Wilgotnica zasadowa – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
Systematyka | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Typ | |
Klasa | |
Rząd | |
Rodzina | |
Rodzaj | |
Gatunek | wilgotnica zasadowa |
Nazwa systematyczna | |
Neohygrocybe nitrata (J.P. Jensen & F.H. Møller) Herink Sb. severočesk. Mus., Hist. Nat. 1: 74 (1958) |
Wilgotnica zasadowa (Neohygrocybe ingrata (J.P. Jensen & F.H. Møller) Herink) – gatunek grzybów z rodziny Hygrophoraceae[1].
Systematyka i nazewnictwo
[edytuj | edytuj kod]Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Neohygrocybe, Hygrophoraceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy takson ten opisali w 1945 r. J.P. Jensen i F.H. Møller, nadając mu nazwę Hygrocybe ingrata. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w roku 1958 Josef Herink[1]. Synonim: Hygrocybe ingrata J.P.Jensen & F.H.Møller 1945[2].
Barbara Gumińska w 1997 r. nadała polską nazwę wilgotnica alkaliczna, Władysław Wojewoda w 2003 r. zarekomendował nazwę wilgotnica zasadowa[3].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Owocniki są blaszkowcami, o wysokości do 110 mm, z kapeluszem mierzącym do 60 mm średnicy. Powierzchnia kapelusza jest gładka, sucha, często nierówna, płowożółta do żółtawobrązowej, z wiekiem ciemnieje do brązu. Blaszki są woskowate, grube, o kolorze kremowym lub bladobrązowawym. Trzon jest gładki, kremowy z wiekiem brązowawy, bez pierścienia. Po przecięciu białawy miąższ powoli staje się czerwonawo-brązowy i ma lekko „chemiczny” zapach. Wysyp zarodników jest biały, zarodniki (pod mikroskopem) gładkie, nie reagujące na jodynę, elipsoidalne, o wymiarach około 7 do 9 na 5 do 6,5,5 μm[4].
Występowanie i siedlisko
[edytuj | edytuj kod]Gatunek występuje w Europie, głównie na terenach zielonych „nieulepszonych” rolniczo. Zagrożenia dla jego siedlisk spowodowały, że gatunek został uznany za globalnie „narażony” na Czerwonej Liście Gatunków Zagrożonych IUCN[5]. W Polsce W. Wojewoda w 2003 r. przytoczył 2 stanowiska, w tym jedno dawne (1900 r.)[3], w późniejszych latach podano 3 następne[6].
Wilgotnica zasadowa jest szeroko rozpowszechniona, ale rzadka w całej Europie. Podobnie jak większość innych wilgotnic europejskich, występuje na starych, nieulepszonych rolniczo terenach zielonych o krótkiej murawie (pastwiska i trawniki)[5].
Ostatnie badania sugerują, że wodnichowate o nieznanym wcześniej sposobie odżywiania nie są ani mykoryzowe, ani saprotroficzne, ale mogą być związane z mchami[7].
Ochrona
[edytuj | edytuj kod]Neohygrocybe ingrata jest typowym gatunkiem muraw wodnichowatych (Waxcap grassland), siedliska ginącego z powodu zmieniających się praktyk rolniczych. W rezultacie gatunek ten jest przedmiotem globalnych obaw związanych z ochroną i jest wymieniony jako „wrażliwy” na Czerwonej Liście Gatunków Zagrożonych IUCN. Gatunek znajduje się na krajowych czerwonych listach 13 krajów europejskich i jest uważany za (krytycznie) zagrożony w Chorwacji, Czechach, Danii, Finlandii, Francji, Niemczech, Litwie, Polsce i Szwajcarii[5].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2023-06-30] .
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2023-06-30] .
- ↑ a b Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 309, ISBN 83-89648-09-1 .
- ↑ David Boertmann , Fungi of Northern Europe, wyd. 2nd, rev. ed, Greve: Svampetryk, 2010, s. 200, ISBN 978-87-983581-7-6 [dostęp 2023-06-29] .
- ↑ a b c I. Kautmanova i inni, Hygrocybe ingrata, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species, DOI: 10.2305/iucn.uk.2015-4.rlts.t71595761a71595999.en [dostęp 2023-06-29] (ang.).
- ↑ Grzyby makroskopijne Polski w literaturze mikologicznej [online], grzyby.pl [dostęp 2023-04-30] .
- ↑ Brian H. Seitzman i inni, Conservation of biotrophy in Hygrophoraceae inferred from combined stable isotope and phylogenetic analyses, „Mycologia”, 103 (2), 2011, s. 280–290, DOI: 10.3852/10-195, ISSN 0027-5514 [dostęp 2023-06-29] (ang.).