnia[1] (niem. Csorbaer Spitze, Tschirmer Spitze, Zirbener Spitze, słow. Štrbský štít, węg. Csorbai-csúcs) – wyraźnie wyodrębniony wierzchołek w kształcie piramidy w głównej grani odnogi Krywania, pomiędzy Hlińską Turnią (Hlinská veža), od której oddziela go siodło Młynickiej Przełęczy (Mlynické sedlo), a wschodnią granią Hrubego Wierchu (Hrubý vrch), od której oddziela go Szczyrbska Przełęcz (Štrbské sedlo)[2]. Wznosi się na wysokość 2382 m[3] (według wcześniejszych pomiarów 2381 m[4] lub 2385 m[5]).
Opis szczytu
[edytuj | edytuj kod]Jest to wybitny i typowy samodzielny szczyt, od sąsiednich szczytów w grani oddzielony głębokimi przełęczami. Jest przy tym względnie łatwo dostępny. Jego grań to rumowisko wielkich bloków skalnych. Od wierzchołka, w kierunku południowym odchodzi krótka grzęda o wysokich (ok. 400 m) ścianach, rozdzielająca górne piętro Doliny Młynickiej na dwa kotły: Capi Kocioł i Kozi Kocioł. Ściany północne szczytu opadają w kierunku Doliny Hlińskiej. Na północ ze szczytu opada północny filar o wysokości około 330 m. Po prawej (patrząc od dołu) stronie ogranicza go wielka depresja, po lewej wybitny północny żleb. W połowie wysokości filar rozgałęzia się na dwa ramiona, między którymi jest wielka depresja. Najwybitniejszą z wklęsłych formacji skalnych północnej ściany Szczyrbskiego Szczytu jest północny żleb ukośnie przecinający całą tę ścianę i dochodzący do grani kilkadziesiąt metrów na zachód od szczytu. W 2/3 wysokości żlebu odgałęzia się od niego średnio stroma formacja wklęsła (częściowo zachód, częściowo żleb), który dochodzi do wschodniej grani Szczyrbskiego Szczytu[6].
Nazwa szczytu pochodzi pośrednio od wsi Szczyrba (w Dolinie Młynickiej mieszkańcy tej wsi wypasali swoje bydło, stąd wywodzi się jej dawniejsza nazwa Dolina Szczyrbska)[2]. Rejon Szczyrbskiego Szczytu był terenem łowieckim koziarzy, wierzchołek był miejscem pomiarów triangulacyjnych[7].
O skały tego szczytu w czerwcu 1979 zahaczył helikopter wiozący 6 ratowników THS spieszących na pomoc lekko rannej niemieckiej turystce. W rezultacie spadł i eksplodował w rejonie progu pod Capim Stawem. Zginęło pięciu ratowników (jeden zmarł w szpitalu) i dwóch członków załogi śmigłowca; przeżył jeden z ratowników oraz drugi pilot[8]. Była to największa katastrofa w akcjach ratowniczych THS.
Taternictwo
[edytuj | edytuj kod]Na szczyt nie poprowadzono oznakowanych szlaków turystycznych. Dopuszczalne jest uprawianie taternictwa. Ściany Szczyrbskiego Szczytu osiągają wysokość do 400 m, są jednak kruche i dość łatwe, co sprawia, że taternicy wspinają się na nich rzadko[6].
- Pierwsze odnotowane wejścia
- latem – Lajos Petrik z osobami towarzyszącymi około 1895 r.
- zimą – E. Baur, Alfred Martin 5 stycznia 1906 r.[5]
Szczyt ten zdobyły również w sierpniu 1908 r. dwie kobiety: Helena Dłuska i Irena Pawlewska-Szydłowska, zapoczątkowując w ten sposób samodzielne kobiece taternictwo[5].
- Drogi wspinaczkowe
- Wschodnią granią, z Młynickiej Przełęczy; I w skali tatrzańskiej, czas przejścia 30 min
- Z Młynickiej Przełęczy, obhodząc grań; 0, 30 min
- Droga Petrika (południowo-wschodnim zboczem); 0+, 1 godz.
- Droga Kościelniaka; 0+, 1 godz.
- Droga Grosza (południową grzędą); II, 1 godz. 30 min
- Droga Chudego (południową grzędą); IV, 1 godz.
- Prawym żlebem południowo-zachodniej ściany; 2 godz.
- Południowo-zachodnim żebrem; III., miejsce IV, 2 godz.
- Lewym żlebem południowo-zachodniej ściany; miejsce III, 2 godz.
- Lewą częścią południowo-zachodniego zbocza, znad Kolistego Stawu; 0+, 30 min
- Zachodnią granią, ze Szczyrbskiej Przełęczy; I, 45 min
- Północno-zachodnią ścianą z Małego Ogrodu; I, 1 godz.
- Północnym żebrem; III, 3 godz.
- Prawą częścią północnej ściany; II, 1 godz. 30 min
- Prawą częścią północnego filara; II-IV
- Prawym ramieniem północnego filara; Y-, 7 godz.
- Międzyramienną depresją północnego filara; V, 8 godz.
- Lewym ramieniem północnego filara; IV, 3 godz.
- Michnik letni (lewą częścią północnego filara); III, IV, wyciąg V, niezwykle krucho, 4 godz.
- Michnik zimowy (lewym skrajem północnego filara i najwyższą częścią północnego żlebu); V, A-, 7 godz. 30 min
- Północnym żlebem; II, miejsce IV, 3 godz.
- Lewą częścią ściany; II, bardzo krucho, 2 godz.
- Widok na Szczyrbski Szczyt z Bystrej Ławki
- Widok z Koprowego Wierchu
- Widok na Szczyrbski Szczyt znad Niżniego Koziego Stawu
- Szczyrbski Szczyt zimą
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Szczyrbska Turnia, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 874 .
- ↑ a b Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski, Wielka encyklopedia tatrzańska, Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004, ISBN 83-7104-009-1 .
- ↑ Úrad geodézie, kartografie a katastra Slovenskej republiky, Produkty leteckého laserového skenovania .
- ↑ Tatry Wysokie i Tatry Bielskie słowackie i polskie. Mapa turystyczna 1:25 000. Warszawa: Wydawnictwo Kartograficzne Polkart Anna Siwicka, 2006, ISBN 83-87873-26-8.
- ↑ a b c Witold Henryk Paryski. Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część VIII. Młynicka Przełęcz – Krywań. Warszawa: Sport i Turystyka, 1956.
- ↑ a b Władysław Cywiński. Grań Hrubego. Przewodnik szczegółowy, tom 14. Poronin: Wydawnictwo Górski.
- ↑ Józef Nyka, Tatry Słowackie. Przewodnik, wyd. 2, Latchorzew: Wydawnictwo Trawers, 1998, ISBN 83-901580-8-6 .
- ↑ Čomaj, Výbuch vrtuľníka v Mlynickej doline [online] [dostęp 2020-09-08] .